HÓA ĐƠN ĐIỆN TỬ XUẤT SAI: ĐIỀU CHỈNH HAY THAY THẾ? (cập nhật 16/10/2026)

⚠️ Đọc trước: Từ 01/7/2026, Nghị định 123/2020/NĐ-CP, Nghị định 70/2025/NĐ-CP và Thông tư 32/2025/TT-BTC đã hết hiệu lực. Quy định về hóa đơn hiện nay là Nghị định 254/2026/NĐ-CP và Thông tư 91/2026/TT-BTC (hướng dẫn Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15). Bài/tư vấn nào còn trích “Điều 19 Nghị định 123” cho hóa đơn lập từ 01/7/2026 là trích sai căn cứ. – Căn cứ hết hiệu lực: khoản 2 Điều 25 Thông tư 91/2026/TT-BTC (bản Công báo số 464, ngày 08/8/2026) và khoản 2 Điều 43 Nghị định 254/2026/NĐ-CP (). – Toàn văn TT 91 trên Công báo: https://congbaocdn.chinhphu.vn/180507251028987904/2026/8/6/470171-1785986965_v1_1786011300_signed.pdf

Từ 01/7/2026, Nghị định 254/2026 và Thông tư 91/2026 thay thế NĐ 123, NĐ 70 và TT 32 về hóa đơn.

1. Ví dụ mở bài: xuất nhầm thuế suất 10% thay vì 8%

Năm 2026 còn được giảm thuế GTGT xuống 8% không? Còn, đến hết 31/12/2026. – Nghị quyết 204/2025/QH15 giảm 2% thuế suất GTGT (còn 8%) cho nhóm hàng hóa, dịch vụ chịu thuế 10%, áp dụng từ 01/7/2025 đến hết 31/12/2026. Nhóm không được giảm: viễn thông, tài chính, ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm, kinh doanh bất động sản, sản phẩm kim loại, khai khoáng (trừ than), hàng chịu thuế TTĐB (trừ xăng) (TVPL). – Nghị định 174/2025/NĐ-CP hướng dẫn: thời gian giảm tại Điều 2; cách ghi “8%” trên hóa đơn tại khoản 3 Điều 1 (TVPL). – Trước khi sửa, kiểm tra mặt hàng có thuộc phụ lục loại trừ của NĐ 174 không. Nếu hàng không được giảm thì ghi 10% là đúng, không phải sửa.

Cách xử lý (điểm b khoản 1 Điều 10 Thông tư 91/2026/TT-BTC): sai thuế suất, tiền thuế thì người bán được chọn một trong hai cách: – Điều chỉnh: lập hóa đơn điều chỉnh, ghi dòng chữ “Điều chỉnh cho hóa đơn Mẫu số… ký hiệu… số… ngày… tháng… năm”. Phần giá trị bắt buộc ghi đúng thực tế: điều chỉnh giảm thì ghi số âm (điểm c khoản 6 Điều 10). Ví dụ giá 100 triệu: điều chỉnh giảm tiền thuế -2.000.000đ (từ 10 triệu xuống 8 triệu). – Thay thế: lập hóa đơn mới thuế suất 8%, ghi dòng chữ “Thay thế cho hóa đơn Mẫu số… ký hiệu… số… ngày… tháng… năm”. – Ký số, rồi gửi người mua (hóa đơn không mã) hoặc gửi cơ quan thuế cấp mã (hóa đơn có mã).

Trước khi điều chỉnh hay thay thế phải làm gì? – Người mua là tổ chức kinh tế, tổ chức khác, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh: bắt buộc lập văn bản thỏa thuận ghi rõ nội dung sai. Người bán lưu văn bản và xuất trình khi được yêu cầu. – Người mua là cá nhân tiêu dùng: chỉ cần thông báo cho người mua hoặc thông báo trên website. – Không bắt buộc lập văn bản thỏa thuận khi: chuyển dữ liệu theo Bảng tổng hợp dữ liệu hóa đơn, chuyển theo Bảng thông tin chi tiết giao dịch (điểm a.1, a.2 khoản 3 Điều 16 NĐ 254/2026), hoặc mua bán trên sàn thương mại điện tử, nền tảng số.

Một hóa đơn hay nhiều hóa đơn? Nếu trong cùng tháng lập sai giống nhau (cùng người mua, tên hàng, đơn giá, số lượng, thuế suất) trên nhiều hóa đơn, được lập một hóa đơn điều chỉnh hoặc thay thế, kèm bảng kê Mẫu 01/BK-ĐCTT (Phụ lục III TT 91).

Lưu ý thêm: – Đã chọn điều chỉnh hay thay thế ở lần xử lý đầu thì các lần sau phải làm theo đúng cách đó (điểm a khoản 6 Điều 10). – Hóa đơn từ máy tính tiền hoặc hóa đơn bán tài sản phải đăng ký quyền sở hữu, sử dụng (ô tô, xe máy…): bắt buộc thay thế (điểm c khoản 1 Điều 10). – Kê khai: Điều 10 TT 91/2026 và NĐ 254/2026 (đã đối chiếu bản gốc) không quy định kỳ kê khai cho hóa đơn điều chỉnh, thay thế do lập sai (khoản 1 Điều 10). Quy định về kỳ chỉ có ở điểm d khoản 6 Điều 10 TT 91, và chỉ áp dụng cho các trường hợp khoản 5 (chiết khấu, trả hàng…), xem mục 3. Với hóa đơn lập sai, việc khai bổ sung thực hiện theo pháp luật quản lý thuế; nên hỏi cơ quan thuế quản lý trực tiếp trước khi chọn kỳ khai. Riêng người mua, nếu đã khấu trừ theo 10% thì phải giảm thuế đầu vào tương ứng để tránh khấu trừ thừa.

2. Chỉ sai tên, địa chỉ: không phải lập lại hóa đơn

Điểm a khoản 1 Điều 10 TT 91/2026: nếu chỉ sai tên, địa chỉ, số tiền bằng chữ hoặc nội dung khác, nhưng không sai mã số thuế, số tiền, thuế suất, tiền thuế, hàng hóa, thì: – người bán thông báo cho người mua và không phải lập lại hóa đơn; – người bán gửi cơ quan thuế Mẫu 04/SS-HĐĐT (nay thuộc Phụ lục III TT 91). Hệ thống tự động trả thông báo tiếp nhận Mẫu 01/TB-SSĐT (khoản 4 Điều 10).

Điểm mới so với NĐ 70/2025: TT 91 thêm “số tiền bằng chữ” vào nhóm chỉ cần thông báo.

Sai mã số thuế thì không thuộc trường hợp này, phải điều chỉnh hoặc thay thế như mục 1.

3. Chiết khấu thương mại, giảm giá

Điểm b khoản 5 Điều 10 TT 91/2026: chiết khấu thương mại tính theo số lượng, doanh số thì có hai cách: – trừ vào hóa đơn của lần mua cuối cùng hoặc kỳ tiếp sau, nhưng số chiết khấu không vượt quá giá trị ghi trên hóa đơn đó; hoặc – lập hóa đơn điều chỉnh kèm bảng kê các số hóa đơn cần điều chỉnh, số tiền, tiền thuế điều chỉnh. Bảng kê lưu tại đơn vị.

Hóa đơn điều chỉnh thuộc khoản 5: người bán kê khai vào kỳ phát sinh hóa đơn điều chỉnh, người mua kê khai vào kỳ nhận được hóa đơn điều chỉnh (điểm d khoản 6 Điều 10).

4. Hàng bán bị trả lại: ai xuất hóa đơn?

Điểm c.1 khoản 5 Điều 10 TT 91/2026: – Nguyên tắc: người bán lập hóa đơn điều chỉnh. Áp dụng cho cả trả lại toàn bộ, trả một phần, và đổi hàng làm thay đổi giá trị. – Ngoại lệ: nếu hai bên có thỏa thuận để người mua lập hóa đơn khi trả hàng, thì người mua lập hóa đơn điện tử giao cho người bán. – Tài sản đã đăng ký tên người mua (điểm c.2): nếu người mua là đối tượng sử dụng hóa đơn điện tử thì người mua lập hóa đơn trả lại hàng. – Hai bên phải có đủ hồ sơ, chứng từ về việc trả hàng (biên bản, phiếu nhập/xuất kho…) và xuất trình khi được yêu cầu. – Kê khai theo điểm d khoản 6 Điều 10, như với chiết khấu ở mục 3.

5. Hàng khuyến mại

Có phải lập hóa đơn không? Có. Hàng khuyến mại, quảng cáo, hàng mẫu, cho, biếu, tặng đều phải lập hóa đơn. Được lập hóa đơn tổng hợp kèm bảng kê, danh sách. Khách yêu cầu thì lập hóa đơn cho từng giao dịch. – Nghĩa vụ lập hóa đơn cho hàng khuyến mại, quảng cáo, hàng mẫu, cho, biếu, tặng: khoản 1 Điều 4 NĐ 254/2026. – Hàng khuyến mại theo pháp luật thương mại, hàng cho, biếu, tặng hợp pháp: được lập hóa đơn tổng hợp cho các giao dịch trong tháng, quý phù hợp với kỳ khai thuế GTGT; phải lưu danh sách chi tiết; khách yêu cầu thì lập theo từng giao dịch (điểm a.3 mục 5 Phụ lục NĐ 254/2026, dẫn chiếu từ khoản 3 Điều 10) (toàn văn NĐ 254).

Thuế GTGT (khoản 2 Điều 6 Nghị định 181/2025/NĐ-CP, hướng dẫn Luật Thuế GTGT 2024): – Hàng khuyến mại đúng quy định pháp luật thương mại: giá tính thuế bằng 0. – Khuyến mại bằng hình thức giảm giá: giá tính thuế là giá đã giảm trong thời gian khuyến mại đã đăng ký hoặc thông báo. – Khuyến mại không đúng quy định thương mại: tính thuế như hàng biếu, tặng (Bộ Tài chính trả lời; TVPL).

Cách ghi hóa đơn theo hướng dẫn của Bộ Tài chính: ghi tên, số lượng hàng, ghi rõ “hàng khuyến mại không thu tiền”. Đơn giá, thành tiền, tổng thanh toán ghi 0. Dòng thuế suất vẫn ghi theo đúng loại hàng (Bộ Tài chính trả lời). – Lưu ý: đây là trả lời của Bộ Tài chính trước 01/7/2026. NĐ 254/2026 và TT 91/2026 không có câu “ghi 0” hay “hàng khuyến mại không thu tiền”. NĐ 254 chỉ quy định: có khuyến mại thì phải thể hiện rõ khoản khuyến mại trên hóa đơn, giá tính thuế xác định theo pháp luật thuế GTGT (điểm đ mục 5 Phụ lục NĐ 254/2026).

6. Xuất sai hóa đơn có bị phạt không?

• Lập sai thuế suất: không có điều khoản phạt riêng. Nếu đã điều chỉnh hoặc thay thế đúng hạn và không làm thiếu thuế thì về nguyên tắc không bị phạt (TVPL, 30/9/2026).
• Không xử lý, dẫn đến khai sai nhưng không thiếu thuế:
  ⚠️ Mức phạt: phạt 5–8 triệu đồng với tổ chức (điểm a khoản 3 Điều 12 NĐ 125/2020).
• Khai sai làm thiếu thuế hoặc khấu trừ thừa: phạt 20% số thuế thiếu, kèm truy nộp thuế và tiền chậm nộp (Điều 16 NĐ 125/2020, sửa bởi NĐ 310/2025). Trường hợp ví dụ ghi 10% thay vì 8%, rủi ro này nằm ở người mua đã khấu trừ 10% mà không giảm lại.
• Lập hóa đơn không ghi đủ nội dung bắt buộc: 4–8 triệu đồng (điểm h khoản 4 Điều 24 NĐ 125/2020, bổ sung bởi NĐ 310/2025, hiệu lực 16/01/2026) (TVPL).
• NĐ 125/2020 đã được sửa tiếp bởi NĐ 291/2026/NĐ-CP (hiệu lực 21/7/2026). Bản gốc trên Công báo số 455 chỉ có 4 điều: sửa điểm d khoản 3 Điều 5, bổ sung Điều 19a (phạt vi phạm cung cấp thông tin phục vụ trao đổi thông tin thuế), bổ sung cụm “Điều 19a” vào một số điều. Không sửa Điều 12, 16, 24, nên các mức phạt trên giữ nguyên (Công báo).

7. Hóa đơn lập trước 01/7/2026, nay mới phát hiện sai

Câu cuối khoản 2 Điều 24 TT 91/2026 (đã đối chiếu bản Công báo): hóa đơn đã lập theo NĐ 123/2020, NĐ 70/2025 và TT 32/2025 thì “thực hiện điều chỉnh hoặc thay thế theo quy định”. Văn bản không ghi rõ “theo quy định” là quy định cũ hay mới, và Điều 44 NĐ 254/2026 (xử lý chuyển tiếp) không có quy định riêng cho trường hợp này. Vì vậy bài không khẳng định áp dụng văn bản nào; nên hỏi cơ quan thuế quản lý trực tiếp. – Riêng hóa đơn lập theo NĐ 51/2010, NĐ 04/2014 mà sai: bắt buộc lập văn bản thỏa thuận và lập hóa đơn điện tử thay thế (khoản 2 Điều 24 TT 91/2026).

Bài tổng hợp để tham khảo, không thay thế văn bản gốc hay hướng dẫn của cơ quan thuế quản lý trực tiếp.

CHECKLIST INFOGRAPHIC (6 mục)

1. Căn cứ mới từ 01/7/2026: NĐ 254/2026 + TT 91/2026 (NĐ 123, NĐ 70, TT 32 đã hết hiệu lực).
2. Thuế GTGT 8% còn đến hết 31/12/2026 (NQ 204/2025/QH15, NĐ 174/2025). Xuất nhầm 10% → điều chỉnh giảm tiền thuế (ghi số âm) hoặc thay thế. Hóa đơn máy tính tiền, tài sản phải đăng ký → bắt buộc thay thế.
3. Có văn bản thỏa thuận trước khi sửa nếu người mua là tổ chức, hộ/cá nhân kinh doanh. Người mua là cá nhân → thông báo. Sàn TMĐT → không bắt buộc.
4. Chỉ sai tên, địa chỉ, số tiền bằng chữ → không lập lại hóa đơn, gửi Mẫu 04/SS-HĐĐT.
5. Hàng trả lại → người bán lập hóa đơn điều chỉnh (người mua lập nếu hai bên thỏa thuận). Chiết khấu → trừ vào hóa đơn lần cuối hoặc điều chỉnh kèm bảng kê.
6. Hàng khuyến mại đúng luật → vẫn lập hóa đơn, giá tính thuế GTGT = 0 (NĐ 181/2025).