Từ năm 2025, con nuôi được xác định là người phụ thuộc để giảm trừ gia cảnh nếu đáp ứng các điều kiện về độ tuổi, tình trạng sức khỏe hoặc đang theo học, với
Con nuôi có được giảm trừ gia cảnh không? Quy định mới từ Luật Thuế TNCN 2025
Việc xác định con nuôi là người phụ thuộc để được giảm trừ gia cảnh (Family Circumstance Deduction) là một vấn đề quan trọng đối với nhiều người nộp thuế (Personal Income Tax, PIT) tại Việt Nam. Từ năm 2025, các quy định mới về thuế thu nhập cá nhân đã được ban hành, làm rõ hơn các điều kiện và thủ tục liên quan. Vậy, con nuôi của bạn có đủ điều kiện để được giảm trừ gia cảnh hay không, và cần chuẩn bị những gì?
Theo quy định của pháp luật Việt Nam, con nuôi hoàn toàn có thể được tính là người phụ thuộc (Dependent) để giảm trừ gia cảnh, miễn là đáp ứng các điều kiện cụ thể về độ tuổi, tình trạng sức khỏe, khả năng lao động hoặc tình trạng học vấn, cùng với các yêu cầu về thu nhập. Những quy định này được hướng dẫn chi tiết trong Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025, Nghị định 253/2026/N (Nguồn: Bộ Tài chính, Nghị định 253/2026/N)Đ-CP và Thông tư 87/2026/TT-BTC (Nguồn: Bộ Tài chính, Thông tư 87/2026/TT-BTC).
Điều kiện xác định con nuôi là người phụ thuộc theo Luật Thuế TNCN 2025 và các văn bản hướng dẫn
Căn cứ Khoản 4 Điều 10 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025, người phụ thuộc là người mà người nộp thuế có trách nhiệm nuôi dưỡng. Điều này được hướng dẫn chi tiết hơn tại Điều 47 Nghị định 253/2026/NĐ-CP và Điều 3 Thông tư 87/2026/TT-BTC. Theo đó, con nuôi được xác định là người phụ thuộc của người nộp thuế để giảm trừ gia cảnh nếu thuộc một trong các trường hợp sau:
- Dưới 18 tuổi: Con nuôi chưa thành niên.
- Từ 18 tuổi trở lên nhưng mất khả năng lao động: Bao gồm các trường hợp:
- Người mất năng lực hành vi dân sự (Loss of Civil Act Capacity).
- Người khuyết tật (Person with Disabilities).
- Người không có khả năng lao động.
- Đang theo học và có thu nhập thấp: Con nuôi từ 18 tuổi trở lên đang học tại các bậc học sau:
- Đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp hoặc học nghề.
- Bậc học phổ thông (bao gồm cả thời gian chờ kết quả thi từ tháng 6 đến tháng 9 năm lớp 12).
Điều kiện kèm theo là con nuôi trong các trường hợp này phải không có thu nhập hoặc có thu nhập bình quân tháng trong năm từ tất cả các nguồn không vượt quá 03 triệu đồng.
Hồ sơ cần chuẩn bị để giảm trừ gia cảnh cho con nuôi đang đi học
Để đăng ký giảm trừ gia cảnh cho con nuôi, đặc biệt là con nuôi đang theo học các bậc học từ đại học trở xuống, người nộp thuế cần chuẩn bị một bộ hồ sơ đầy đủ theo quy định tại Điểm đ Khoản 1 Điều 4 Thông tư 87/2026/TT-BTC. Hồ sơ này bao gồm hai phần chính:
1. Hồ sơ chứng minh mối quan hệ là con nuôi
Đối với con nuôi, hồ sơ chứng minh mối quan hệ bao gồm:
- Bản chụp Giấy khai sinh của con.
- Bản chụp thẻ Căn cước của con (trong trường hợp con đã được cấp Căn cước).
- Bản chụp Quyết định công nhận/Giấy chứng nhận việc nuôi con nuôi của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
2. Hồ sơ chứng minh tình trạng đang học
Ngoài các giấy tờ chứng minh mối quan hệ, nếu con nuôi từ đủ 18 tuổi trở lên đang học đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp, học nghề hoặc bậc phổ thông (kể cả thời gian chờ kết quả thi từ tháng 6 đến tháng 9 năm lớp 12), người nộp thuế cần bổ sung một trong các giấy tờ sau:
- Bản chụp thẻ sinh viên.
- Bản khai có xác nhận của nhà trường.
- Các giấy tờ khác chứng minh con đang học tại các cơ sở giáo dục tương ứng.
Nguyên tắc và lưu ý quan trọng khi đăng ký giảm trừ gia cảnh cho người phụ thuộc
Việc giảm trừ gia cảnh cho người phụ thuộc, bao gồm cả con nuôi, cần tuân thủ các nguyên tắc nhất định để đảm bảo tính chính xác và hợp lệ. Điều 48 Nghị định 253/2026/NĐ-CP quy định rõ các nguyên tắc này:
1. Nguyên tắc giảm trừ gia cảnh cho bản thân người nộp thuế
- Lựa chọn nơi tính giảm trừ: Người nộp thuế có nhiều nguồn thu nhập từ tiền lương, tiền công thì tại một thời điểm chỉ được lựa chọn tính giảm trừ gia cảnh cho bản thân tại một nơi trả thu nhập (được tính đủ theo tháng).
- Giảm trừ đủ 12 tháng: Trường hợp trong năm tính thuế cá nhân chưa giảm trừ cho bản thân hoặc giảm trừ chưa đủ 12 tháng, người nộp thuế sẽ được giảm trừ đủ 12 tháng khi thực hiện quyết toán thuế (Tax Finalization) theo quy định.
- Đối với người nước ngoài: Cá nhân cư trú tại Việt Nam là người nước ngoài được tính giảm trừ cho bản thân từ tháng 1 hàng năm hoặc từ tháng đến Việt Nam (nếu lần đầu tiên có mặt tại Việt Nam) đến tháng kết thúc hợp đồng lao động và rời Việt Nam trong năm tính thuế (được tính đủ theo tháng).
2. Nguyên tắc giảm trừ gia cảnh cho người phụ thuộc
- Đăng ký và thời hạn: Người nộp thuế được tính giảm trừ gia cảnh cho người phụ thuộc nếu đã đăng ký thuế và đăng ký người phụ thuộc. Thời hạn đăng ký người phụ thuộc cùng với hồ sơ chứng minh người phụ thuộc là trước ngày 31 tháng 12 của năm tính thuế và thực hiện ổn định cho các năm sau nếu không có thay đổi.
- Thời điểm tính giảm trừ: Trường hợp người nộp thuế chưa tính giảm trừ gia cảnh cho người phụ thuộc trong năm tính thuế thì được tính giảm trừ cho người phụ thuộc kể từ tháng phát sinh nghĩa vụ nuôi dưỡng.
- Tạm tính giảm trừ: Khi người nộp thuế đăng ký giảm trừ cho người phụ thuộc sẽ được tạm tính giảm trừ gia cảnh trong năm kể từ khi đăng ký người phụ thuộc (được tính đủ theo tháng).
- Thỏa thuận khi có nhiều người nuôi dưỡng: Trường hợp nhiều người nộp thuế có chung người phụ thuộc phải nuôi dưỡng, các bên tự thỏa thuận để đăng ký giảm trừ gia cảnh vào một người nộp thuế trong năm tính thuế. Nếu có thay đổi về thỏa thuận, việc thay đổi sẽ áp dụng cho kỳ tính thuế tiếp theo.
- Đảm bảo mỗi người phụ thuộc chỉ được giảm trừ một lần: Người nộp thuế có nhiều nguồn thu nhập từ tiền lương, tiền công thì được lựa chọn nơi đăng ký giảm trừ gia cảnh cho người phụ thuộc, nhưng phải đảm bảo mỗi người phụ thuộc chỉ được tính giảm trừ một lần vào một người nộp thuế trong năm tính thuế.
| Thuật ngữ | Term | Chuẩn mực/Văn bản liên quan |
|---|---|---|
| Giảm trừ gia cảnh | Family Circumstance Deduction | Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 |
| Người phụ thuộc | Dependent | Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 |
| Thuế thu nhập cá nhân | Personal Income Tax (PIT) | Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 |
| Mất năng lực hành vi dân sự | Loss of Civil Act Capacity | Bộ luật Dân sự |
| Người khuyết tật | Person with Disabilities | Luật Người khuyết tật |
| Quyết toán thuế | Tax Finalization | Luật Quản lý thuế |
Câu hỏi thường gặp về giảm trừ gia cảnh cho con nuôi
Con nuôi đã thành niên nhưng đang chờ kết quả thi đại học có được tính là người phụ thuộc không?
Có. Theo Điều 3 Thông tư 87/2026/TT-BTC, con nuôi từ 18 tuổi trở lên đang học bậc học phổ thông, bao gồm cả trong thời gian chờ kết quả thi từ tháng 6 đến tháng 9 năm lớp 12, vẫn được tính là người phụ thuộc nếu không có thu nhập hoặc có thu nhập bình quân tháng trong năm từ tất cả các nguồn không vượt quá 03 triệu đồng.
Nếu cả hai vợ chồng đều muốn đăng ký giảm trừ gia cảnh cho cùng một con nuôi thì phải làm thế nào?
Theo Khoản 2 Điều 48 Nghị định 253/2026/NĐ-CP, trường hợp nhiều người nộp thuế có chung người phụ thuộc phải nuôi dưỡng (ví dụ cả hai vợ chồng), các bên cần tự thỏa thuận để đăng ký giảm trừ gia cảnh vào một người nộp thuế duy nhất trong năm tính thuế. Mỗi người phụ thuộc chỉ được tính giảm trừ một lần vào một người nộp thuế trong năm tính thuế.
Tôi có thể đăng ký giảm trừ gia cảnh cho con nuôi từ khi nào và có được tính cho các tháng trước đó không?
Bạn có thể đăng ký giảm trừ gia cảnh cho con nuôi ngay khi phát sinh nghĩa vụ nuôi dưỡng. Theo Khoản 2 Điều 48 Nghị định 253/2026/NĐ-CP, nếu người nộp thuế chưa tính giảm trừ gia cảnh cho người phụ thuộc trong năm tính thuế, thì vẫn được tính giảm trừ cho người phụ thuộc kể từ tháng phát sinh nghĩa vụ nuôi dưỡng khi thực hiện quyết toán thuế.
Các bước doanh nghiệp và người nộp thuế cần thực hiện ngay
Để đảm bảo quyền lợi giảm trừ gia cảnh cho con nuôi theo quy định mới tại Việt Nam, cả doanh nghiệp (với vai trò là đơn vị chi trả thu nhập) và người nộp thuế cần chủ động thực hiện các bước sau:
- Kiểm tra điều kiện: Người nộp thuế cần rà soát lại các điều kiện của con nuôi (độ tuổi, tình trạng sức khỏe, học vấn, thu nhập) để xác định xem con nuôi có đủ tiêu chuẩn là người phụ thuộc hay không theo Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025, Nghị định 253/2026/NĐ-CP và Thông tư 87/2026/TT-BTC.
- Chuẩn bị hồ sơ đầy đủ: Thu thập và chuẩn bị các giấy tờ cần thiết như Giấy khai sinh, Quyết định công nhận/Giấy chứng nhận nuôi con nuôi, thẻ Căn cước, thẻ sinh viên hoặc giấy xác nhận của nhà trường. Đảm bảo các bản chụp rõ ràng và hợp lệ.
- Đăng ký người phụ thuộc: Thực hiện đăng ký người phụ thuộc với cơ quan thuế hoặc thông qua đơn vị chi trả thu nhập (doanh nghiệp) theo đúng thời hạn quy định (trước ngày 31 tháng 12 của năm tính thuế).
- Thỏa thuận nếu có nhiều người nuôi dưỡng: Trong trường hợp có nhiều người cùng có trách nhiệm nuôi dưỡng con nuôi, cần có sự thỏa thuận rõ ràng về việc ai sẽ là người đăng ký giảm trừ gia cảnh để tránh trùng lặp và sai sót.
- Cập nhật thông tin: Doanh nghiệp cần hướng dẫn người lao động cập nhật thông tin người phụ thuộc kịp thời và chính xác vào hệ thống quản lý nhân sự và thuế.
Việc nắm vững và tuân thủ các quy định này sẽ giúp người nộp thuế tại Việt Nam tối ưu hóa nghĩa vụ thuế của mình một cách hợp pháp và hiệu quả. Nếu doanh nghiệp bạn cần hỗ trợ về các quy định thuế thu nhập cá nhân và giảm trừ gia cảnh, ANC Việt Nam có thể tư vấn chi tiết qua hotline 0942597477.
💬 Cần tư vấn về chủ đề này?
Đội ngũ ANC Việt Nam — 10 năm tư vấn thuế & kế toán cho hàng nghìn doanh nghiệp — sẵn sàng rà soát chứng từ, hạch toán và hồ sơ khai thuế cho trường hợp cụ thể của bạn.
Hoặc inbox Facebook ANC Việt Nam — phản hồi trong giờ hành chính.
— 15 điểm rà soát trước khi nộp quyết toán TNDN & GTGT (PDF 1 trang)