Thông tư 89/2026/TT-BTC: Hàng triệu doanh nghiệp và cá nhân cần biết về 5 trường hợp tự xác định và 9 trường hợp cơ quan thuế quyết định miễn, giảm thuế

Từ năm 2026, một quy định quan trọng trong lĩnh vực thuế tại Việt Nam sẽ chính thức có hiệu lực, tác động trực tiếp đến cách thức hàng triệu doanh nghiệp và cá nhân thực hiện nghĩa vụ thuế của mình. Đó là Thông tư 89/2026/TT-BTC, văn bản pháp lý mới nhất quy định chi tiết về việc xác định số tiền được miễn, giảm thuế. Điểm cốt lõi của Thông tư này là việc phân định rõ ràng 5 trường hợp người nộp thuế được tự xác định các khoản miễn, giảm và 9 trường hợp còn lại sẽ do cơ quan thuế trực tiếp xác định. Sự thay đổi này đòi hỏi người nộp thuế phải nắm vững để đảm bảo tuân thủ đúng pháp luật, tránh những sai sót không đáng có và tối ưu hóa các lợi ích thuế hợp pháp.

Thông tư 89/2026/TT-BTC được ban hành nhằm cụ thể hóa các quy định của Luật Quản lý thuế và các luật thuế chuyên ngành, mang đến sự minh bạch và rõ ràng hơn trong quá trình thực hiện chính sách miễn, giảm thuế. Việc hiểu rõ từng nhóm trường hợp, các điều kiện áp dụng và quy trình thực hiện là chìa khóa để doanh nghiệp và cá nhân chủ động trong công tác kế toán, tài chính và quản lý thuế của mình tại Việt Nam.

Thông tư 89/2026/TT-BTC: Chi tiết quy định về 5 trường hợp tự xác định và 9 trường hợp cơ quan thuế quyết định miễn, giảm thuế

Theo khoản 1 và khoản 2 Điều 65 của Thông tư 89/2026/TT-BTC, việc xác định số tiền được miễn, giảm thuế được phân loại thành hai nhóm chính, mỗi nhóm có những đặc điểm và yêu cầu riêng biệt. Đây là căn cứ pháp lý quan trọng mà mọi người nộp thuế tại Việt Nam cần nắm rõ.

1. Các trường hợp người nộp thuế tự xác định số tiền được miễn, giảm thuế

Trong nhóm này, người nộp thuế có trách nhiệm chủ động rà soát, đối chiếu các điều kiện và tự kê khai số tiền được miễn, giảm thuế trên hồ sơ khai thuế, quyết toán thuế của mình. Cơ quan thuế sẽ thực hiện hậu kiểm. Các trường hợp cụ thể bao gồm:

• Thuế Thu nhập doanh nghiệp (TNDN): Áp dụng cho các doanh nghiệp được hưởng ưu đãi về thuế suất, thời gian miễn thuế, giảm thuế và các khoản thu nhập được miễn thuế theo quy định của pháp luật thuế TNDN hiện hành và các Nghị quyết của Quốc hội. Điều này thường liên quan đến các dự án đầu tư mới, ngành nghề ưu đãi, hoặc các khu vực kinh tế đặc biệt.
• Thuế Tài nguyên: Bao gồm các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân khai thác hải sản tự nhiên; cá nhân được phép khai thác cành, ngọn, củi, tre, trúc, nứa, mai, giang, tranh, vầu, lồ ô phục vụ sinh hoạt; hộ gia đình, cá nhân khai thác nước thiên nhiên phục vụ sinh hoạt; nước thiên nhiên dùng cho sản xuất thủy điện để phục vụ sinh hoạt; đất khai thác, sử dụng tại chỗ trên diện tích đất được giao, thuê; đất khai thác để san lấp, xây dựng công trình an ninh, quân sự, đê điều.
• Thuế Thu nhập cá nhân (TNCN): Các khoản thu nhập được miễn thuế theo khoản 17 Điều 4, thu nhập của chuyên gia từ dự án khởi nghiệp sáng tạo theo khoản 19 Điều 4, các trường hợp miễn, giảm thuế theo khoản 2, 3, 4 và khoản 5 Điều 5 Luật Thuế Thu nhập cá nhân 2025 và các trường hợp miễn, giảm theo Nghị quyết của Quốc hội.
• Thuế TNCN từ tiền lương, tiền công: Cá nhân có số thuế TNCN phát sinh phải nộp hằng năm sau quyết toán từ 50.000 đồng trở xuống. Đây là một điểm quan trọng giúp giảm gánh nặng hành chính cho cả người nộp thuế và cơ quan quản lý.
• Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh: Được miễn thuế GTGT, TNCN, TTĐB, thuế bảo vệ môi trường, thuế tài nguyên và phí bảo vệ môi trường (nếu có) nếu số tiền phải nộp trong năm trên hồ sơ khai thuế, quyết toán thuế từ 50.000 đồng trở xuống.

Ví dụ minh họa về ngưỡng 50.000 đồng:

Bà Mai là một cá nhân kinh doanh nhỏ lẻ tại Hà Nội. Trong năm tính thuế 2026, sau khi tổng hợp các khoản thu nhập và chi phí hợp lệ, số thuế TNCN phát sinh phải nộp của bà Mai là 45.000 đồng. Theo quy định của Thông tư 89/2026/TT-BTC, do số thuế phát sinh dưới 50.000 đồng, bà Mai thuộc trường hợp được miễn thuế TNCN và tự xác định khoản miễn này trên hồ sơ khai thuế của mình.

Tương tự, Công ty B là một doanh nghiệp mới thành lập, được hưởng ưu đãi thuế TNDN với thuế suất 10% trong 15 năm và miễn thuế trong 4 năm đầu, giảm 50% trong 9 năm tiếp theo. Công ty B sẽ tự xác định số thuế TNDN được miễn, giảm dựa trên lợi nhuận chịu thuế và các điều kiện ưu đãi đã được cấp phép.

2. Các trường hợp cơ quan thuế xác định số tiền được miễn, giảm thuế

Đối với nhóm này, người nộp thuế cần nộp hồ sơ đề nghị miễn, giảm thuế cho cơ quan thuế. Cơ quan thuế sẽ xem xét, thẩm định và ra quyết định về số tiền được miễn, giảm. Các trường hợp bao gồm:

• Thuế TNCN: Cá nhân có các khoản thu nhập thuộc trường hợp miễn thuế theo khoản 1, 2, 3 và khoản 5 Điều 4 Luật Thuế Thu nhập cá nhân 2025. Đây thường là các khoản thu nhập đặc thù như thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản giữa người thân, thu nhập từ bồi thường hợp đồng bảo hiểm, v.v.
• Thuế TNCN: Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh và cá nhân khác gặp khó khăn do thiên tai, dịch bệnh, hỏa hoạn, tai nạn, bệnh hiểm nghèo ảnh hưởng đến khả năng nộp thuế. Đây là các trường hợp bất khả kháng, cần sự xem xét cụ thể từ cơ quan nhà nước.
• Thuế Tiêu thụ đặc biệt (TTĐB): Người nộp thuế sản xuất hàng hóa chịu thuế TTĐB gặp khó khăn do thiên tai, tai nạn bất ngờ.
• Thuế Tài nguyên: Người nộp thuế tài nguyên gặp thiên tai, hỏa hoạn, tai nạn bất ngờ gây tổn thất đến tài nguyên đã kê khai, nộp thuế.
• Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp: Các trường hợp miễn, giảm thuế theo pháp luật về thuế sử dụng đất phi nông nghiệp.
• Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp: Hộ gia đình, cá nhân thuộc đối tượng nộp thuế có số tiền thuế phải nộp hằng năm từ 50.000 đồng trở xuống.
• Thuế sử dụng đất nông nghiệp: Các trường hợp miễn, giảm thuế theo pháp luật về thuế sử dụng đất nông nghiệp và các Nghị quyết của Quốc hội.
• Tiền sử dụng đất, tiền thuê đất: Các trường hợp giảm tiền sử dụng đất; miễn, giảm tiền thuê đất theo pháp luật về đất đai, tiền sử dụng đất, tiền thuê đất và pháp luật có liên quan.
• Lệ phí trước bạ: Các trường hợp được miễn lệ phí trước bạ theo pháp luật về lệ phí trước bạ.

Tầm quan trọng của việc nắm vững Thông tư 89/2026/TT-BTC

Việc hiểu rõ và áp dụng đúng các quy định của Thông tư 89/2026/TT-BTC là yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp và cá nhân tại Việt Nam tối ưu hóa nghĩa vụ thuế của mình. Đối với các trường hợp tự xác định, sự chủ động và chính xác trong kê khai là vô cùng quan trọng để tránh các rủi ro về thanh tra, kiểm tra thuế sau này. Trong khi đó, đối với các trường hợp do cơ quan thuế xác định, việc chuẩn bị hồ sơ đầy đủ và đúng quy định sẽ giúp quá trình xét duyệt diễn ra thuận lợi và nhanh chóng.

Thông tư này không chỉ mang lại sự rõ ràng trong việc thực hiện chính sách miễn, giảm thuế mà còn góp phần nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật thuế của cộng đồng người nộp thuế. Đặc biệt, với các doanh nghiệp và cá nhân hoạt động tại các khu vực như Long Biên, Hà Nội, việc cập nhật thường xuyên các văn bản pháp luật thuế là điều cần thiết để đảm bảo hoạt động kinh doanh và tài chính luôn tuân thủ, hiệu quả.

ANC Việt Nam: Đồng hành cùng doanh nghiệp và cá nhân trong việc tuân thủ thuế

Tại ANC Việt Nam, chúng tôi hiểu rằng việc nắm bắt và áp dụng đúng các quy định thuế phức tạp như Thông tư 89/2026/TT-BTC có thể là một thách thức đối với nhiều doanh nghiệp và cá nhân. Với đội ngũ chuyên gia kế toán và thuế giàu kinh nghiệm, chúng tôi cung cấp các dịch vụ tư vấn và hỗ trợ toàn diện, giúp quý khách hàng tại Long Biên và các khu vực lân cận tại Hà Nội:

• Giải thích chi tiết các quy định về miễn, giảm thuế.
• Hướng dẫn lập và nộp hồ sơ khai thuế, quyết toán thuế chính xác.
• Hỗ trợ chuẩn bị hồ sơ đề nghị miễn, giảm thuế cho cơ quan thuế.
• Đảm bảo tuân thủ pháp luật thuế, tối ưu hóa lợi ích hợp pháp.

Hãy liên hệ với ANC Việt Nam ngay hôm nay để nhận được sự hỗ trợ chuyên nghiệp, giúp công việc kế toán và thuế của bạn trở nên đơn giản và hiệu quả hơn, đặc biệt khi các quy định mới như Thông tư 89/2026/TT-BTC có hiệu lực.