Thuế TNCN 2026: KHÔNG trừ BHXH khi khấu trừ 10% cho người nghỉ việc

Thuế TNCN 2026: Khoản đóng BHXH bắt buộc KHÔNG được trừ trước khi khấu trừ 10% cho người đã chấm dứt HĐLĐ

Bạn có biết, từ ngày 01/01/2026, quy định về khấu trừ thuế thu nhập cá nhân (TNCN) đối với người lao động đã chấm dứt hợp đồng lao động sẽ có sự thay đổi quan trọng? Cụ thể, các khoản đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) bắt buộc sẽ không còn được trừ ra trước khi thực hiện khấu trừ 10% thuế TNCN đối với các khoản thu nhập từ 5 triệu đồng trở lên. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến hàng triệu doanh nghiệp và người lao động tại Việt Nam, đòi hỏi sự điều chỉnh kịp thời trong quy trình kế toán và chi trả thu nhập.

Quy định mới này được căn cứ theo Nghị định 253/2026/NĐ-CP và Công văn 10049/NBI-QLDN1 năm 2026 của cơ quan thuế, áp dụng cho các tổ chức, cá nhân chi trả thu nhập cho cá nhân cư trú không ký hợp đồng lao động hoặc ký hợp đồng dưới 03 tháng, bao gồm cả trường hợp trả tiền lương, thu nhập khác cho người lao động đã chấm dứt hợp đồng lao động. Mục đích là để đơn giản hóa quy trình khấu trừ tạm thời tại nguồn, nhưng đồng thời cũng đặt ra thách thức cho doanh nghiệp trong việc đảm bảo tuân thủ đúng pháp luật thuế.

Chi tiết quy định khấu trừ 10% thuế TNCN và căn cứ pháp lý từ 2026

Để hiểu rõ hơn về sự thay đổi này, chúng ta cần xem xét các căn cứ pháp lý cụ thể:

1. Quy định về khấu trừ thuế TNCN đối với thu nhập vãng lai hoặc người đã chấm dứt hợp đồng lao động

Theo khoản 2 Điều 50 Nghị định 253/2026/NĐ-CP, quy định về khấu trừ thuế TNCN sau khi chấm dứt hợp đồng lao động như sau:

• Tổ chức, cá nhân trả tiền lương, tiền công, tiền thù lao, tiền chi khác cho cá nhân cư trú không ký hợp đồng hoặc ký hợp đồng lao động dưới 03 tháng (bao gồm cả trường hợp trả tiền lương, thu nhập khác cho người lao động đã chấm dứt hợp đồng lao động).
• Nếu mức chi trả thu nhập từ 05 triệu đồng/lần trở lên, tổ chức, cá nhân trả thu nhập phải khấu trừ thuế và nộp số thuế đã khấu trừ của cá nhân theo tỷ lệ 10% trên thu nhập trước khi trả thu nhập cho cá nhân.
• Trường hợp mức chi trả thu nhập dưới 05 triệu đồng/lần, tổ chức, cá nhân trả thu nhập được khấu trừ thuế theo tỷ lệ 10% khi cá nhân có yêu cầu.

2. Quy định về thu nhập tính thuế TNCN từ tiền lương, tiền công

Điều 8 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 quy định về thu nhập tính thuế TNCN như sau:

• Thuế TNCN đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú được xác định bằng thu nhập tính thuế nhân (x) với thuế suất tại Biểu thuế lũy tiến từng phần.
• Thu nhập tính thuế đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công là tổng thu nhập chịu thuế mà người nộp thuế nhận được trong kỳ tính thuế, trừ đi các khoản đóng góp bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp bắt buộc, khoản đóng góp tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung, mua bảo hiểm hưu trí tự nguyện, bảo hiểm nhân thọ (không vượt quá mức quy định) và các khoản giảm trừ gia cảnh.
• Thời điểm xác định thu nhập tính thuế từ tiền lương, tiền công là thời điểm tổ chức, cá nhân trả thu nhập cho người nộp thuế hoặc thời điểm người nộp thuế nhận được thu nhập.

3. Hướng dẫn cụ thể về khoản thu nhập làm căn cứ khấu trừ 10%

Điểm mấu chốt nằm ở Công văn 10049/NBI-QLDN1 năm 2026 của cơ quan thuế, hướng dẫn khấu trừ thuế TNCN 10% đối với trường hợp đã chấm dứt hợp đồng lao động. Công văn này nêu rõ:

Khi thực hiện khấu trừ 10% thuế TNCN, Công ty phải thực hiện khấu trừ trên khoản thu nhập từ tiền lương, tiền công thuộc diện chịu thuế trước khi trả cho cá nhân. Các khoản thu nhập được miễn thuế theo quy định (như tiền lương làm việc ban đêm, làm thêm giờ trong phạm vi quy định) sẽ không tính vào khoản thu nhập chịu khấu trừ.

Đặc biệt quan trọng: Các khoản đóng bảo hiểm bắt buộc (BHXH, BHYT, BHTN), giảm trừ gia cảnh và các khoản giảm trừ khác là căn cứ để xác định thu nhập tính thuế khi áp dụng Biểu thuế lũy tiến từng phần hoặc khi quyết toán thuế cuối năm. Các khoản này không được trừ khi thực hiện khấu trừ tạm thời theo tỷ lệ 10% quy định tại khoản 2 Điều 50 Nghị định số 253/2026/NĐ-CP.

Như vậy, khi khấu trừ thuế TNCN theo tỷ lệ 10%, số thuế được tính trực tiếp trên thu nhập chịu thuế, không tính đến các khoản đóng BHXH bắt buộc và giảm trừ gia cảnh. Do đó, doanh nghiệp không được trừ các khoản đóng BHXH bắt buộc, giảm trừ gia cảnh hoặc các khoản giảm trừ khác trước khi khấu trừ 10%.

Ví dụ minh họa về khấu trừ thuế TNCN 10%

Giả sử Công ty A chi trả 15.000.000 VNĐ tiền lương còn lại cho ông Nguyễn Văn B, một cựu nhân viên đã chấm dứt hợp đồng lao động. Khoản thu nhập này thuộc diện chịu thuế TNCN. Ông B có khoản đóng BHXH bắt buộc là 1.000.000 VNĐ và được giảm trừ gia cảnh cho bản thân là 11.000.000 VNĐ.

• Theo quy định cũ (trước 2026): Nếu áp dụng các khoản giảm trừ trước khi khấu trừ 10% (trong một số trường hợp đặc biệt hoặc hiểu sai quy định), số tiền chịu thuế có thể được tính sau khi trừ BHXH.
• Theo quy định mới (từ 01/01/2026) và Công văn 10049/NBI-QLDN1:
• Thu nhập chịu thuế của ông B là 15.000.000 VNĐ.
• Khoản đóng BHXH bắt buộc (1.000.000 VNĐ) và giảm trừ gia cảnh (11.000.000 VNĐ) KHÔNG được trừ ra trước khi khấu trừ 10%.
• Số thuế TNCN phải khấu trừ tạm thời = 15.000.000 VNĐ × 10% = 1.500.000 VNĐ.
• Số tiền thực nhận của ông B = 15.000.000 VNĐ – 1.500.000 VNĐ = 13.500.000 VNĐ.

Các khoản đóng BHXH và giảm trừ gia cảnh sẽ chỉ được tính khi ông B tự quyết toán thuế TNCN cuối năm để xác định số thuế phải nộp chính thức.