Từ 01/07/2026: Quy Định Mới Về Người Phụ Thuộc Ảnh Hưởng Hàng Triệu Người Nộp Thuế TNCN
Từ ngày 01/07/2026, hàng triệu người nộp thuế thu nhập cá nhân (TNCN) tại Việt Nam sẽ chịu tác động trực tiếp từ những thay đổi quan trọng trong quy định về người phụ thuộc để giảm trừ gia cảnh. Đây là một trong những điểm mới đáng chú ý nhất được quy định tại Nghị định 253/2026/NĐ-CP và Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15, hứa hẹn mang lại sự rõ ràng hơn nhưng cũng đòi hỏi doanh nghiệp và cá nhân phải cập nhật kịp thời để đảm bảo tuân thủ pháp luật thuế.
Cụ thể, các quy định mới tập trung vào việc xác định rõ hơn các đối tượng người phụ thuộc, đặc biệt là nhóm “cá nhân khác không nơi nương tựa”, yêu cầu họ phải sống chung với người nộp thuế và đáp ứng một loạt các điều kiện nghiêm ngặt hơn. Những thay đổi này không chỉ ảnh hưởng đến việc tính toán nghĩa vụ thuế mà còn tác động đến quy trình kê khai, hồ sơ chứng minh và công tác quản lý thuế của các cơ quan chức năng, bao gồm cả Chi cục Thuế Long Biên tại Hà Nội.
Chi Tiết 5 Đối Tượng Và 5 Điều Kiện Mới Để Giảm Trừ Gia Cảnh Từ Năm 2026
Theo điểm đ khoản 2 Điều 47 Nghị định 253/2026/NĐ-CP, nhóm “cá nhân khác không nơi nương tựa mà người nộp thuế phải trực tiếp nuôi dưỡng” sẽ được xác định là người phụ thuộc để giảm trừ gia cảnh nếu đáp ứng đồng thời các điều kiện cụ thể. Đây là điểm mấu chốt mà nhiều người nộp thuế cần đặc biệt lưu ý, bởi nó bổ sung yêu cầu về việc “sống chung” và “nghĩa vụ nuôi dưỡng” theo quy định của Luật Hôn nhân và gia đình.
Việc xác định rõ ràng hơn các đối tượng và điều kiện này nhằm đảm bảo tính công bằng và minh bạch trong chính sách thuế, đồng thời hạn chế các trường hợp lạm dụng. Các quy định mới này sẽ giúp các cá nhân và doanh nghiệp có cơ sở pháp lý vững chắc hơn khi thực hiện các thủ tục liên quan đến giảm trừ gia cảnh.
5 Đối tượng người phụ thuộc phải sống chung với người nộp thuế
Các đối tượng này bao gồm:
- Anh ruột, chị ruột, em ruột của người nộp thuế.
- Ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại của người nộp thuế.
- Cô ruột, dì ruột, cậu ruột, chú ruột, bác ruột của người nộp thuế.
- Cháu ruột của người nộp thuế.
- Người phải trực tiếp nuôi dưỡng khác theo quy định của pháp luật.
Đối với các đối tượng này, việc “sống chung” với người nộp thuế là một điều kiện bắt buộc, khác với một số đối tượng người phụ thuộc khác như con cái, vợ/chồng, cha/mẹ đẻ có thể không cần sống chung nhưng vẫn được giảm trừ nếu đáp ứng các điều kiện khác. Điều này nhấn mạnh sự gắn bó về mặt cư trú và trách nhiệm nuôi dưỡng trực tiếp.
5 Điều kiện áp dụng đồng thời để được tính là người phụ thuộc
Để được tính là người phụ thuộc, các cá nhân thuộc 5 đối tượng trên phải đáp ứng đồng thời các điều kiện sau, theo khoản 3 Điều 47 Nghị định 253/2026/NĐ-CP:
- Đang sống cùng người nộp thuế: Đây là điều kiện mới và quan trọng, yêu cầu có sự gắn bó về mặt cư trú, thể hiện mối quan hệ phụ thuộc chặt chẽ.
- Người nộp thuế có nghĩa vụ nuôi dưỡng theo quy định của pháp luật: Nghĩa vụ này được xác định dựa trên các Điều 104, 105 và 106 của Luật Hôn nhân và gia đình 2014 và các quy định pháp luật liên quan khác. Điều này đòi hỏi người nộp thuế phải có trách nhiệm pháp lý trong việc chu cấp, chăm sóc cho người phụ thuộc.
- Có đầy đủ hồ sơ chứng minh người phụ thuộc theo quy định: Hồ sơ này bao gồm các giấy tờ chứng minh mối quan hệ, tình trạng cư trú, tình trạng thu nhập và khả năng lao động của người phụ thuộc, đảm bảo tính xác thực của thông tin.
- Có thu nhập bình quân tháng trong năm từ tất cả các nguồn thu nhập không vượt quá 3.000.000 đồng/tháng: Đây là ngưỡng thu nhập tối đa mà người phụ thuộc được phép có để vẫn đủ điều kiện giảm trừ, theo mức quy định hiện hành của Bộ trưởng Bộ Tài chính.
- Thuộc một trong các trường hợp sau:
- Ngoài độ tuổi lao động.
- Trong độ tuổi lao động nhưng không có khả năng lao động hoặc không có thu nhập.
Bảng tóm tắt 5 đối tượng và 5 điều kiện áp dụng
| 5 Đối Tượng Phải Sống Chung Với Người Nộp Thuế | 5 Điều Kiện Áp Dụng Đồng Thời Để Được Tính Là Người Phụ Thuộc |
|---|---|
| (1) Anh ruột, chị ruột, em ruột | (1) Đang sống cùng người nộp thuế |
| (2) Ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại | (2) Người nộp thuế có nghĩa vụ nuôi dưỡng theo quy định của pháp luật (Luật Hôn nhân và gia đình) |
| (3) Cô ruột, dì ruột, cậu ruột, chú ruột, bác ruột | (3) Có đầy đủ hồ sơ chứng minh người phụ thuộc theo quy định |
| (4) Cháu ruột | (4) Có thu nhập bình quân tháng trong năm không quá 3.000.000 đồng/tháng |
| (5) Người phải trực tiếp nuôi dưỡng khác theo quy định của pháp luật | (5) Thuộc một trong các trường hợp: Ngoài độ tuổi lao động HOẶC trong độ tuổi lao động nhưng không có khả năng lao động/không có thu nhập |
Kết Luận: Chuẩn Bị Kịp Thời Cho Những Thay Đổi Về Người Phụ Thuộc
Những quy định mới về người phụ thuộc để giảm trừ gia cảnh từ ngày 01/07/2026, đặc biệt là đối với nhóm “cá nhân khác không nơi nương tựa”, mang đến sự rõ ràng và chặt chẽ hơn trong việc xác định đối tượng và điều kiện áp dụng. Việc yêu cầu “sống chung” và có nghĩa vụ nuôi dưỡng theo pháp luật, cùng với các điều kiện về thu nhập và khả năng lao động, sẽ giúp đảm bảo chính sách thuế được thực hiện đúng đối tượng.
Các doanh nghiệp và cá nhân tại Hà Nội nói chung và khu vực Long Biên nói riêng cần chủ động nghiên cứu kỹ lưỡng Nghị định 253/2026/NĐ-CP và Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15 để hiểu rõ và chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, thủ tục cần thiết. Việc cập nhật kịp thời sẽ giúp tránh sai sót trong kê khai thuế TNCN, đảm bảo quyền lợi giảm trừ gia cảnh và tuân thủ đúng quy định pháp luật thuế hiện hành.