🎧 Nghe bài viết
Kê khai giá mua hàng hóa cao hơn giá thực tế có thể dẫn đến việc cơ quan thuế ấn định thuế và áp dụng mức phạt.
Tại sao việc kê khai giá mua hàng cao hơn giá thực tế thanh toán lại là rủi ro thuế quan trọng?
Doanh nghiệp thường nghĩ rằng việc ghi nhận giá mua cao hơn thực tế sẽ giảm thuế GTGT phải nộp. Tuy nhiên, theo Điểm a khoản 2 Điều 36 Nghị định 252/2026/NĐ-CP (Nguồn: https://m.thuvienphapluat.vn/van-ban/Thue-Phi-Le-Phi/Nghi-dinh-252-2026-ND-CP-huong-dan-Luat-Quan-ly-thue-713086.aspx), cơ quan thuế có quyền ấn định thuế nếu phát hiện sai lệch, dẫn đến việc phải nộp thêm thuế và tiền phạt. Việc này không chỉ ảnh hưởng đến dòng tiền mà còn gây mất uy tín với cơ quan thuế.
Điều kiện và hồ sơ cần chuẩn bị khi kiểm tra giá mua
- Hợp đồng mua bán hoặc thỏa thuận giao dịch.
- Hóa đơn, chứng từ thanh toán (chứng từ ngân hàng, phiếu chi).
- Sổ kế toán ghi nhận giá mua (sổ nhật ký mua, sổ cái).
- Báo cáo tài chính năm gần nhất.
- Biên bản kiểm tra nội bộ (nếu có).
Chuẩn bị đầy đủ các tài liệu trên giúp doanh nghiệp có cơ sở phản biện khi cơ quan thuế đề xuất ấn định.
Quy trình ấn định thuế từng bước theo Nghị định 252/2026/NĐ-CP (Nguồn: https://m.thuvienphapluat.vn/van-ban/Thue-Phi-Le-Phi/Nghi-dinh-252-2026-ND-CP-huong-dan-Luat-Quan-ly-thue-713086.aspx)
- Nhận thông báo ấn định: Cơ quan thuế gửi quyết định ấn định thuế kèm lý do dựa trên các căn cứ quy định.
- Kiểm tra căn cứ ấn định: Xem xét các nguồn dữ liệu như cơ sở dữ liệu thuế, thương mại, so sánh doanh thu, tỷ suất lợi nhuận của 03 doanh nghiệp cùng ngành.
- Đánh giá phương pháp ấn định: Áp dụng phương pháp ấn định từng yếu tố (giá mua, chi phí, doanh thu) để tính lại số thuế phải nộp.
- Chuẩn bị phản biện: Doanh nghiệp nộp hồ sơ bổ sung, giải trình, cung cấp chứng từ chứng minh giá thực tế thanh toán.
- Thẩm định lại: Cơ quan thuế xem xét hồ sơ phản biện, có thể giữ nguyên, giảm hoặc hủy quyết định ấn định.
- Thanh toán: Nếu quyết định ấn định được giữ, doanh nghiệp phải nộp số thuế và tiền phạt (nếu có) trong thời hạn quy định.
Chi phí và thời gian xử lý ấn định thuế
| Hạng mục | Chi phí ước tính (VNĐ) | Thời gian xử lý |
|---|---|---|
| Chuẩn bị hồ sơ, kiểm tra nội bộ | 5.000.000 – 15.000.000 | 5 – 10 ngày làm việc |
| Thuê dịch vụ tư vấn thuế (nếu cần) | 10.000.000 – 30.000.000 | 7 – 14 ngày làm việc |
| Tiền phạt (nếu quyết định ấn định được giữ) | Theo mức phạt quy định trong Luật Quản lý thuế 2025 | Trong vòng 30 ngày kể từ ngày quyết định |
Chi phí thực tế phụ thuộc vào độ phức tạp của giao dịch và mức độ chuẩn bị hồ sơ của doanh nghiệp.
Thuật ngữ chuyên ngành (Glossary)
| Thuật ngữ | Term | Chuẩn mực |
|---|---|---|
| căn cứ ấn định thuế | tax assessment basis | Điều 36 Nghị định 252/2026/NĐ-CP (Nguồn: https://m.thuvienphapluat.vn/van-ban/Thue-Phi-Le-Phi/Nghi-dinh-252-2026-ND-CP-huong-dan-Luat-Quan-ly-thue-713086.aspx) |
| phương pháp ấn định thuế | tax assessment method | Điều 36 Nghị định 252/2026/NĐ-CP (Nguồn: https://m.thuvienphapluat.vn/van-ban/Thue-Phi-Le-Phi/Nghi-dinh-252-2026-ND-CP-huong-dan-Luat-Quan-ly-thue-713086.aspx) |
| hạch toán | accounting entry | Luật Kế toán |
| thuế giá trị gia tăng (VAT) | value‑added tax | Luật Thuế GTGT |
Câu hỏi thường gặp
Doanh nghiệp có thể kháng cáo quyết định ấn định thuế không?
Có. Theo Điều 24 Luật Quản lý thuế 2025, doanh nghiệp có quyền nộp hồ sơ phản biện, yêu cầu cơ quan thuế xem xét lại trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày nhận quyết định. Nếu không đồng ý, doanh nghiệp có thể khởi kiện tại tòa án.
Khi nào cơ quan thuế sẽ áp dụng phương pháp ấn định thuế?
Phương pháp ấn định được áp dụng khi cơ quan thuế không thể xác định được các yếu tố tính thuế từ hồ sơ khai báo, hoặc khi phát hiện giá mua, giá bán không phản ánh giá thực tế thanh toán (theo khoản a, mục 6 Điều 24 Luật Quản lý thuế 2025).
Việc ấn định thuế có ảnh hưởng đến thuế GTGT đầu vào được khấu trừ không?
Đúng. Nếu giá mua được khai cao hơn giá thực tế, thuế GTGT đầu vào sẽ tăng, làm giảm nghĩa vụ thuế GTGT phải nộp. Khi cơ quan thuế ấn định, họ sẽ điều chỉnh lại số thuế GTGT đầu vào và tính lại nghĩa vụ thực tế, có thể dẫn đến việc doanh nghiệp phải trả thêm thuế và tiền phạt.
Tóm tắt và bước tiếp theo
Kê khai giá mua hàng hóa cao hơn giá thực tế thanh toán là hành vi có thể bị ấn định thuế theo