Từ 1/1/2026, hàng triệu người bệnh tại Việt Nam sẽ được BHYT chi trả chi phí vận chuyển khi chuyển viện – Bạn có thuộc nhóm này?
Bạn có biết, từ ngày 1/1/2026, hàng triệu người dân Việt Nam sẽ không còn phải lo lắng về gánh nặng chi phí vận chuyển khi phải chuyển viện cấp cứu hay điều trị nội trú? Đây là một tin tức quan trọng, mang lại lợi ích thiết thực cho nhiều đối tượng tham gia bảo hiểm y tế (BHYT) trên cả nước. Quy định mới, được cụ thể hóa trong Nghị định 188/2025/NĐ-CP và các sửa đổi, bổ sung của Luật Bảo hiểm y tế 2008, đã mở rộng đáng kể phạm vi chi trả, đặc biệt tập trung vào các nhóm đối tượng ưu tiên và dễ bị tổn thương.
Cụ thể, những người bệnh đang trong tình trạng cấp cứu hoặc đang điều trị nội trú tại một cơ sở khám bệnh, chữa bệnh (KBCB) mà cần phải chuyển đến một cơ sở khác để tiếp tục điều trị sẽ được Quỹ BHYT thanh toán chi phí vận chuyển. Điều này không chỉ giúp giảm bớt gánh nặng tài chính cho người bệnh và gia đình mà còn đảm bảo họ nhận được sự chăm sóc y tế kịp thời và phù hợp nhất. Các đối tượng được hưởng quyền lợi này rất đa dạng, bao gồm trẻ em dưới 6 tuổi, người có công với cách mạng, người thuộc hộ gia đình nghèo, và nhiều nhóm khác thuộc lực lượng vũ trang hoặc có hoàn cảnh đặc biệt.
Việc nắm rõ các quy định này là vô cùng cần thiết đối với mỗi người dân và đặc biệt là các doanh nghiệp trong việc quản lý quyền lợi BHYT cho người lao động. Bài viết này của ANC Việt Nam sẽ đi sâu vào chi tiết các trường hợp được chi trả, điều kiện áp dụng, quy trình thanh toán và những lưu ý quan trọng để bạn không bỏ lỡ quyền lợi chính đáng của mình.
Chi tiết quy định về đối tượng và điều kiện hưởng chi phí vận chuyển BHYT từ năm 2026
Theo quy định mới nhất có hiệu lực từ năm 2026, việc chi trả chi phí vận chuyển người bệnh khi chuyển viện được căn cứ rõ ràng tại Khoản 1 Điều 14 Nghị định 188/2025/NĐ-CP. Nghị định này đã cụ thể hóa các đối tượng được hưởng theo Khoản 3 Điều 12 của Luật Bảo hiểm y tế 2008 (đã được sửa đổi, bổ sung). Điều kiện tiên quyết để được hưởng là người bệnh phải đang điều trị nội trú hoặc trong tình trạng cấp cứu và cần phải chuyển đến một cơ sở KBCB khác.
Các nhóm đối tượng được Quỹ BHYT chi trả chi phí vận chuyển khi chuyển viện:
Dưới đây là danh sách chi tiết các nhóm đối tượng thuộc Khoản 3 Điều 12 Luật Bảo hiểm y tế 2008 được Quỹ BHYT chi trả chi phí vận chuyển khi chuyển viện, áp dụng từ năm 2026:
- Nhóm thuộc lực lượng vũ trang và cơ yếu:
- Sĩ quan quân đội nhân dân, quân nhân chuyên nghiệp đang tại ngũ.
- Sĩ quan, hạ sĩ quan nghiệp vụ và sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên môn kỹ thuật đang công tác trong lực lượng công an nhân dân.
- Người làm công tác cơ yếu hưởng lương như đối với quân nhân.
- Hạ sĩ quan, binh sĩ quân đội nhân dân đang tại ngũ; hạ sĩ quan, chiến sĩ nghĩa vụ trong công an nhân dân.
- Học viên quân đội, học viên công an, học viên cơ yếu hưởng sinh hoạt phí là người Việt Nam hoặc người nước ngoài.
- Học viên đào tạo sĩ quan dự bị từ 03 tháng trở lên chưa tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế.
- Dân quân thường trực.
- Nhóm người có công và thân nhân:
- Người có công với cách mạng theo quy định của Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng.
- Cựu chiến binh.
- Thân nhân của liệt sĩ, người có công nuôi dưỡng liệt sĩ theo quy định của Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng.
- Nhóm trẻ em và người có hoàn cảnh khó khăn:
- Trẻ em dưới 6 tuổi.
- Người thuộc hộ gia đình nghèo.
- Người dân tộc thiểu số thuộc hộ gia đình cận nghèo đang cư trú tại xã, thôn thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
- Người dân tộc thiểu số đang cư trú tại vùng có điều kiện kinh tế – xã hội khó khăn.
- Người đang cư trú tại vùng có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn.
- Người đang sinh sống tại xã đảo, huyện đảo.
- Nhóm người hưởng trợ cấp xã hội:
- Người đang hưởng trợ cấp xã hội hằng tháng.
- Người đang hưởng trợ cấp nuôi dưỡng hằng tháng theo quy định của pháp luật có liên quan.
- Người đang hưởng trợ cấp tuất hằng tháng mà thuộc đối tượng hưởng trợ cấp xã hội.
Điều kiện để được chi trả:
Ngoài việc thuộc một trong các nhóm đối tượng nêu trên, người bệnh cần đáp ứng đồng thời hai điều kiện sau:
- Đang điều trị nội trú tại cơ sở KBCB HOẶC đang trong tình trạng cấp cứu.
- Phải chuyển đến một cơ sở KBCB khác để tiếp tục điều trị do tình trạng bệnh vượt quá khả năng chuyên môn của cơ sở hiện tại hoặc theo chỉ định của bác sĩ.
Việc nắm rõ các đối tượng và điều kiện này sẽ giúp người bệnh và gia đình chủ động hơn trong việc sử dụng thẻ BHYT, đồng thời giúp các cơ sở y tế và cơ quan bảo hiểm xã hội tại Việt Nam thực hiện đúng quy trình thanh toán, đảm bảo quyền lợi cho người dân.
Quy trình thanh toán chi phí vận chuyển và lưu ý đặc biệt cho người bệnh tự túc phương tiện
Việc thanh toán chi phí vận chuyển người bệnh khi chuyển viện được Quỹ BHYT thực hiện theo các nguyên tắc và quy trình cụ thể, nhằm đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả. Nghị định 188/2025/NĐ-CP đã quy định rõ ràng về vấn đề này, bao gồm cả trường hợp cơ sở KBCB tự vận chuyển và trường hợp người bệnh tự túc phương tiện.
1. Thanh toán chi phí vận chuyển cho cơ sở khám bệnh, chữa bệnh chuyển người bệnh đi:
Theo Khoản 2 Điều 14 Nghị định 188/2025/NĐ-CP, Quỹ BHYT sẽ thanh toán chi phí vận chuyển người bệnh trực tiếp cho cơ sở KBCB đã chuyển người bệnh đi. Mức thanh toán được xác định như sau:
- Đối với cơ sở KBCB của Nhà nước: Thanh toán theo giá dịch vụ vận chuyển người bệnh đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt hoặc quy định giá. Điều này đảm bảo rằng các bệnh viện công lập sẽ được hoàn trả chi phí dựa trên các mức giá chuẩn đã được kiểm soát.
- Đối với cơ sở KBCB tư nhân: Áp dụng giá dịch vụ vận chuyển người bệnh của cơ sở KBCB của Nhà nước làm căn cứ đề nghị Quỹ BHYT thanh toán. Nguyên tắc này tương tự như việc thanh toán chi phí dịch vụ kỹ thuật trong khám bệnh, chữa bệnh BHYT đối với cơ sở KBCB tư nhân, đảm bảo sự công bằng và thống nhất trong hệ thống.
2. Thanh toán chi phí vận chuyển cho người bệnh tự túc phương tiện:
Trong nhiều trường hợp, do điều kiện khách quan hoặc chủ quan, người bệnh có thể tự túc phương tiện vận chuyển khi chuyển viện. Quỹ BHYT vẫn có cơ chế thanh toán cho những trường hợp này, nhưng với các quy định cụ thể tại Khoản 5 Điều 14 Nghị định 188/2025/NĐ-CP:
- Thanh toán chi phí một chiều (chiều đi): Quỹ BHYT chỉ thanh toán chi phí vận chuyển cho chiều đi từ cơ sở KBCB ban đầu đến cơ sở KBCB tiếp nhận.
- Căn cứ hóa đơn vận chuyển: Việc thanh toán được thực hiện dựa trên hóa đơn vận chuyển người bệnh mà người bệnh cung cấp. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc lưu giữ hóa đơn, chứng từ.
- Mức thanh toán không vượt quá quy định: Chi phí thanh toán sẽ không vượt quá mức thanh toán quy định tại các điểm a và b Khoản 3 Điều này (tức là không vượt quá giá dịch vụ vận chuyển của cơ sở KBCB Nhà nước).
- Trách nhiệm của cơ sở KBCB chỉ định chuyển: Cơ sở KBCB chỉ định chuyển người bệnh có trách nhiệm ghi rõ nội dung “người bệnh tự túc phương tiện vận chuyển” trên phiếu chuyển cơ sở KBCB. Đây là một bước quan trọng để xác nhận tình trạng tự túc phương tiện và làm căn cứ cho việc thanh toán sau này.
- Trách nhiệm của cơ sở KBCB nơi tiếp nhận: Cơ sở KBCB nơi tiếp nhận người bệnh sẽ hoàn trả chi phí cho người bệnh căn cứ theo hóa đơn vận chuyển mà người bệnh cung cấp. Sau đó, cơ sở này sẽ tổng hợp khoản chi phí vận chuyển này để thanh toán với cơ quan bảo hiểm xã hội.
Ví dụ minh họa về thanh toán chi phí vận chuyển tự túc:
Bà Nguyễn Thị A, 70 tuổi, thuộc đối tượng người có công với cách mạng, đang điều trị nội trú tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh X. Do tình trạng bệnh diễn biến phức tạp, bác sĩ chỉ định bà A cần được chuyển lên Bệnh viện Trung ương Y tại Hà Nội để điều trị chuyên sâu hơn. Gia đình bà A quyết định thuê xe cấp cứu tư nhân để đảm bảo an toàn và tiện lợi, với chi phí là 2.500.000 VNĐ (có hóa đơn hợp lệ).
- Bệnh viện Đa khoa tỉnh X sẽ ghi rõ “người bệnh tự túc phương tiện vận chuyển” trên phiếu chuyển viện của bà A.
- Khi đến Bệnh viện Trung ương Y, gia đình bà A nộp hóa đơn vận chuyển cho phòng tài chính/kế toán của bệnh viện.
- Giả sử, giá dịch vụ vận chuyển người bệnh của xe cấp cứu Nhà nước cho quãng đường tương đương là 2.000.000 VNĐ.
- Bệnh viện Trung ương Y sẽ hoàn trả cho gia đình bà A số tiền 2.000.000 VNĐ (không vượt quá mức quy định của Nhà nước).
- Sau đó, Bệnh viện Trung ương Y sẽ tổng hợp khoản chi phí này để thanh toán với cơ quan Bảo hiểm xã hội Việt Nam.
Quy trình này đảm bảo rằng ngay cả khi người bệnh phải tự sắp xếp phương tiện, quyền lợi BHYT vẫn được đảm bảo một cách công bằng và minh bạch.
Mức giảm trừ thuế TNCN cho chi phí khám chữa bệnh năm 2026: Doanh nghiệp và cá nhân cần nắm rõ
Bên cạnh các quy định về BHYT, Luật Thuế Thu nhập cá nhân 2025 và Nghị định 253/2026/NĐ-CP cũng mang đến những thay đổi quan trọng về mức giảm trừ đối với các khoản chi cho y tế và giáo dục, có hiệu lực từ năm 2026. Đây là thông tin cần thiết cho cả cá nhân người nộp thuế và các doanh nghiệp trong việc tính toán và quyết toán thuế thu nhập cá nhân (TNCN) cho người lao động tại Việt Nam.
1. Quy định chung về giảm trừ:
Theo Khoản 2 Điều 11 Luật Thuế Thu nhập cá nhân 2025, các khoản chi cho y tế, giáo dục – đào tạo của người nộp thuế và người phụ thuộc của người nộp thuế sẽ được giảm trừ vào thu nhập trước khi tính thuế. Mức giảm trừ cụ thể sẽ do Chính phủ quy định.
2. Mức giảm trừ cụ thể từ năm 2026:
Khoản 2 Điều 49 Nghị định 253/2026/NĐ-CP đã chi tiết hóa các mức giảm trừ này cho cá nhân cư trú có thu nhập từ tiền lương, tiền công như sau:
- Chi phí khám bệnh, chữa bệnh:
- Được giảm trừ đối với các khoản chi cho khám bệnh, chữa bệnh tại cơ sở y tế trong nước.
- Các khoản chi này phải thuộc phạm vi danh mục do bảo hiểm y tế chi trả.
- Tổng mức giảm trừ tối đa là 23 triệu đồng/năm.
- Chi phí giáo dục – đào tạo:
- Được giảm trừ đối với các khoản chi cho giáo dục – đào tạo tại cơ sở giáo dục – đào tạo trong nước.
- Tổng mức giảm trừ tối đa là 24 triệu đồng/năm.
- Bao gồm học phí giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học theo quy định của pháp luật về giáo dục – đào tạo, cũng như các kỹ năng chuyên môn khác tại cơ sở giáo dục – đào tạo.
Ví dụ minh họa về giảm trừ thuế TNCN:
Ông Trần Văn B là cá nhân cư trú tại Việt Nam, có thu nhập từ tiền lương, tiền công. Trong năm 2026, ông B có các khoản chi phí sau:
- Chi phí khám chữa bệnh cho bản thân và con nhỏ (người phụ thuộc) tại bệnh viện công lập, thuộc danh mục BHYT chi trả, tổng cộng là 25.000.000 VNĐ (có hóa đơn, chứng từ hợp lệ).
- Chi phí học phí cho con (người phụ thuộc) tại trường tiểu học là 15.000.000 VNĐ.
- Chi phí học thêm kỹ năng tiếng Anh tại trung tâm ngoại ngữ cho bản thân là 10.000.000 VNĐ.
Dựa trên quy định mới, các khoản giảm trừ của ông B sẽ được tính như sau:
- Giảm trừ chi phí khám chữa bệnh: Mặc dù tổng chi phí là 25.000.000 VNĐ, nhưng mức giảm trừ tối đa là 23.000.000 VNĐ. Vậy, ông B được giảm trừ 23.000.000 VNĐ cho khoản này.
- Giảm trừ chi phí giáo dục – đào tạo: Tổng chi phí giáo dục là 15.000.000 VNĐ (học phí tiểu học) + 10.000.000 VNĐ (học tiếng Anh) = 25.000.000 VNĐ. Mức giảm trừ tối đa là 24.000.000 VNĐ. Vậy, ông B được giảm trừ 24.000.000 VNĐ cho khoản này.
Tổng cộng, ông B sẽ được giảm trừ 23.000.000 VNĐ + 24.000.000 VNĐ = 47.000.000 VNĐ vào thu nhập chịu thuế trước khi tính thuế TNCN.
Việc hiểu rõ các mức giảm trừ này giúp người nộp thuế tối ưu hóa nghĩa vụ thuế của mình, đồng thời giúp các doanh nghiệp thực hiện đúng các quy định về khấu trừ thuế TNCN cho người lao động, tránh các sai sót có thể dẫn đến phạt hành chính từ cơ quan thuế địa phương.
Câu hỏi thường gặp về chi trả chi phí vận chuyển BHYT và các quy định liên quan năm 2026
Dưới đây là một số câu hỏi thường gặp mà các doanh nghiệp, người lao động và người dân tại Việt Nam có thể có về các quy định mới về BHYT và thuế TNCN có hiệu lực từ năm 2026:
1. Tôi đang điều trị ngoại trú nhưng cần chuyển viện cấp cứu, liệu có được BHYT chi trả chi phí vận chuyển không?
Theo Khoản 1 Điều 14 Nghị định 188/2025/NĐ-CP, Quỹ BHYT sẽ thanh toán chi phí vận chuyển người bệnh trong trường hợp người bệnh đang điều trị nội trú HOẶC cấp cứu phải chuyển cơ sở khám bệnh, chữa bệnh. Do đó, nếu bạn đang điều trị ngoại trú nhưng phát sinh tình trạng cấp cứu và cần chuyển viện, bạn vẫn thuộc đối tượng được xem xét chi trả chi phí vận chuyển, miễn là bạn thuộc các nhóm đối tượng ưu tiên được quy định tại Khoản 3 Điều 12 Luật Bảo hiểm y tế 2008.
2. Nếu tôi chuyển viện không đúng tuyến hoặc không có giấy chuyển viện hợp lệ thì chi phí vận chuyển có được BHYT chi trả không?
Không. Để được Quỹ BHYT chi trả chi phí vận chuyển khi chuyển viện, việc chuyển viện phải tuân thủ quy định về chuyển tuyến chuyên môn kỹ thuật và phải có giấy chuyển viện hợp lệ do cơ sở khám bệnh, chữa bệnh ban đầu cấp. Nếu chuyển viện không đúng tuyến hoặc không có giấy chuyển viện, người bệnh sẽ không được BHYT thanh toán chi phí vận chuyển, và có thể cả các chi phí khám chữa bệnh tại cơ sở y tế tiếp nhận cũng không được hưởng đầy đủ quyền lợi BHYT.
3. Tôi tự túc phương tiện vận chuyển khi chuyển viện nhưng không có hóa đơn, liệu có được hoàn trả chi phí không?
Theo Khoản 5 Điều 14 Nghị định 188/2025/NĐ-CP, Quỹ BHYT sẽ thanh toán chi phí vận chuyển một chiều (chiều đi) cho người bệnh tự túc phương tiện DỰA TRÊN HÓA ĐƠN VẬN CHUYỂN mà người bệnh cung cấp. Do đó, nếu bạn không có hóa đơn hợp lệ chứng minh chi phí vận chuyển, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh nơi tiếp nhận sẽ không có căn cứ để hoàn trả chi phí cho bạn và tổng hợp để thanh toán với cơ quan bảo hiểm xã hội. Việc lưu giữ hóa đơn là bắt buộc để đảm bảo quyền lợi này.
Doanh nghiệp và người dân cần làm gì ngay để đảm bảo quyền lợi BHYT và thuế TNCN năm 2026?
Với những thay đổi quan trọng trong quy định về BHYT và thuế TNCN có hiệu lực từ năm 2026, cả doanh nghiệp và người dân tại Việt Nam đều cần chủ động cập nhật thông tin và thực hiện các bước cần thiết để đảm bảo quyền lợi của mình. Việc chuẩn bị kỹ lưỡng sẽ giúp tránh những rủi ro pháp lý và tối ưu hóa các khoản chi phí.
Đối với cá nhân người dân:
- Kiểm tra đối tượng BHYT: Xác định xem mình có thuộc một trong các nhóm đối tượng được Quỹ BHYT chi trả chi phí vận chuyển khi chuyển viện theo Khoản 3 Điều 12 Luật BHYT 2008 và Nghị định 188/2025/NĐ-CP hay không.
- Nắm rõ quy trình chuyển viện: Khi có nhu cầu chuyển viện, hãy đảm bảo rằng bạn được cấp giấy chuyển viện hợp lệ và tuân thủ đúng tuyến chuyên môn kỹ thuật.
- Lưu giữ hóa đơn, chứng từ cẩn thận: Nếu phải tự túc phương tiện vận chuyển, hãy yêu cầu và giữ lại tất cả hóa đơn, biên lai thanh toán chi phí vận chuyển để làm căn cứ đề nghị hoàn trả. Tương tự, đối với các chi phí khám chữa bệnh và giáo dục để giảm trừ thuế TNCN, cần giữ đầy đủ hóa đơn, chứng từ.
- Cập nhật thông tin về giảm trừ thuế TNCN: Hiểu rõ các mức giảm trừ mới cho chi phí y tế (23 triệu đồng/năm) và giáo dục (24 triệu đồng/năm) để kê khai thuế chính xác.
- Tìm hiểu về BHXH tự nguyện: Nếu bạn không thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc, hãy tìm hiểu về BHXH tự nguyện theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024 để đảm bảo an sinh xã hội cho bản thân.
Đối với doanh nghiệp tại Việt Nam:
- Phổ biến thông tin cho người lao động: Cập nhật và phổ biến các quy định mới về BHYT và giảm trừ thuế TNCN cho toàn thể người lao động để họ nắm rõ quyền lợi và nghĩa vụ của mình.
- Rà soát quy trình quản lý hồ sơ: Đảm bảo hệ thống quản lý hồ sơ nhân sự và kế toán có khả năng thu thập, lưu trữ các chứng từ liên quan đến chi phí y tế, giáo dục của người lao động và người phụ thuộc một cách hiệu quả để phục vụ cho việc quyết toán thuế TNCN.
- Đào tạo hoặc cập nhật kiến thức cho bộ phận kế toán, nhân sự: Đảm bảo đội ngũ kế toán, nhân sự nắm vững các quy định mới về BHYT, BHXH và thuế TNCN để thực hiện đúng các thủ tục kê khai, quyết toán, tránh sai sót và các mức phạt không đáng có.
- Tư vấn chuyên gia: Trong trường hợp có những vướng mắc phức tạp hoặc cần hiểu sâu hơn về các quy định pháp luật mới, doanh nghiệp nên tìm kiếm sự tư vấn từ các chuyên gia về thuế và kế toán để đảm bảo tuân thủ pháp luật một cách tốt nhất.
Việc chủ động nắm bắt và thực hiện đúng các quy định pháp luật về BHYT, BHXH và thuế TNCN không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ nghĩa vụ mà còn thể hiện trách nhiệm xã hội, góp phần xây dựng môi trường làm việc minh bạch và đảm bảo quyền lợi cho người lao động. Nếu doanh nghiệp bạn cần hỗ trợ tư vấn chuyên sâu về các quy định BHYT, thuế TNCN hay các vấn đề kế toán, thuế khác tại Việt Nam, ANC Việt Nam sẵn sàng đồng hành cùng bạn qua hotline 0942597477.