Thuế TMĐT 2026: Sàn có chức năng thanh toán sẽ khấu trừ thuế hộ kinh doanh?

Từ năm 2026, quy định thuế mới sẽ định hình lại nghĩa vụ của hàng triệu hộ kinh doanh trên sàn thương mại điện tử

Từ năm 2026, hàng triệu hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh trên các sàn thương mại điện tử tại Việt Nam sẽ chứng kiến sự thay đổi đáng kể trong cách thức kê khai và nộp thuế. Câu hỏi đặt ra là: Liệu sàn thương mại điện tử có chức năng đặt hàng trực tuyến và thanh toán có thực sự trở thành “cánh tay nối dài” của cơ quan thuế trong việc khấu trừ và nộp thay nghĩa vụ thuế cho người bán?

Câu trả lời là CÓ. Theo các quy định mới nhất từ Nghị định 68/2026/NĐ-CP và Nghị định 252/2026/NĐ-CP, trách nhiệm kê khai và nộp thuế đối với hoạt động kinh doanh trên nền tảng thương mại điện tử sẽ được phân định rõ ràng, chủ yếu dựa vào chức năng của sàn. Cụ thể, các sàn có chức năng đặt hàng trực tuyến và thanh toán sẽ có trách nhiệm khấu trừ, khai thay và nộp thay thuế cho hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh. Ngược lại, nếu sàn không có các chức năng này, người bán sẽ phải tự kê khai và nộp thuế theo quy định hiện hành. Những thay đổi này dự kiến sẽ có hiệu lực từ năm 2026, ảnh hưởng trực tiếp đến hàng triệu doanh nghiệp nhỏ và cá nhân kinh doanh trên các nền tảng số tại Việt Nam.

Chi tiết quy định và căn cứ pháp lý về trách nhiệm thuế trên sàn thương mại điện tử từ năm 2026

Để hiểu rõ hơn về cơ chế mới này, chúng ta cần đi sâu vào các điều khoản cụ thể trong các văn bản pháp luật liên quan. Căn cứ pháp lý chính cho những thay đổi này bao gồm Khoản 1, Khoản 2 Điều 11 Nghị định 68/2026/NĐ-CP và Điều 43 Nghị định 252/2026/NĐ-CP, cùng với Nghị định số 117/2025/NĐ-CP quy định quản lý thuế đối với hoạt động kinh doanh trên nền tảng thương mại điện tử, nền tảng số của hộ, cá nhân.

1. Trách nhiệm của chủ quản nền tảng thương mại điện tử có chức năng đặt hàng trực tuyến và thanh toán

Theo Khoản 1 Điều 11 Nghị định 68/2026/NĐ-CP và Điều 43 Nghị định 252/2026/NĐ-CP, các chủ quản nền tảng thương mại điện tử (trong nước hoặc nước ngoài) có chức năng đặt hàng trực tuyến và chức năng thanh toán sẽ đóng vai trò trung gian trong việc thu thuế. Điều này áp dụng cho cả chủ sở hữu trực tiếp quản lý nền tảng, tổ chức/cá nhân được ủy quyền quản lý, hoặc tổ chức tại Việt Nam thay mặt chủ quản nền tảng nước ngoài chi trả thu nhập.

Trách nhiệm cụ thể của các chủ quản nền tảng bao gồm:

• Khấu trừ, nộp thay thuế giá trị gia tăng (GTGT): Đối với mỗi giao dịch cung cấp hàng hóa, dịch vụ phát sinh doanh thu ở trong nước của hộ kinh doanh, cá nhân có hoạt động kinh doanh trên nền tảng thương mại điện tử. Mức thuế GTGT sẽ được xác định theo quy định của pháp luật thuế GTGT hiện hành.
• Khấu trừ, nộp thay thuế thu nhập cá nhân (TNCN):
  • Đối với cá nhân cư trú: Áp dụng cho mỗi giao dịch cung cấp hàng hóa, dịch vụ phát sinh doanh thu trong và ngoài nước.
  • Đối với cá nhân không cư trú: Áp dụng cho mỗi giao dịch cung cấp hàng hóa, dịch vụ phát sinh doanh thu trong nước.
• Khấu trừ, nộp thay thuế GTGT và thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) cho nhà cung cấp nước ngoài: Đối với từng giao dịch cung cấp hàng hóa, dịch vụ phát sinh doanh thu tại Việt Nam của nhà cung cấp nước ngoài có hoạt động kinh doanh trên nền tảng thương mại điện tử. Điều này giúp đơn giản hóa quy trình tuân thủ thuế cho các nhà cung cấp nước ngoài, vì họ sẽ không phải tự khai, nộp thuế GTGT, TNDN đối với các hoạt động đã được sàn khấu trừ, nộp thay.

2. Trách nhiệm tự kê khai, nộp thuế của hộ kinh doanh, cá nhân

Ngược lại, theo Khoản 2 Điều 11 Nghị định 68/2026/NĐ-CP, hộ kinh doanh và cá nhân cư trú có hoạt động kinh doanh trên nền tảng thương mại điện tử, nền tảng số khác mà không có chức năng đặt hàng trực tuyến và chức năng thanh toán sẽ có trách nhiệm tự kê khai, nộp thuế. Việc này sẽ được thực hiện theo các quy định tại Điều 8, Điều 9, Điều 10 của Nghị định này, bao gồm các quy định về phương pháp tính thuế, kỳ tính thuế và nơi nộp thuế.

3. Trách nhiệm của tổ chức kinh doanh tại Việt Nam khi mua hàng hóa, dịch vụ từ nhà cung cấp nước ngoài

Điều 43 Nghị định 252/2026/NĐ-CP cũng quy định rõ trách nhiệm của các tổ chức kinh doanh tại Việt Nam áp dụng phương pháp khấu trừ thuế GTGT khi mua hàng hóa, dịch vụ của nhà cung cấp nước ngoài hoặc cá nhân không cư trú trên nền tảng thương mại điện tử. Các tổ chức này có trách nhiệm:

• Khấu trừ, nộp thay thuế GTGT của nhà cung cấp nước ngoài, cá nhân không cư trú đối với việc cung cấp dịch vụ.
• Khấu trừ, nộp thay thuế TNDN của nhà cung cấp nước ngoài theo quy định tại Điều 44 Nghị định 252/2026/NĐ-CP.
• Khấu trừ, nộp thay thuế TNCN của cá nhân không cư trú theo quy định tại Điều 44 Nghị định 252/2026/NĐ-CP.

Đặc biệt, nếu tổ chức kinh doanh tại Việt Nam đã thực hiện khấu trừ, nộp thay theo quy định trên đối với giao dịch phát sinh trên nền tảng thương mại điện tử có chức năng thanh toán và đặt hàng trực tuyến, họ phải thông báo bằng phương thức điện tử cho chủ quản nền tảng để tránh việc khấu trừ thuế trùng lặp. Thông báo này cần có đầy đủ thông tin xác định giao dịch đã được khấu trừ, nộp thay, bao gồm mã số thuế của tổ chức đã khấu trừ, mã giao dịch hoặc mã đơn hàng, giá trị giao dịch, số thuế đã khấu trừ, nộp thay và thông tin của tổ chức, cá nhân bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ. Cả tổ chức kinh doanh tại Việt Nam và chủ quản nền tảng đều có trách nhiệm lưu giữ thông tin, chứng từ liên quan và cung cấp cho cơ quan quản lý thuế khi có yêu cầu.

Ví dụ tính toán minh họa về khấu trừ thuế trên sàn thương mại điện tử

Để hình dung rõ hơn, hãy xem xét một ví dụ cụ thể:

Tình huống: Bà Mai là hộ kinh doanh cá thể, bán quần áo trên Sàn TMĐT X (có chức năng đặt hàng trực tuyến và thanh toán) tại Việt Nam. Trong quý 1 năm 2026, tổng doanh thu từ việc bán hàng của Bà Mai trên Sàn X là 150.000.000 VNĐ. Giả sử, theo quy định hiện hành, tỷ lệ thuế GTGT áp dụng cho hoạt động kinh doanh của Bà Mai là 1% và tỷ lệ thuế TNCN là 0.5% trên doanh thu.

Tính toán số thuế Sàn TMĐT X sẽ khấu trừ và nộp thay cho Bà Mai:

• Thuế GTGT phải nộp: Doanh thu chịu thuế GTGT x Tỷ lệ thuế GTGT
• Thuế GTGT = 150.000.000 VNĐ x 1% = 1.500.000 VNĐ
• Thuế TNCN phải nộp: Doanh thu chịu thuế TNCN x Tỷ lệ thuế TNCN
• Thuế TNCN = 150.000.000 VNĐ x 0.5% = 750.000 VNĐ

Tổng số thuế Sàn TMĐT X sẽ khấu trừ và nộp thay cho Bà Mai trong quý 1 năm 2026 là:

Tổng thuế = Thuế GTGT + Thuế TNCN = 1.500.000 VNĐ + 750.000 VNĐ = 2.250.000 VNĐ

Sau khi khấu trừ số tiền này, Sàn TMĐT X sẽ chuyển phần doanh thu còn lại (150.000.000 VNĐ – 2.250.000 VNĐ = 147.750.000 VNĐ) cho Bà Mai. Đồng thời, Sàn X có trách nhiệm kê khai và nộp 2.250.000 VNĐ này vào ngân sách nhà nước theo đúng thời hạn quy định. Bà Mai sẽ nhận được chứng từ xác nhận việc khấu trừ thuế từ Sàn X để lưu giữ và đối chiếu.

Các bước cần thực hiện để tuân thủ quy định thuế mới trên sàn thương mại điện tử

Với những thay đổi quan trọng từ năm 2026, các bên liên quan cần chủ động thực hiện các bước cần thiết để đảm bảo tuân thủ pháp luật thuế tại Việt Nam. Việc này không chỉ giúp tránh các rủi ro pháp lý mà còn tối ưu hóa hoạt động kinh doanh.

1. Đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh trên sàn thương mại điện tử

• Xác định loại sàn đang kinh doanh: Đây là bước đầu tiên và quan trọng nhất. Người bán cần kiểm tra xem các sàn mình đang hoạt động (ví dụ: Shopee, Lazada, Tiki, Facebook Marketplace, các website tự tạo…) có chức năng đặt hàng trực tuyến và thanh toán hay không. Thông tin này thường có thể tìm thấy trong điều khoản dịch vụ của sàn hoặc liên hệ trực tiếp với bộ phận hỗ trợ của sàn.
• Nếu sàn có chức năng khấu trừ, nộp thay:
  • Đảm bảo cung cấp đầy đủ và chính xác thông tin cá nhân, thông tin kinh doanh (bao gồm mã số thuế) cho sàn.
  • Theo dõi các thông báo từ sàn về việc khấu trừ thuế.
  • Lưu giữ các chứng từ, biên lai xác nhận việc khấu trừ và nộp thuế của sàn để đối chiếu khi cần thiết hoặc khi cơ quan thuế yêu cầu.
  • Kiểm tra định kỳ các báo cáo doanh thu và số thuế đã khấu trừ để đảm bảo tính minh bạch và chính xác.
• Nếu sàn không có chức năng khấu trừ, nộp thay (hoặc kinh doanh trên các nền tảng không phải sàn TMĐT):
  • Chủ động tự kê khai và nộp thuế theo quy định tại Điều 8, Điều 9, Điều 10 Nghị định 68/2026/NĐ-CP. Điều này bao gồm việc xác định doanh thu, tính toán số thuế GTGT và TNCN phải nộp, và nộp tờ khai thuế đúng hạn cho cơ quan thuế địa phương.
  • Thiết lập hệ thống ghi chép doanh thu, chi phí rõ ràng, minh bạch để phục vụ việc kê khai thuế.
  • Nộp thuế vào ngân sách nhà nước theo đúng thời hạn quy định.

2. Đối với chủ quản nền tảng thương mại điện tử (trong nước và nước ngoài)

• Thiết lập hệ thống kỹ thuật: Xây dựng hoặc nâng cấp hệ thống để tự động khấu trừ, khai thay và nộp thay thuế GTGT, TNCN, TNDN theo từng giao dịch. Hệ thống này cần đảm bảo tính chính xác và bảo mật thông tin.
• Đảm bảo tuân thủ pháp luật: Nắm vững các quy định về thuế GTGT, TNCN, TNDN để áp dụng đúng tỷ lệ và phương pháp tính thuế cho từng đối tượng người bán (hộ kinh doanh, cá nhân cư trú, cá nhân không cư trú, nhà cung cấp nước ngoài).
• Lưu trữ thông tin và chứng từ: Duy trì hồ sơ chi tiết về các giao dịch, số thuế đã khấu trừ, và các chứng từ liên quan để cung cấp cho cơ quan quản lý thuế khi có yêu cầu.
• Thông báo và hỗ trợ người bán: Cung cấp thông tin rõ ràng cho người bán về việc khấu trừ thuế, cách thức hoạt động và cung cấp chứng từ xác nhận.

3. Đối với tổ chức kinh doanh tại Việt Nam mua hàng hóa, dịch vụ từ nhà cung cấp nước ngoài trên sàn TMĐT

• Thực hiện khấu trừ, nộp thay: Khi mua hàng hóa, dịch vụ từ nhà cung cấp nước ngoài hoặc cá nhân không cư trú trên nền tảng thương mại điện tử, tổ chức cần thực hiện khấu trừ và nộp thay thuế GTGT, TNDN, TNCN theo quy định.
• Thông báo cho chủ quản nền tảng: Nếu đã thực hiện khấu trừ, nộp thay, tổ chức phải thông báo bằng phương thức điện tử cho chủ quản nền tảng thương mại điện tử để tránh việc khấu trừ trùng lặp. Thông báo cần có đầy đủ thông tin giao dịch và số thuế đã khấu trừ.
• Lưu giữ hồ sơ: Giữ lại tất cả các thông tin, chứng từ liên quan đến giao dịch và việc khấu trừ, nộp thay thuế để phục vụ công tác kiểm tra của cơ quan thuế.

Mức phạt và những điểm dễ sai khi nộp thuế kinh doanh trên sàn thương mại điện tử

Việc tuân thủ các quy định thuế mới là vô cùng quan trọng. Bất kỳ sai sót hoặc vi phạm nào cũng có thể dẫn đến các mức phạt nghiêm khắc theo Luật Quản lý thuế 2025 và các văn bản hướng dẫn. Nắm rõ các điểm dễ sai sẽ giúp doanh nghiệp và cá nhân kinh doanh chủ động phòng tránh rủi ro.

1. Mức phạt vi phạm hành chính về thuế

Luật Quản lý thuế 2025 quy định rõ các hành vi vi phạm hành chính về thuế và mức phạt tương ứng. Các hành vi phổ biến có thể bị xử phạt bao gồm:

• Chậm nộp hồ sơ khai thuế: Tùy theo số ngày chậm nộp và mức độ vi phạm, có thể bị phạt tiền từ vài triệu đồng đến hàng chục triệu đồng. Ví dụ, chậm nộp từ 1 đến 5 ngày có thể bị cảnh cáo hoặc phạt tiền nhẹ, nhưng chậm nộp quá 90 ngày có thể bị phạt tiền rất nặng và buộc nộp đủ số tiền chậm nộp vào ngân sách nhà nước.
• Kê khai sai, không đầy đủ nội dung trong hồ sơ khai thuế: Nếu việc kê khai sai dẫn đến thiếu số tiền thuế phải nộp hoặc tăng số tiền thuế được miễn, giảm, hoàn, có thể bị phạt tiền từ 10% đến 20% số tiền thuế khai thiếu hoặc số tiền thuế được miễn, giảm, hoàn cao hơn quy định, kèm theo việc nộp đủ số tiền thuế khai thiếu.
• Trốn thuế: Đây là hành vi nghiêm trọng nhất, có thể bị phạt tiền từ 1 đến 3 lần số tiền thuế trốn, thậm chí có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu số tiền trốn thuế lớn hoặc có tình tiết tăng nặng.
• Chậm nộp tiền thuế: Ngoài việc bị phạt tiền theo quy định, người nộp thuế còn phải nộp tiền chậm nộp tính trên số tiền thuế chậm nộp theo mức 0.03%/ngày tính trên số tiền thuế chậm nộp.

2. Những điểm dễ sai, dễ bỏ sót

Trong quá trình thực hiện nghĩa vụ thuế đối với hoạt động kinh doanh trên sàn thương mại điện tử, các hộ kinh doanh, cá nhân và cả chủ quản nền tảng thường mắc phải một số sai lầm phổ biến:

• Không xác định đúng loại sàn: Nhiều người bán không phân biệt được sàn mình đang kinh doanh có chức năng đặt hàng trực tuyến và thanh toán hay không, dẫn đến nhầm lẫn về trách nhiệm kê khai thuế (tự kê khai hay do sàn khấu trừ).
• Bỏ sót doanh thu từ các kênh khác nhau: Hộ kinh doanh, cá nhân thường bán hàng trên nhiều nền tảng (sàn TMĐT, mạng xã hội, website riêng). Việc không tổng hợp đầy đủ doanh thu từ tất cả các nguồn để kê khai thuế (đặc biệt khi tự kê khai) là một lỗi phổ biến.
• Không lưu giữ chứng từ đầy đủ: Việc thiếu các chứng từ xác nhận doanh thu, chi phí, hoặc chứng từ khấu trừ thuế của sàn có thể gây khó khăn khi cơ quan thuế kiểm tra hoặc khi cần giải trình.
• Nhầm lẫn giữa trách nhiệm của sàn và trách nhiệm tự kê khai: Ngay cả khi sàn có chức năng khấu trừ, người bán vẫn cần hiểu rõ các quy định để đối chiếu và đảm bảo sàn thực hiện đúng. Nếu sàn không thuộc diện phải khấu trừ, trách nhiệm tự kê khai là bắt buộc.
• Không thông báo cho sàn khi đã tự khấu trừ (đối với tổ chức mua hàng): Các tổ chức kinh doanh tại Việt Nam khi mua hàng từ nhà cung cấp nước ngoài trên sàn TMĐT và đã tự khấu trừ thuế cần phải thông báo cho sàn để tránh việc khấu trừ trùng lặp, gây phức tạp trong quản lý thuế.
• Không cập nhật kịp thời các thay đổi pháp luật: Các quy định về thuế, đặc biệt trong lĩnh vực kinh tế số, thường xuyên được cập nhật. Việc không theo dõi và áp dụng kịp thời các thay đổi có thể dẫn đến vi phạm.

Câu hỏi thường gặp về thuế kinh doanh trên sàn thương mại điện tử

Dưới đây là một số câu hỏi thực tế mà các hộ kinh doanh, cá nhân và doanh nghiệp thường đặt ra liên quan đến quy định thuế mới trên sàn thương mại điện tử:

Nếu tôi kinh doanh trên nhiều sàn, trong đó có sàn khấu trừ và sàn không khấu trừ, tôi phải làm gì?

Bạn cần phân biệt rõ doanh thu phát sinh từ từng loại sàn. Đối với doanh thu từ sàn có chức năng đặt hàng trực tuyến và thanh toán, sàn sẽ thực hiện khấu trừ và nộp thay thuế. Đối với doanh thu từ sàn không có chức năng này (hoặc các kênh bán hàng khác), bạn có trách nhiệm tự tổng hợp và kê khai, nộp thuế theo quy định tại Điều 8, Điều 9, Điều 10 Nghị định 68/2026/NĐ-CP. Đảm bảo tổng hợp đầy đủ tất cả các nguồn doanh thu để kê khai chính xác.

Làm thế nào để tôi biết sàn thương mại điện tử có chức năng đặt hàng trực tuyến và thanh toán hay không?

Bạn có thể kiểm tra trực tiếp trên giao diện của sàn. Các sàn lớn và phổ biến như Shopee, Lazada, Tiki, Sendo thường tích hợp đầy đủ chức năng đặt hàng và thanh toán trực tuyến. Nếu bạn không chắc chắn, hãy tham khảo các điều khoản dịch vụ của sàn, liên hệ bộ phận hỗ trợ của sàn, hoặc tra cứu thông tin từ cơ quan thuế địa phương để xác nhận chính xác.

Là một nhà cung cấp nước ngoài, tôi có cần đăng ký mã số thuế tại Việt Nam nếu sàn đã khấu trừ thuế cho tôi không?

Theo quy định tại Nghị định 252/2026/NĐ-CP, nếu chủ quản nền tảng thương mại điện tử đã thực hiện khấu trừ, khai và nộp thay số thuế GTGT và TNDN cho bạn đối với các giao dịch phát sinh tại Việt Nam, bạn sẽ không phải tự khai, nộp thuế đối với các hoạt động kinh doanh trên nền tảng đó. Tuy nhiên, bạn cần theo dõi các quy định cụ thể về đăng ký thuế cho nhà cung cấp nước ngoài trong các trường hợp khác hoặc khi có các hoạt động kinh doanh không thông qua sàn.

Hành động doanh nghiệp cần làm ngay để thích ứng với quy định thuế mới

Để đảm bảo tuân thủ và tối ưu hóa hoạt động kinh doanh trong bối cảnh các quy định thuế mới có hiệu lực từ năm 2026, các doanh nghiệp, hộ kinh doanh và cá nhân cần chủ động thực hiện các hành động sau:

• Rà soát và phân loại các kênh bán hàng online: Xác định rõ từng nền tảng, sàn thương mại điện tử mà bạn đang kinh doanh thuộc loại nào (có chức năng thanh toán/đặt hàng hay không) để biết rõ trách nhiệm thuế của mình và của sàn.
• Cập nhật kiến thức pháp luật thuế: Thường xuyên theo dõi các thông báo, hướng dẫn từ Bộ Tài chính, Tổng cục Thuế và cơ quan thuế địa phương về các quy định mới, đặc biệt là các Nghị định 68/2026/NĐ-CP, 117/2025/NĐ-CP và 252/2026/NĐ-CP.
• Thiết lập hệ thống quản lý doanh thu và chứng từ: Xây dựng hoặc cải thiện hệ thống ghi chép doanh thu, chi phí một cách minh bạch, khoa học. Đảm bảo lưu giữ đầy đủ các chứng từ liên quan đến giao dịch và việc khấu trừ thuế (nếu có) để phục vụ công tác kiểm tra, đối chiếu.
• Đào tạo nhân sự: Đảm bảo đội ngũ kế toán, tài chính và quản lý nắm vững các quy định mới để thực hiện đúng các nghĩa vụ thuế.
• Chủ động liên hệ với sàn TMĐT: Đối với các sàn có chức năng khấu trừ, hãy chủ động liên hệ để nắm rõ quy trình, thời gian khấu trừ và cách thức nhận chứng từ. Đối với các sàn không có chức năng này, hãy chuẩn bị sẵn sàng cho việc tự kê khai.

Việc chủ động thích ứng với những thay đổi này không chỉ giúp doanh nghiệp tránh được các rủi ro về phạt hành chính mà còn góp phần xây dựng một môi trường kinh doanh minh bạch và bền vững hơn tại Việt Nam. Nếu doanh nghiệp bạn cần hỗ trợ phân tích chi tiết các quy định thuế mới này, đánh giá tác động cụ thể đến hoạt động kinh doanh của mình và đảm bảo tuân thủ một cách hiệu quả, ANC Việt Nam có thể tư vấn chuyên sâu qua hotline 0942597477.