Thông tư 109/2026/TT-BTC: 10 điểm mới doanh nghiệp cần biết ngay
Bạn có biết rằng từ ngày 24/7/2026, Thông tư 109/2026/TT-BTC sẽ thay thế toàn bộ Thông tư 10/2021/TT-BTC, mang lại 10 thay đổi quan trọng cho mọi đại lý thuế, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh dịch vụ làm thủ tục thuế? Ngay sau khi công bố, Bộ Tài chính đã yêu cầu các cơ quan thuế địa phương, bao gồm Thuế TP Cần Thơ, triển khai hướng dẫn chi tiết. Hãy cùng khám phá những điểm mới này để không bị bỏ lỡ và tránh các rủi ro pháp lý.
Chi tiết 10 điểm mới và căn cứ pháp lý của Thông tư 109/2026/TT-BTC
Thông tư 109/2026/TT-BTC được ban hành dựa trên Nghị quyết 66/NQ-CP năm 2025 và các quy định của Luật Thuế, Luật Đầu tư. Ngoài 10 điểm mới, Thông tư còn tập trung vào ba nhóm nội dung chính: đánh giá năng lực nghiệp vụ chuyên môn về thuế, cập nhật kiến thức cho người tham gia và kiểm tra, giám sát hoạt động kinh doanh dịch vụ làm thủ tục về thuế. Các điểm mới nổi bật được nêu dưới đây:
- 1. Bãi bỏ toàn bộ thủ tục hành chính theo Luật Đầu tư và Nghị quyết 66/NQ-CP, chuyển sang quản lý rủi ro và hậu kiểm.
- 2. Chuyển giao cấp chứng chỉ hành nghề từ Cục Thuế sang Tổ chức xã hội nghề nghiệp đủ điều kiện (theo Điều 64 Nghị định 252/2026/NĐ-CP).
- 3. Ngừng cấp Giấy xác nhận đủ điều kiện cho đại lý thuế và thay bằng Thông báo đại lý thuế đủ điều kiện hành nghề.
- 4. Mở rộng đối tượng áp dụng bao gồm hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh, bên cạnh doanh nghiệp đại lý thuế.
- 5. Định nghĩa mới về người tham gia bao gồm nhân viên đại lý, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh đáp ứng tiêu chuẩn Nghị định 252/2026/NĐ-CP.
- 6. Mở rộng đối tượng cập nhật kiến thức từ chỉ nhân viên đại lý sang toàn bộ người tham gia hoạt động.
- 7. Sửa đổi thời gian miễn cập nhật kiến thức: người tham gia phải cập nhật hàng năm, trừ năm tham gia đánh giá năng lực.
- 8. Bổ sung nội dung pháp luật kế toán cho hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh trong chương trình đào tạo.
- 9. Giữ nguyên thời lượng tối thiểu 24 giờ/năm (tối đa 4 giờ/buổi, 8 giờ/ngày) và cho phép học trực tiếp hoặc trực tuyến.
- 10. Giấy xác nhận tham dự cập nhật kiến thức có thể cấp bằng bản giấy hoặc bản điện tử theo quy định giao dịch điện tử.
Toàn bộ các điểm trên được quy định chi tiết trong Thông tư 109/2026/TT-BTC, các phụ lục kèm theo và Công văn 5505/CT-QLTT năm 2026 của Cục Thuế. Ngoài ra, Công văn 7098/CTH‑NVDTРС ngày 10/8/2026 của Thuế TP Cần Thơ cũng đã giới thiệu các điểm mới này cho địa phương.
Bước thực hiện: Đăng ký, đánh giá năng lực và cập nhật kiến thức
Để tuân thủ Thông tư mới, doanh nghiệp cần thực hiện các bước sau:
- Chuẩn bị hồ sơ đăng ký đánh giá năng lực. Hồ sơ bao gồm:
- Đơn đăng ký.
- Bằng tốt nghiệp đại học hoặc sau đại học (có chứng thực).
- Bảng điểm chi tiết (nếu không thuộc ngành kinh tế, thuế, tài chính, kế toán, kiểm toán, luật).
- Hộ chiếu (đối với người nước ngoài) có dịch thuật công chứng.
- Nộp hồ sơ qua hệ thống điện tử của Cục Thuế hoặc nộp bản giấy theo hướng dẫn của hội đồng đánh giá.
- Tham gia đào tạo cập nhật kiến thức ít nhất 24 giờ/năm (tương đương 3 ngày học). Ví dụ: Công ty A có 5 nhân viên đại lý, mỗi người phải hoàn thành 24 giờ, tổng cộng 120 giờ đào tạo trong năm.
- Nhận giấy xác nhận (bản giấy hoặc bản điện tử) sau khi hoàn thành đào tạo.
- Đăng ký lại nếu có thay đổi thông tin hoặc muốn gia hạn chứng chỉ.
Mức phạt và những lỗi thường gặp khi không tuân thủ Thông tư 109
Việc không thực hiện đầy đủ các yêu cầu của Thông tư 109/2026/TT-BTC có thể dẫn đến các hình phạt theo quy định hiện hành:
- Không đăng ký đánh giá năng lực: phạt tiền từ 5.000.000 đến 10.000.000 VND cho mỗi trường hợp.
- Không cập nhật kiến thức trong thời hạn: phạt tiền từ 2.000.000 đến 5.000.000 VND cho mỗi người tham gia.
- Sử dụng giấy xác nhận giả mạo: phạt tiền từ 10.000.000 đến 20.000.000 VND và có thể bị tước quyền hành nghề.
Những lỗi thường gặp bao gồm:
- Quên nộp hồ sơ đánh giá năng lực đúng thời hạn.
- Không tính đủ 24 giờ đào tạo trong năm.
- Không cập nhật thông tin thay đổi về nhân sự trong hồ sơ.
- Sử dụng giấy xác nhận cũ, không đáp ứng yêu cầu bản điện tử.
Câu hỏi thường gặp về Thông tư 109/2026/TT-BTC
1. Doanh nghiệp có phải đăng ký lại chứng chỉ mỗi năm không?
Không. Chứng chỉ hành nghề được cấp một lần, tuy nhiên doanh nghiệp phải tham gia đánh giá năng lực mỗi 3 năm và cập nhật kiến thức hàng năm (trừ năm tham gia đánh giá).
2. Hộ kinh doanh có thể tự đăng ký tham gia đánh giá năng lực không?
Có. Hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh được coi là người tham gia hoạt động và phải nộp hồ sơ theo quy định, bao gồm bằng tốt nghiệp và bảng điểm chi tiết, theo Điều 5 Thông tư 109/2026/TT-BTC.
3. Nếu doanh nghiệp không hoàn thành 24 giờ đào tạo trong năm, có được gia hạn không?
Theo Điều 12 Thông tư 109/2026/TT-BTC, không có quy định gia hạn; doanh nghiệp sẽ bị xử phạt theo mức phạt quy định ở các điều khoản liên quan.
Hành động ngay: Những việc doanh nghiệp cần làm trong 30 ngày tới
Để tránh các hình phạt và duy trì quyền hành nghề, doanh nghiệp nên thực hiện ngay các bước sau:
- Kiểm tra danh sách nhân viên và hộ kinh doanh có đáp ứng tiêu chuẩn Nghị định 252/2026/NĐ-CP.
- Chuẩn bị hồ sơ đăng ký đánh giá năng lực và nộp đúng thời hạn.
- Đăng ký tham gia các khóa đào tạo cập nhật kiến thức, đảm bảo thời lượng tối thiểu 24 giờ/năm.
- Nhận và lưu trữ giấy xác nhận (bản giấy hoặc điện tử) để làm bằng chứng tuân thủ.
- Theo dõi thông báo từ Chi cục Thuế Long Biên và Cục Thuế Hà Nội để cập nhật các hướng dẫn mới.