🎧 Nghe bài viết
Việc chuyển sang IFRS sẽ nâng cao tính so sánh và tính thích hợp của báo cáo tài chính doanh nghiệp niêm yết Việt Nam, nhưng đồng thời tạo ra rủi ro về ước tính
IFRS tại doanh nghiệp niêm yết Việt Nam: Thách thức và cơ hội trong giai đoạn chuyển đổi
- Quyết định số 345/QĐ-BTC ngày 16/03/2020 đã đề ra lộ trình chuyển đổi: giai đoạn 2022‑2025 là tự nguyện, sau năm 2025 IFRS sẽ bắt buộc đối với báo cáo tài chính hợp nhất của các công ty mẹ thuộc tập đoàn kinh tế Nhà nước, công ty đại chúng quy mô lớn và doanh nghiệp niêm yết
Liệu việc áp dụng Chuẩn mực Báo cáo tài chính quốc tế (IFRS) có thực sự nâng cao chất lượng thông tin tài chính của các công ty niêm yết, hay lại mở ra những khoảng trống chủ quan mới? Câu hỏi này đang là tâm điểm của các nhà quản trị, nhà đầu tư và cơ quan quản lý tại Việt Nam.
Quyết định số 345/QĐ-BTC ngày 16/03/2020 đã đề ra lộ trình chuyển đổi: giai đoạn 2022‑2025 là tự nguyện, sau năm 2025 IFRS sẽ bắt buộc đối với báo cáo tài chính hợp nhất của các công ty mẹ thuộc tập đoàn kinh tế Nhà nước, công ty đại chúng quy mô lớn và doanh nghiệp niêm yết. Sự chuyển đổi không chỉ là thay đổi kỹ thuật mà còn là cuộc cách mạng về công nghệ, quy trình và kiểm soát nội bộ.
Phân tích tác động chi tiết của IFRS đối với các nhóm doanh nghiệp
Những thay đổi sẽ ảnh hưởng khác nhau tùy theo quy mô và cấu trúc quản trị:
- Công ty mẹ thuộc tập đoàn kinh tế Nhà nước: phải chuẩn bị hệ thống báo cáo hợp nhất theo IFRS, đồng thời đáp ứng yêu cầu về giá trị hợp lý và ước tính tài sản.
- Công ty đại chúng quy mô lớn: sẽ gặp áp lực về chi phí nâng cấp hệ thống CNTT, đào tạo nhân sự và đồng bộ hoá quy trình kế toán.
- Doanh nghiệp niêm yết (các công ty niêm yết trên HOSE, HNX): cần cân bằng giữa lợi ích tăng tính so sánh quốc tế và rủi ro tăng tính chủ quan trong các ước tính (ví dụ: định giá công cụ tài chính phức tạp, kiểm tra tổn thất tài sản).
Trong thực tiễn, nhiều doanh nghiệp vẫn còn do dự vì chi phí đầu tư hệ thống, thiếu nhân lực có chuyên môn IFRS và sự chưa đồng bộ giữa luật thuế, luật tài chính với chuẩn mực quốc tế.
So sánh quy định VAS và IFRS: Trước và sau chuyển đổi
| Tiêu chí | Chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS) | Chuẩn mực Báo cáo tài chính quốc tế (IFRS) |
|---|---|---|
| Phương pháp đo lường | Giá gốc lịch sử (Historical cost) | Giá trị hợp lý (Fair value) và ước tính |
| Tiếp cận chuẩn mực | Quy tắc‑based (dựa trên quy tắc) | Principles‑based (dựa trên nguyên tắc) |
| Độ linh hoạt trong ước tính | Hạn chế, ít lựa chọn | Rộng, tăng không gian xét đoán |
| Tính so sánh quốc tế | Hạn chế | Rất cao |
| Yêu cầu công bố thông tin chi tiết | Ít yêu cầu | Yêu cầu thuyết minh sâu về giả định và mô hình định giá |
Cơ hội và rủi ro cần lưu ý khi chuyển sang IFRS
- Cơ hội
- Tăng tính minh bạch và khả năng so sánh với các công ty quốc tế.
- Thu hút nguồn vốn FDI nhờ ngôn ngữ tài chính chung.
- Cải thiện chất lượng thông tin tài chính, hỗ trợ quyết định đầu tư.
- Rủi ro
- Chi phí đầu tư hệ thống CNTT, phần mềm kế toán và đào tạo nhân lực.
- Rủi ro quản trị lợi nhuận do tăng không gian ước tính chủ quan.
- Khả năng không đồng bộ giữa luật thuế, luật tài chính và IFRS gây khó khăn trong thực hiện.
Câu hỏi thường gặp
| Thuật ngữ | Term | Chuẩn mực |
|---|---|---|
| IFRS | International Financial Reporting Standards | IASB |
| VAS | Vietnamese Accounting Standards | Ministry of Finance |
| Agency Theory | Agency Theory | Jensen & Meckling (1976) |
| Signaling Theory | Signaling Theory | Spence (1973); Ross (1977) |
| Corporate Governance | Corporate Governance | OECD Principles |
Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì để đáp ứng IFRS sau năm 2025?
Theo Quyết định 345/QĐ-BTC, doanh nghiệp phải xây dựng hệ thống kế toán dựa trên giá trị hợp lý, đào tạo nhân lực chuyên môn IFRS và nâng cấp phần mềm kế toán. Đồng thời, cần thiết lập Hội đồng quản trị độc lập và Ủy ban Kiểm toán có năng lực để giám sát các ước tính chủ quan.
Làm sao quản trị công ty có thể giảm thiểu rủi ro quản trị lợi nhuận khi áp dụng IFRS?
Quản trị công ty mạnh, với Hội đồng quản trị độc lập và Ủy ban Kiểm toán thực chất, sẽ yêu cầu minh bạch trong thuyết minh các giả định, thực hiện kiểm tra nội bộ thường xuyên và áp dụng các tiêu chuẩn kiểm toán quốc tế (ISA) để kiểm soát việc lạm dụng ước tính.
IFRS có ảnh hưởng như thế nào đến việc thu hút FDI vào doanh nghiệp niêm yết?
Việc áp dụng IFRS tạo ra một ngôn ngữ tài chính chung, giúp các nhà đầu tư nước ngoài so sánh dễ dàng hơn, giảm chi phí thông tin và tăng độ tin cậy, từ đó nâng cao khả năng thu hút dòng vốn FDI.
Khuyến nghị hành động cho doanh nghiệp niêm yết tại Việt Nam
- Thiết lập kế hoạch chuyển đổi chi tiết, bao gồm đánh giá hệ thống CNTT, ngân sách và thời gian thực hiện.
- Đầu tư vào đào tạo chuyên sâu cho kế toán, kiểm toán và bộ phận tài chính về IFRS và các chuẩn mực liên quan.
- Tăng cường vai trò của Hội đồng quản trị độc lập và Ủy ban Kiểm toán: tuyển thành viên có kinh nghiệm quốc tế, thiết lập quy trình thẩm định ước tính.
- Đồng bộ hoá các quy định nội bộ với luật thuế và luật tài chính để tránh xung đột pháp lý.
- Thực hiện kiểm toán nội bộ thường xuyên, áp dụng chuẩn mực kiểm toán quốc tế (ISA) để kiểm tra tính trung thực của báo cáo tài chính.
Nếu doanh nghiệp bạn đang chuẩn bị chuyển sang IFRS và cần hỗ trợ về thiết kế hệ thống kế toán, đào tạo nhân lực hoặc xây dựng cơ chế quản trị công ty, ANC Việt Nam sẵn sàng tư vấn chi tiết qua hotline 0942597477.