🎧 Nghe bài viết
Với hàng hóa xuất khẩu phát sinh bằng ngoại tệ, doanh nghiệp Việt Nam được ghi đơn giá, thành tiền, tiền thuế GTGT và tổng số tiền thanh toán bằng ngoại tệ, đồng thời phải
Hàng xuất khẩu thanh toán bằng ngoại tệ: vì sao tỷ giá trên hóa đơn dễ bị sai?
Doanh nghiệp xuất khẩu thường chỉ quan tâm đến trị giá lô hàng mà quên rằng trên tờ hóa đơn còn một chỉ tiêu dễ phát sinh rủi ro không kém: tỷ giá ngoại tệ với đồng Việt Nam. Câu hỏi đặt ra khá phổ biến: khi bán hàng hóa ra nước ngoài và thu tiền bằng USD, doanh nghiệp ghi tỷ giá nào trên hóa đơn, và kê khai nghĩa vụ thuế ra sao để không bị coi là lập hóa đơn không chính xác?
Tại Việt Nam, khoản 5 Điều 26 Luật Quản lý thuế quy định tổ chức, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh phải lập hóa đơn điện tử khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ, ghi đầy đủ nội dung theo quy định của pháp luật về thuế và pháp luật về kế toán, bảo đảm phản ánh đầy đủ, trung thực nội dung nghiệp vụ kinh tế phát sinh và chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác của hóa đơn đã lập. Điều này có nghĩa: nếu doanh nghiệp tự chọn một tỷ giá không đúng quy định, hậu quả pháp lý thuộc về chính doanh nghiệp.
Ngày 13/10/2026, Thuế tỉnh Hưng Yên đã ban hành Công văn 18599/HYE-QLDN1 hướng dẫn việc áp dụng tỷ giá xuất hóa đơn đối với hàng hóa xuất khẩu. Nội dung công văn dựa trên điểm c.1 khoản 8 Phụ lục nội dung của hóa đơn ban hành kèm Nghị định 254/2026/NĐ-CP (Nguồn: https://m.thuvienphapluat.vn/van-ban/Thue-Phi-Le-Phi/Nghi-dinh-254-2026-ND-CP-huong-dan-Luat-Quan-ly-thue-hoa-don-dien-tu-chung-tu-dien-tu-713085.aspx) và các quy định về hóa đơn điện tử tại Điều 26 Luật Quản lý thuế.
Điều kiện và thông tin bắt buộc khi ghi ngoại tệ trên hóa đơn xuất khẩu
Không phải mọi hóa đơn đều được ghi bằng ngoại tệ. Theo khoản 8 Phụ lục nội dung của hóa đơn ban hành kèm Nghị định 254/2026/NĐ-CP (Nguồn: https://m.thuvienphapluat.vn/van-ban/Thue-Phi-Le-Phi/Nghi-dinh-254-2026-ND-CP-huong-dan-Luat-Quan-ly-thue-hoa-don-dien-tu-chung-tu-dien-tu-713085.aspx), đồng tiền ghi trên hóa đơn là đồng Việt Nam, ký hiệu quốc gia là “đ”. Ngoại lệ chỉ mở ra ở hai nhóm trường hợp cụ thể. Trước khi lập hóa đơn, kế toán nên rà soát danh sách sau:
- Xác định nghiệp vụ có phát sinh bằng ngoại tệ theo quy định của pháp luật về ngoại hối hay không. Đây là điều kiện tiên quyết để được ghi đơn giá, thành tiền bằng ngoại tệ.
- Xác định lô hàng có thuộc trường hợp được nộp thuế bằng ngoại tệ hay không. Nếu có, tổng số tiền thanh toán trên hóa đơn thể hiện theo ngoại tệ và không phải quy đổi ra đồng Việt Nam.
- Ghi rõ tên đơn vị tiền tệ cho các chỉ tiêu: đơn giá, thành tiền, tổng số tiền thuế GTGT theo từng loại thuế suất, tổng cộng tiền thuế GTGT, tổng số tiền thanh toán.
- Thể hiện tỷ giá ngoại tệ với đồng Việt Nam ngay trên hóa đơn, theo tỷ giá quy định của Luật Quản lý thuế và các văn bản hướng dẫn thi hành.
- Ghi mã ký hiệu ngoại tệ theo tiêu chuẩn quốc tế và đọc thêm bằng chữ, ví dụ: 13.800,25 USD – Mười ba nghìn tám trăm đô la Mỹ và hai mươi nhăm xu; 5.000,50 EUR – Năm nghìn ơ-rô và năm mươi xu.
- Lập hóa đơn điện tử theo định dạng chuẩn dữ liệu khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ, trừ trường hợp không phải sử dụng hóa đơn điện tử theo quy định của Chính phủ.
4 bước kê khai tỷ giá xuất hóa đơn hàng xuất khẩu theo Công văn 18599/HYE-QLDN1
Công văn 18599/HYE-QLDN1 hướng dẫn doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ kê khai khi áp dụng tỷ giá đối với hàng hóa xuất khẩu. Quy trình có thể tóm gọn như sau:
Bước 1 — Xác định nhóm nghĩa vụ khai thuế bằng ngoại tệ. Với các trường hợp được khai thuế, khoản thu khác bằng ngoại tệ quy định tại khoản 1 Điều 14 Nghị định 252/2026/NĐ-CP (Nguồn: https://m.thuvienphapluat.vn/van-ban/Thue-Phi-Le-Phi/Nghi-dinh-252-2026-ND-CP-huong-dan-Luat-Quan-ly-thue-713086.aspx), đồng tiền khai, nộp thuế và tỷ giá khai thuế quy đổi được thực hiện theo đúng Điều 14 Nghị định 252/2026/NĐ-CP (Nguồn: https://m.thuvienphapluat.vn/van-ban/Thue-Phi-Le-Phi/Nghi-dinh-252-2026-ND-CP-huong-dan-Luat-Quan-ly-thue-713086.aspx). Doanh nghiệp không tự đặt ra tỷ giá riêng cho khâu kê khai.
Bước 2 — Xác định tỷ giá thể hiện trên hóa đơn. Với nghiệp vụ kinh tế, tài chính phát sinh bằng ngoại tệ theo quy định của pháp luật về ngoại hối, người bán phải thể hiện trên hóa đơn tỷ giá ngoại tệ với đồng Việt Nam theo điểm c.1 khoản 8 Phụ lục kèm Nghị định 254/2026/NĐ-CP (Nguồn: https://m.thuvienphapluat.vn/van-ban/Thue-Phi-Le-Phi/Nghi-dinh-254-2026-ND-CP-huong-dan-Luat-Quan-ly-thue-hoa-don-dien-tu-chung-tu-dien-tu-713085.aspx). Căn cứ khoản 1 và khoản 5 Điều 26 Luật Quản lý thuế cùng pháp luật về kế toán, tỷ giá thể hiện trên hóa đơn là tỷ giá giao dịch thực tế được xác định theo quy định của pháp luật về kế toán.
Bước 3 — Lập hóa đơn điện tử với đầy đủ chỉ tiêu ngoại tệ. Ghi đơn giá, thành tiền, tổng số tiền thuế GTGT theo từng loại thuế suất, tổng cộng tiền thuế GTGT và tổng số tiền thanh toán bằng ngoại tệ; kèm tên đơn vị tiền tệ, mã ký hiệu ngoại tệ và phần đọc bằng chữ.
Bước 4 — Lưu trữ và đối chiếu. Hóa đơn điện tử là hóa đơn ở dạng dữ liệu điện tử do tổ chức, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh lập để ghi nhận thông tin bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ theo quy định của pháp luật về thuế và pháp luật về kế toán (khoản 1 Điều 26 Luật Quản lý thuế). Doanh nghiệp cần lưu hóa đơn cùng chứng từ xác định tỷ giá giao dịch thực tế để giải trình khi cơ quan thuế địa phương kiểm tra.
So sánh 3 trường hợp thể hiện đồng tiền trên hóa đơn
Để kế toán đối chiếu nhanh, bảng dưới đây tổng hợp cách thể hiện đồng tiền theo khoản 8 Phụ lục nội dung của hóa đơn ban hành kèm Nghị định 254/2026/NĐ-CP (Nguồn: https://m.thuvienphapluat.vn/van-ban/Thue-Phi-Le-Phi/Nghi-dinh-254-2026-ND-CP-huong-dan-Luat-Quan-ly-thue-hoa-don-dien-tu-chung-tu-dien-tu-713085.aspx):
| Trường hợp | Cách thể hiện trên hóa đơn | Căn cứ |
|---|---|---|
| Thông thường | Đồng tiền là đồng Việt Nam, ký hiệu quốc gia là “đ” | Điểm c khoản 8 Phụ lục kèm Nghị định 254/2026/NĐ-CP (Nguồn: https://m.thuvienphapluat.vn/van-ban/Thue-Phi-Le-Phi/Nghi-dinh-254-2026-ND-CP-huong-dan-Luat-Quan-ly-thue-hoa-don-dien-tu-chung-tu-dien-tu-713085.aspx) |
| Nghiệp vụ kinh tế, tài chính phát sinh bằng ngoại tệ theo pháp luật về ngoại hối | Đơn giá, thành tiền, tổng số tiền thuế GTGT theo từng loại thuế suất, tổng cộng tiền thuế GTGT, tổng số tiền thanh toán ghi bằng ngoại tệ và tên đơn vị tiền tệ; đồng thời thể hiện tỷ giá ngoại tệ với đồng Việt Nam | Điểm c.1 khoản 8 Phụ lục kèm Nghị định 254/2026/NĐ-CP (Nguồn: https://m.thuvienphapluat.vn/van-ban/Thue-Phi-Le-Phi/Nghi-dinh-254-2026-ND-CP-huong-dan-Luat-Quan-ly-thue-hoa-don-dien-tu-chung-tu-dien-tu-713085.aspx) |
| Bán hàng hóa phát sinh bằng ngoại tệ và được nộp thuế bằng ngoại tệ | Tổng số tiền thanh toán thể hiện theo ngoại tệ, không phải quy đổi ra đồng Việt Nam | Điểm c.3 khoản 8 Phụ lục kèm Nghị định 254/2026/NĐ-CP (Nguồn: https://m.thuvienphapluat.vn/van-ban/Thue-Phi-Le-Phi/Nghi-dinh-254-2026-ND-CP-huong-dan-Luat-Quan-ly-thue-hoa-don-dien-tu-chung-tu-dien-tu-713085.aspx) |
Như vậy, không phải mọi trường hợp đều bắt buộc ghi đơn vị tiền tệ trên hóa đơn là đồng Việt Nam. Với doanh nghiệp xuất khẩu tại Việt Nam, việc xác định đúng mình thuộc nhóm nào quyết định toàn bộ cách ghi hóa đơn và cách kê khai phía sau.
| Thuật ngữ | Term | Căn cứ pháp lý |
|---|---|---|
| Hóa đơn điện tử | Electronic Invoice | Điều 26 Luật Quản lý thuế |
| Tỷ giá giao dịch thực tế | Actual Transaction Exchange Rate | Công văn 18599/HYE-QLDN1; pháp luật về kế toán |
| Tỷ giá khai thuế quy đổi | Tax Declaration Exchange Rate | Điều 14 Nghị định 252/2026/NĐ-CP (Nguồn: https://m.thuvienphapluat.vn/van-ban/Thue-Phi-Le-Phi/Nghi-dinh-252-2026-ND-CP-huong-dan-Luat-Quan-ly-thue-713086.aspx) |
| Mã ký hiệu ngoại tệ | Currency Code | Điểm c.2 khoản 8 Phụ lục kèm Nghị định 254/2026/NĐ-CP (Nguồn: https://m.thuvienphapluat.vn/van-ban/Thue-Phi-Le-Phi/Nghi-dinh-254-2026-ND-CP-huong-dan-Luat-Quan-ly-thue-hoa-don-dien-tu-chung-tu-dien-tu-713085.aspx) |
Câu hỏi thường gặp về tỷ giá xuất hóa đơn hàng xuất khẩu
Tỷ giá ghi trên hóa đơn xuất khẩu có được lấy theo tỷ giá của ngân hàng thương mại không?
Theo Công văn 18599/HYE-QLDN1, căn cứ khoản 1 và khoản 5 Điều 26 Luật Quản lý thuế và pháp luật về kế toán, tỷ giá thể hiện trên hóa đơn là tỷ giá giao dịch thực tế được xác định theo quy định của pháp luật về kế toán. Doanh nghiệp cần đối chiếu quy định kế toán áp dụng cho mình thay vì tự chọn một tỷ giá bất kỳ.
Hóa đơn xuất khẩu bằng USD có phải quy đổi tổng số tiền thanh toán ra đồng Việt Nam không?
Không, trong trường hợp bán hàng hóa phát sinh bằng ngoại tệ theo quy định của pháp luật về ngoại hối và được nộp thuế bằng ngoại tệ. Khi đó, theo điểm c.3 khoản 8 Phụ lục kèm Nghị định 254/2026/NĐ-CP (Nguồn: https://m.thuvienphapluat.vn/van-ban/Thue-Phi-Le-Phi/Nghi-dinh-254-2026-ND-CP-huong-dan-Luat-Quan-ly-thue-hoa-don-dien-tu-chung-tu-dien-tu-713085.aspx), tổng số tiền thanh toán thể hiện trên hóa đơn theo ngoại tệ và không phải quy đổi ra đồng Việt Nam.
Phần đọc số tiền bằng chữ khi hóa đơn ghi ngoại tệ phải viết thế nào?
Theo điểm c.2 khoản 8 Phụ lục kèm Nghị định 254/2026/NĐ-CP (Nguồn: https://m.thuvienphapluat.vn/van-ban/Thue-Phi-Le-Phi/Nghi-dinh-254-2026-ND-CP-huong-dan-Luat-Quan-ly-thue-hoa-don-dien-tu-chung-tu-dien-tu-713085.aspx), doanh nghiệp ghi mã ký hiệu ngoại tệ theo tiêu chuẩn quốc tế kèm phần đọc bằng chữ, ví dụ 13.800,25 USD – Mười ba nghìn tám trăm đô la Mỹ và hai mươi nhăm xu; 5.000,50 EUR – Năm nghìn ơ-rô và năm mươi xu.
Tóm tắt: 2 việc doanh nghiệp xuất khẩu cần làm ngay
Thứ nhất, rà soát lại toàn bộ hóa đơn xuất khẩu phát sinh bằng ngoại tệ để chắc chắn đã thể hiện tỷ giá ngoại tệ với đồng Việt Nam theo tỷ giá giao dịch thực tế xác định theo pháp luật về kế toán, đúng tinh thần Công văn 18599/HYE-QLDN1. Thứ hai, tách bạch giữa tỷ giá trên hóa đơn và tỷ giá khai thuế quy đổi theo Điều 14 Nghị định 252/2026/NĐ-CP (Nguồn: https://m.thuvienphapluat.vn/van-ban/Thue-Phi-Le-Phi/Nghi-dinh-252-2026-ND-CP-huong-dan-Luat-Quan-ly-thue-713086.aspx) để việc kê khai tại cơ quan thuế địa phương không bị lệch với dữ liệu hóa đơn điện tử đã phát hành.
Nếu doanh nghiệp của bạn đang xuất khẩu và cần soát xét lại cách thể hiện tỷ giá trên hóa đơn điện tử cũng như nghĩa vụ kê khai thuế đi kèm, ANC Việt Nam có thể tư vấn chi tiết qua hotline 0942597477.