DNCX Bán Phế Liệu Vào Nội Địa 2025: Hướng Dẫn Thủ Tục Hải Quan & Xuất Hóa Đơn

Hướng Dẫn Chi Tiết: DNCX Bán Phế Liệu Vào Nội Địa Làm Thủ Tục Hải Quan, Xuất Hóa Đơn và Giải Đáp Về Gom Hóa Đơn

Việc Doanh nghiệp Chế xuất (DNCX) bán phế liệu, phế phẩm phát sinh trong quá trình sản xuất vào thị trường nội địa là một hoạt động kinh doanh phổ biến nhưng cũng tiềm ẩn nhiều phức tạp về thủ tục hải quan và nghĩa vụ thuế. Nhiều DNCX thường băn khoăn về quy trình thực hiện, đặc biệt là cách thức làm thủ tục hải quan, xuất hóa đơn và liệu có thể gom hóa đơn chung cho nhiều đợt giao hàng trong tháng hay không.

Giao dịch này không chỉ đơn thuần là mua bán mà còn liên quan đến các quy định chặt chẽ về quản lý hàng hóa xuất nhập khẩu tại chỗ, thuế và môi trường. Việc không tuân thủ đúng quy định có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng như bị xử phạt hành chính, truy thu thuế, hoặc thậm chí ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Các DNCX tại Long Biên, Hà Nội và các khu công nghiệp khác cần đặc biệt lưu ý để đảm bảo tuân thủ pháp luật.

Bài viết này của ANC Việt Nam sẽ cung cấp một hướng dẫn toàn diện, chi tiết về các điều kiện, hồ sơ, quy trình thủ tục hải quan, cách thức xuất hóa đơn và giải đáp cụ thể về việc gom hóa đơn khi DNCX bán phế liệu, phế phẩm vào thị trường nội địa, giúp doanh nghiệp thực hiện đúng quy định và tránh rủi ro.

Cơ Sở Pháp Lý và Điều Kiện Bán Phế Liệu Từ DNCX Vào Nội Địa

Để DNCX có thể bán phế liệu, phế phẩm vào thị trường nội địa một cách hợp pháp, doanh nghiệp cần nắm rõ các quy định pháp luật liên quan và đảm bảo đáp ứng đầy đủ các điều kiện cần thiết. Đây là nền tảng quan trọng để mọi thủ tục diễn ra suôn sẻ.

1. Cơ sở pháp lý chính

Các quy định về thủ tục hải quan và xử lý phế liệu, phế phẩm của DNCX khi bán vào thị trường nội địa được hướng dẫn chủ yếu bởi:

• Thông tư 38/2015/TT-BTC của Bộ Tài chính, quy định về thủ tục hải quan; kiểm tra, giám sát hải quan; thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu và quản lý thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu.
• Nghị định 254/2026/NĐ-CP (được đề cập trong nguồn) và các văn bản hướng dẫn liên quan.
• Thông tư 121/2025/TT-BTC (được đề cập trong nguồn) sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 38/2015/TT-BTC.

Cụ thể, theo khoản 5 Điều 75 Thông tư 38/2015/TT-BTC (được sửa đổi bởi khoản 46 Điều 1 Thông tư 121/2025/TT-BTC), đối với phế liệu, phế phẩm được phép bán vào thị trường nội địa, thủ tục hải quan được thực hiện theo quy định tại khoản 3 Điều 75 của Thông tư này. Theo đó, DNCX sẽ làm thủ tục xuất khẩu và doanh nghiệp nội địa làm thủ tục nhập khẩu theo loại hình tương ứng.

2. Điều kiện pháp lý cần tuân thủ

• Phế liệu, phế phẩm được phép lưu thông: DNCX chỉ được phép bán các loại phế liệu, phế phẩm mà pháp luật Việt Nam cho phép lưu thông trong thị trường nội địa. Điều này bao gồm việc đảm bảo phế liệu, phế phẩm không thuộc danh mục cấm nhập khẩu hoặc cấm kinh doanh tại Việt Nam, và tuân thủ các quy định về quản lý chất thải.
• Tuân thủ quy định về môi trường: DNCX phải thực hiện xử lý phế thải là chất thải theo đúng quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường. Điều này có thể bao gồm việc có giấy phép môi trường, báo cáo quản lý chất thải nguy hại (nếu có), và các quy định khác liên quan đến việc thu gom, lưu giữ, vận chuyển và xử lý chất thải.
• Đối tác mua hàng nội địa: Doanh nghiệp nội địa mua phế liệu phải là đơn vị có chức năng kinh doanh phế liệu, phế phẩm theo quy định của pháp luật.

Hồ Sơ Cần Chuẩn Bị Cho Giao Dịch Bán Phế Liệu Nội Địa

Để quá trình thông quan và giao dịch diễn ra thuận lợi, cả DNCX (bên xuất khẩu) và doanh nghiệp nội địa (bên nhập khẩu) đều có trách nhiệm chuẩn bị đầy đủ các giấy tờ cần thiết theo quy định của cơ quan hải quan và thuế.

1. Đối với DNCX (Bên xuất khẩu)

• Tờ khai hải quan xuất khẩu: DNCX phải mở tờ khai hải quan xuất khẩu cho lô hàng phế liệu, phế phẩm bán vào nội địa. Trên tờ khai cần khai rõ vào ô “Điểm đích cho vận chuyển bảo thuế” là mã địa điểm của Hải quan nơi làm thủ tục hải quan nhập khẩu. Đồng thời, khai “#&XKPTQ” tại ô “Số quản lý của nội bộ doanh nghiệp” trên tờ khai xuất khẩu hoặc tại ô “Ghi chép khác” trên tờ khai hải quan giấy (nếu có).
• Hóa đơn giá trị gia tăng (GTGT) điện tử hoặc hóa đơn bán hàng điện tử: Đây là chứng từ bắt buộc để ghi nhận giao dịch bán hàng. Trong trường hợp chưa phát hành được hóa đơn tại thời điểm làm thủ tục xuất khẩu, DNCX có thể nộp Phiếu xuất kho kiêm vận chuyển nội bộ thay thế. Hóa đơn chính thức phải được lập chậm nhất không quá ngày làm việc tiếp theo kể từ ngày hàng hóa được thông quan.
• Hợp đồng mua bán phế liệu, phế phẩm: Giữa DNCX và doanh nghiệp nội địa, thể hiện rõ các điều khoản về số lượng, chủng loại, giá cả, phương thức thanh toán và các điều kiện giao hàng.
• Giấy tờ liên quan đến quản lý chất thải/môi trường: Các giấy phép, báo cáo, chứng từ chứng minh việc DNCX đã tuân thủ các quy định về bảo vệ môi trường trong việc xử lý phế liệu, phế phẩm.
• Bảng kê chi tiết phế liệu, phế phẩm: Liệt kê cụ thể chủng loại, số lượng, trọng lượng của từng loại phế liệu, phế phẩm.

2. Đối với Doanh nghiệp nội địa (Bên nhập khẩu)

• Tờ khai hải quan nhập khẩu: Doanh nghiệp nội địa phải mở tờ khai hải quan nhập khẩu đối ứng với tờ khai xuất khẩu của DNCX. Trên tờ khai cần ghi “#&NKPTQ#& Số tờ khai xuất khẩu tương ứng của doanh nghiệp xuất khẩu (11 ký tự đầu)” tại ô “Số quản lý của nội bộ doanh nghiệp” trên tờ khai nhập khẩu hoặc tại ô “Ghi chép khác” trên tờ khai hải quan giấy.
• Hóa đơn giá trị gia tăng (GTGT) điện tử hoặc hóa đơn bán hàng điện tử: Do DNCX cung cấp, được nộp trong hồ sơ nhập khẩu theo quy định của Chính phủ về hóa đơn, chứng từ thay hóa đơn thương mại.
• Hợp đồng mua bán phế liệu, phế phẩm: Tương tự như bên DNCX.
• Chứng từ thanh toán: Chứng minh việc thanh toán cho DNCX (ví dụ: ủy nhiệm chi, sao kê ngân hàng).
• Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh: Chứng minh doanh nghiệp có chức năng kinh doanh phế liệu, phế phẩm.

Quy Trình Thực Hiện Thủ Tục Hải Quan Chi Tiết

Quy trình bán phế liệu, phế phẩm từ DNCX vào thị trường nội địa đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa DNCX, doanh nghiệp nội địa và cơ quan hải quan. Dưới đây là các bước và trách nhiệm cụ thể của từng bên theo quy định tại khoản 3 Điều 75 Thông tư 38/2015/TT-BTC (được sửa đổi bởi khoản 46 Điều 1 Thông tư 121/2025/TT-BTC).

1. Trách nhiệm của DNCX (Người xuất khẩu)

• Khai thông tin tờ khai hải quan xuất khẩu: Thực hiện khai thông tin tờ khai hải quan xuất khẩu theo hướng dẫn, bao gồm việc ghi rõ mã địa điểm của Hải quan nơi làm thủ tục nhập khẩu tại ô “Điểm đích cho vận chuyển bảo thuế” và khai “#&XKPTQ” tại ô “Số quản lý của nội bộ doanh nghiệp” hoặc ô “Ghi chép khác” trên tờ khai hải quan giấy.
• Thực hiện thủ tục xuất khẩu: Hoàn tất các thủ tục xuất khẩu hàng hóa theo quy định hiện hành.
• Nộp chứng từ thay thế hóa đơn (nếu cần): Trường hợp chưa phát hành được hóa đơn bán hàng hoặc hóa đơn giá trị gia tăng tại thời điểm làm thủ tục xuất khẩu, DNCX nộp Phiếu xuất kho kiêm vận chuyển nội bộ thay thế trong hồ sơ xuất khẩu. (Lưu ý: Trường hợp cho thuê tài chính đối với DNCX, doanh nghiệp trong khu phi thuế quan, người khai hải quan không phải nộp hóa đơn).
• Thông báo hoàn thành thủ tục: Sau khi hoàn thành thủ tục hải quan xuất khẩu, DNCX có trách nhiệm thông báo cho doanh nghiệp nội địa (người nhập khẩu) để họ thực hiện thủ tục nhập khẩu tương ứng.
• Giao hàng đúng quy định: DNCX chỉ được phép giao hàng hóa sau khi doanh nghiệp nội địa đã đăng ký tờ khai hải quan nhập khẩu tương ứng.

2. Trách nhiệm của Doanh nghiệp nội địa (Người nhập khẩu)

• Khai thông tin tờ khai hải quan nhập khẩu: Thực hiện khai thông tin tờ khai hải quan nhập khẩu theo đúng thời hạn quy định. Trên tờ khai, cần ghi “#&NKPTQ#& Số tờ khai xuất khẩu tương ứng của doanh nghiệp xuất khẩu (11 ký tự đầu)” tại ô “Số quản lý của nội bộ doanh nghiệp” hoặc ô “Ghi chép khác” trên tờ khai hải quan giấy.
• Thực hiện thủ tục nhập khẩu: Hoàn tất các thủ tục nhập khẩu hàng hóa theo quy định. Khi làm thủ tục nhập khẩu, doanh nghiệp nộp hóa đơn giá trị gia tăng hoặc hóa đơn bán hàng theo quy định của Chính phủ về hóa đơn, chứng từ thay hóa đơn thương mại.
• Đưa hàng hóa vào sử dụng: Doanh nghiệp chỉ được đưa hàng hóa vào sản xuất, tiêu thụ sau khi hàng hóa nhập khẩu đã được thông quan hoặc giải phóng hàng bởi cơ quan hải quan.

3. Trách nhiệm của Cơ quan Hải quan nơi làm thủ tục xuất khẩu

• Thực hiện thủ tục hải quan: Cơ quan hải quan thực hiện thủ tục hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu theo quy định tại Chương II Thông tư 38/2015/TT-BTC.
• Xử lý tờ khai không đối ứng: Trong trường hợp quá thời hạn 15 ngày kể từ ngày thông quan tờ khai xuất khẩu nhưng người nhập khẩu chưa đăng ký tờ khai nhập khẩu đối ứng, Cơ quan Hải quan sẽ thực hiện hủy tờ khai xuất khẩu theo quy định tại Điều 22 Thông tư 38/2015/TT-BTC. Đây là một điểm quan trọng mà DNCX cần lưu ý để tránh phát sinh rủi ro.

Hướng Dẫn Xuất Hóa Đơn và Giải Đáp Về Việc Gom Hóa Đơn

Việc xuất hóa đơn đúng quy định là yếu tố then chốt để đảm bảo tính hợp pháp của giao dịch và nghĩa vụ thuế. DNCX cần tuân thủ chặt chẽ các quy định về thời điểm và hình thức xuất hóa đơn.

1. Thời điểm xuất hóa đơn

Theo quy định, thời điểm lập hóa đơn là do người bán (DNCX) tự xác định. Tuy nhiên, có một giới hạn quan trọng: hóa đơn phải được lập chậm nhất không quá ngày làm việc tiếp theo kể từ ngày hàng hóa được thông quan. Điều này đảm bảo rằng mỗi giao dịch xuất khẩu phế liệu vào nội địa đều được ghi nhận kịp thời và minh bạch.

2. Về việc gom xuất hóa đơn chung một lần cho nhiều đợt trong tháng

Dựa trên các quy định về thủ tục hải quan và thời điểm lập hóa đơn, DNCX không thể gom xuất hóa đơn chung một lần cho nhiều đợt giao hàng trong tháng khi bán phế liệu, phế phẩm vào thị trường nội địa. Lý do là:

• Mỗi lần bán phế liệu vào nội địa đều phải thực hiện thủ tục hải quan riêng biệt, với một tờ khai xuất khẩu của DNCX tương ứng với một tờ khai nhập khẩu của doanh nghiệp nội địa.
• Thời điểm lập hóa đơn được quy định là chậm nhất không quá ngày làm việc tiếp theo kể từ ngày hàng hóa được thông quan. Điều này có nghĩa là mỗi lô hàng được thông quan cần có hóa đơn tương ứng được lập trong thời gian quy định, không thể chờ đến cuối tháng để gom lại.

Việc tuân thủ nguyên tắc này giúp đảm bảo tính chính xác của hồ sơ hải quan, thuế và tránh các rủi ro về xử phạt vi phạm hành chính.

Nghĩa Vụ Thuế Khi DNCX Bán Phế Liệu Vào Nội Địa

Một trong những câu hỏi thường gặp là liệu có phải nộp thuế nhập khẩu khi mua hàng hóa từ doanh nghiệp chế xuất hay không. Khi DNCX bán phế liệu, phế phẩm vào thị trường nội địa, về bản chất, đây được coi là hoạt động nhập khẩu hàng hóa từ khu phi thuế quan vào nội địa. Do đó, doanh nghiệp nội địa mua phế liệu sẽ phải thực hiện các nghĩa vụ thuế như đối với hàng hóa nhập khẩu thông thường.

1. Thuế nhập khẩu

Doanh nghiệp nội địa mua phế liệu từ DNCX sẽ phải nộp thuế nhập khẩu theo quy định hiện hành. Mức thuế suất sẽ phụ thuộc vào mã HS của loại phế liệu, phế phẩm đó và các biểu thuế nhập khẩu ưu đãi, ưu đãi đặc biệt (nếu có) mà Việt Nam đã ký kết.

2. Thuế giá trị gia tăng (GTGT) hàng nhập khẩu

Ngoài thuế nhập khẩu, doanh nghiệp nội địa cũng phải nộp thuế GTGT đối với hàng hóa nhập khẩu. Thuế GTGT hàng nhập khẩu được tính trên giá tính thuế nhập khẩu cộng với thuế nhập khẩu (nếu có) và thuế tiêu thụ đặc biệt (nếu có).

3. Các loại thuế khác (nếu có)

Tùy thuộc vào chủng loại phế liệu, phế phẩm, có thể phát sinh thêm các loại thuế khác như thuế tiêu thụ đặc biệt hoặc thuế bảo vệ môi trường. Doanh nghiệp cần xác định rõ mã HS của hàng hóa để áp dụng đúng các quy định về thuế.

Việc kê khai và nộp thuế đầy đủ, đúng hạn là trách nhiệm của doanh nghiệp nội địa (người nhập khẩu). DNCX cần cung cấp đầy đủ hóa đơn và các chứng từ liên quan để doanh nghiệp nội địa có cơ sở thực hiện nghĩa vụ thuế của mình.

Kết Luận

Việc DNCX bán phế liệu, phế phẩm vào thị trường nội địa là một quy trình phức tạp, đòi hỏi sự tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về hải quan và thuế. Từ việc chuẩn bị hồ sơ, thực hiện thủ tục hải quan cho cả bên xuất khẩu và nhập khẩu, đến việc xuất hóa đơn đúng thời điểm và thực hiện nghĩa vụ thuế, mỗi bước đều cần sự chính xác và cẩn trọng.

Đặc biệt, việc không thể gom hóa đơn cho nhiều đợt giao hàng trong tháng là một điểm mấu chốt mà DNCX cần lưu ý để tránh vi phạm. Bằng cách nắm vững các quy định tại Thông tư 38/2015/TT-BTC và các văn bản pháp luật liên quan, các doanh nghiệp có thể đảm bảo hoạt động kinh doanh diễn ra suôn sẻ, hợp pháp và hiệu quả, góp phần vào sự phát triển bền vững của ngành công nghiệp tại Việt Nam, đặc biệt là tại các khu công nghiệp ở Hà Nội.