Công văn 2231/CST‑TN 2026: Điểm mới thuế TNCN doanh nghiệp Việt Nam cần biết
- Mức phạt và những điểm dễ sai
Việc không tuân thủ đúng thời hạn hoặc sai sót trong hồ sơ có thể dẫn đến các hình phạt theo quy định của Luật Thuế:
Đánh giá sai mức giảm trừ gia cảnh: phạt 0,5% thuế chưa nộp cho mỗi tháng chậm trễ - Khấu trừ thuế sai: phạt 2% thuế chưa nộp hoặc tối đa 5% thuế phải nộp
- ⚠️ Mức phạt: Nếu khai báo sai hoặc nộp trễ, mức phạt tối đa có thể lên tới 5% tổng thuế phải nộp, kèm theo tiền lãi chậm nộp theo quy định của Luật Thuế
Bắt đầu từ 01/01/2026 một số quy định về giảm trừ gia cảnh và xác định cư trú sẽ có thay đổi quan trọng. Cục Quản lý, giám sát chính sách thuế, phí và lệ phí (CST‑TN) đã ban hành Công văn 2231/CST‑TN năm 2026, tóm tắt các nội dung mới của Nghị định 253/2026/NĐ‑CP và Thông tư 87/2026/TT‑BTC. Các quy định này áp dụng cho người nộp thuế, cơ quan thuế và các tổ chức, cá nhân liên quan trên toàn quốc, trong đó có Chi cục Thuế Long Biên và Cục Thuế Hà Nội.
Chi tiết quy định mới và căn cứ pháp lý
Theo Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 (được Quốc hội thông qua ngày 10/12/2025) và Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật 2025, Chính phủ đã ký Nghị định 253/2026/NĐ‑CP (công bố ngày 30/06/2026) và Bộ Tài chính ban hành Thông tư 87/2026/TT‑BTC. Dưới đây là những nội dung cốt lõi:
- Đối tượng áp dụng: Người nộp thuế, cơ quan thuế và các tổ chức, cá nhân có liên quan (Điều 2).
- Xác định cư trú: Các quy định về cá nhân cư trú và không cư trú được giữ nguyên, đồng thời bổ sung chi tiết về chứng thực nhập/ xuất cảnh (Điều 4).
- Kỳ tính thuế: Đối với cá nhân cư trú, kỳ tính thuế theo năm dương lịch; nếu không đủ 183 ngày, tính 12 tháng liên tục kể từ ngày đầu tiên có mặt tại Việt Nam (Điều 66).
- Mức giảm trừ gia cảnh: Được điều chỉnh theo Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15, áp dụng từ ngày 01/01/2026 (cụ thể mức giảm trừ được quy định trong nghị quyết).
- Hồ sơ chứng minh người phụ thuộc: Thông tư 87 quy định chi tiết các giấy tờ cần nộp (sổ hộ khẩu, giấy khai sinh, giấy chứng nhận kết hôn, …).
Ví dụ tính toán:
Ví dụ: Ông Nguyễn Văn A, cư trú tại Hà Nội, có thu nhập chịu thuế 300 triệu đồng trong năm 2026 và 2 người phụ thuộc (vợ và con).
Mức giảm trừ được áp dụng theo quy định mới (theo mức giảm trừ gia cảnh hiện hành).
Thu nhập tính thuế = 300 triệu – (giảm trừ gia cảnh) = kết quả tính thuế sẽ được xác định dựa trên mức giảm trừ thực tế.
Các bước doanh nghiệp cần thực hiện để tuân thủ
Để đáp ứng các quy định mới, doanh nghiệp và cá nhân cần thực hiện các bước sau:
- Kiểm tra danh sách người phụ thuộc và chuẩn bị hồ sơ chứng minh (sổ hộ khẩu, giấy khai sinh, giấy chứng nhận kết hôn, …).
- Điều chỉnh phần mềm kế toán hoặc hệ thống ERP để áp dụng mức giảm trừ mới theo Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15.
- Thực hiện khai báo thuế TNCN cho kỳ tính thuế 2026 qua cổng thông tin điện tử của Tổng cục Thuế.
- Kiểm tra lại ngày nhập cảnh/ xuất cảnh của người không cư trú để xác định đúng kỳ tính thuế.
- Đào tạo nhân viên kế toán về các thay đổi trong Thông tư 87/2026/TT‑BTC.
Mức phạt và những điểm dễ sai
Việc không tuân thủ đúng thời hạn hoặc sai sót trong hồ sơ có thể dẫn đến các hình phạt theo quy định của Luật Thuế:
- Đánh giá sai mức giảm trừ gia cảnh: phạt 0,5% thuế chưa nộp cho mỗi tháng chậm trễ.
- Không nộp đầy đủ hồ sơ người phụ thuộc: phạt 1.000.000 VNĐ cho mỗi hồ sơ thiếu.
- Khấu trừ thuế sai: phạt 2% thuế chưa nộp hoặc tối đa 5% thuế phải nộp.
Những lỗi thường gặp:
- Nhầm lẫn giữa cá nhân cư trú và không cư trú, dẫn đến tính kỳ thuế sai.
- Quên cập nhật mức giảm trừ gia cảnh mới trong phần mềm kế toán.
- Thiếu chứng từ chứng minh người phụ thuộc (đặc biệt là trẻ em dưới 18 tuổi).
Câu hỏi thường gặp
Doanh nghiệp có phải áp dụng mức giảm trừ gia cảnh mới cho nhân viên ngay từ tháng 1/2026?
Đúng. Theo Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15, mức giảm trừ gia cảnh mới có hiệu lực từ ngày 01/01/2026 và áp dụng cho toàn bộ kỳ tính thuế năm 2026. Doanh nghiệp cần cập nhật ngay trong hệ thống tính lương.
Làm sao xác định được cá nhân là cư trú hay không cư trú khi chỉ ở Việt Nam dưới 150 ngày?
Theo Điều 4 Nghị định 253/2026/NĐ‑CP, cá nhân được coi là cư trú nếu tổng thời gian có mặt tại Việt Nam trong 12 tháng liên tục đạt hoặc vượt 183 ngày. Nếu dưới 183 ngày, cá nhân sẽ được tính là không cư trú và thuế sẽ được tính theo từng lần phát sinh thu nhập.
Trong trường hợp người phụ thuộc không có sổ hộ khẩu, có thể dùng giấy tờ nào để chứng minh?
Thông tư 87/2026/TT‑BTC cho phép sử dụng giấy khai sinh, giấy chứng nhận kết hôn, hoặc giấy tờ hợp pháp khác (ví dụ: giấy chứng nhận quyền sở hữu tài sản) để chứng minh quan hệ phụ thuộc, miễn là chúng được công chứng hoặc xác nhận bởi cơ quan có thẩm quyền.
Hành động ngay: Doanh nghiệp cần làm gì?
Để tránh rủi ro và tận dụng mức giảm trừ mới, doanh nghiệp nên:
- Kiểm tra và cập nhật danh sách người phụ thuộc trong hệ thống nhân sự.
- Đảm bảo phần mềm kế toán đã được cấu hình với mức giảm trừ mới theo Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15.
- Chuẩn bị và nộp hồ sơ chứng minh người phụ thuộc đúng thời hạn quy định.
- Đào tạo lại đội ngũ kế toán về quy định mới và các mẫu khai báo trên cổng thông tin của Tổng cục Thuế.