Từ 01/7/2026, người nộp thuế phải thực hiện khai thuế GTGT riêng trong những trường hợp nào?
Từ ngày 01/7/2026, các quy định mới về khai thuế giá trị gia tăng (GTGT) riêng sẽ chính thức có hiệu lực, mang đến những thay đổi quan trọng trong nghĩa vụ tuân thủ thuế của doanh nghiệp. Đây là một điểm mấu chốt được quy định chi tiết tại Thông tư 89/2026/TT-BTC của Bộ Tài chính, nhằm tăng cường hiệu quả quản lý thuế đối với các hoạt động kinh doanh đa dạng.
Trước đây, nhiều doanh nghiệp có các hoạt động kinh doanh khác nhau thường thực hiện khai thuế GTGT chung trên một hồ sơ duy nhất. Tuy nhiên, với sự ra đời của Thông tư 89/2026/TT-BTC, một số hoạt động đặc thù sẽ bắt buộc phải lập hồ sơ khai thuế GTGT riêng. Điều này đòi hỏi các doanh nghiệp, đặc biệt là những đơn vị có trụ sở tại Long Biên, Hà Nội, cần rà soát lại quy trình kế toán, quản lý tài chính và nghĩa vụ tuân thủ thuế để tránh những rủi ro không đáng có.
Việc không tuân thủ đúng quy định về khai thuế GTGT riêng có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng như:
- Bị xử phạt hành chính: Các hành vi khai sai, khai thiếu hoặc không khai thuế đúng quy định sẽ bị xử phạt theo Luật Quản lý thuế và các văn bản hướng dẫn.
- Chậm trễ trong quá trình hoàn thuế: Hồ sơ khai thuế không đúng quy định có thể bị cơ quan thuế yêu cầu giải trình, bổ sung, kéo dài thời gian xử lý hoàn thuế, ảnh hưởng đến dòng tiền của doanh nghiệp.
- Rủi ro về thanh tra, kiểm tra thuế: Việc khai thuế không minh bạch, không tách bạch các hoạt động có thể làm tăng khả năng bị cơ quan thuế đưa vào diện thanh tra, kiểm tra chuyên sâu.
- Phức tạp hóa công tác kế toán: Nếu không chuẩn bị kỹ lưỡng, việc tách bạch dữ liệu và lập hồ sơ riêng có thể gây khó khăn, tốn kém nguồn lực cho bộ phận kế toán.
Chính vì vậy, việc hiểu rõ và chuẩn bị sẵn sàng cho các quy định mới này là vô cùng cần thiết đối với mọi doanh nghiệp tại Việt Nam. Bài viết này sẽ cung cấp một hướng dẫn chi tiết về 7 trường hợp bắt buộc khai thuế GTGT riêng từ 01/7/2026, giúp doanh nghiệp chủ động thích ứng và tuân thủ pháp luật thuế một cách hiệu quả nhất.
Tổng quan về quy định khai thuế GTGT riêng từ 01/7/2026
Theo điểm b khoản 5 Điều 19 Thông tư 89/2026/TT-BTC, có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, người nộp thuế có nhiều hoạt động kinh doanh sẽ thực hiện khai chung trên một hồ sơ khai thuế. Tuy nhiên, quy định này cũng nêu rõ 7 trường hợp đặc biệt sau đây bắt buộc phải lập hồ sơ khai thuế GTGT riêng để đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả trong quản lý thuế.
Việc tách bạch hồ sơ khai thuế GTGT cho từng hoạt động cụ thể giúp cơ quan thuế dễ dàng hơn trong việc kiểm soát doanh thu, chi phí, và nghĩa vụ thuế phát sinh từ các lĩnh vực kinh doanh khác nhau của một doanh nghiệp. Đồng thời, điều này cũng giúp doanh nghiệp tự quản lý tốt hơn các dòng tiền và nghĩa vụ thuế của mình.
7 trường hợp bắt buộc khai thuế GTGT riêng theo Thông tư 89/2026/TT-BTC
1. Hoạt động khai riêng tại cơ quan thuế nơi phát sinh hoạt động
Đây là trường hợp người nộp thuế có các hoạt động kinh doanh đặc thù mà pháp luật quy định phải khai thuế tại cơ quan thuế nơi phát sinh hoạt động, thay vì tại trụ sở chính. Các hoạt động này thường liên quan đến xây dựng, chuyển nhượng bất động sản hoặc các dự án đầu tư tại địa bàn khác tỉnh/thành phố với nơi đặt trụ sở chính của doanh nghiệp. Việc khai riêng giúp cơ quan thuế địa phương quản lý nguồn thu và hoạt động kinh doanh trên địa bàn của mình một cách chính xác hơn, theo quy định tại điểm b và điểm c khoản 2 Điều 19 Thông tư 89/2026/TT-BTC.
2. Hoạt động xổ số kiến thiết, xổ số điện toán
Ngành kinh doanh xổ số có tính chất đặc thù về doanh thu và cơ cấu chi phí, cũng như mục đích sử dụng nguồn thu (thường đóng góp vào ngân sách địa phương). Do đó, để đảm bảo tính minh bạch và quản lý chặt chẽ, doanh nghiệp có hoạt động xổ số kiến thiết hoặc xổ số điện toán phải lập hồ sơ khai thuế GTGT riêng cho hoạt động này, tách bạch hoàn toàn khỏi các hoạt động kinh doanh khác.
3. Hoạt động mua bán, chế tác vàng, bạc, đá quý
Hoạt động kinh doanh vàng, bạc, đá quý là ngành nghề nhạy cảm, có giá trị lớn và thường xuyên biến động, dễ phát sinh các vấn đề về quản lý giá, nguồn gốc hàng hóa. Việc khai thuế GTGT riêng giúp cơ quan thuế kiểm soát chặt chẽ hơn các giao dịch trong lĩnh vực này, phòng chống rửa tiền và gian lận thương mại, đảm bảo tuân thủ các quy định đặc thù của ngành.
4. Hoạt động khai thác dầu khí
Ngành khai thác dầu khí là một trong những ngành kinh tế mũi nhọn, có đóng góp lớn vào ngân sách nhà nước và chịu sự quản lý đặc biệt. Do tính chất phức tạp của hoạt động (liên quan đến tài nguyên, công nghệ cao, đầu tư lớn), việc khai thuế GTGT riêng là cần thiết để đảm bảo tính chính xác và tuân thủ các quy định chuyên ngành, giúp cơ quan thuế quản lý hiệu quả nguồn thu từ lĩnh vực này.
5. Khoản thu hộ thuộc đối tượng chịu thuế GTGT do cơ quan nhà nước có thẩm quyền giao
Trong một số trường hợp, doanh nghiệp được cơ quan nhà nước có thẩm quyền giao nhiệm vụ thu hộ các khoản tiền thuộc đối tượng chịu thuế GTGT. Để đảm bảo tính minh bạch và tách bạch rõ ràng giữa hoạt động kinh doanh chính của doanh nghiệp và nghĩa vụ thu hộ, người nộp thuế phải lập hồ sơ khai thuế GTGT riêng cho hoạt động thu hộ này. Điều này giúp tránh nhầm lẫn và đảm bảo số thuế thu hộ được kê khai và nộp đúng quy định.
6. Tổ chức khấu trừ, nộp thay số thuế đã khấu trừ và tổ chức khai thuế thay, nộp thay thuế
Các tổ chức thực hiện vai trò khấu trừ, nộp thay số thuế đã khấu trừ hoặc khai thuế thay, nộp thay thuế theo quy định tại điểm c khoản 1 và các điểm c.1, d và điểm k khoản 2 Điều 22 Nghị định 252/2026/NĐ-CP cũng phải lập hồ sơ khai thuế GTGT riêng. Quy định này nhằm đảm bảo trách nhiệm và nghĩa vụ của các tổ chức này được thực hiện một cách rõ ràng, tách bạch khỏi các hoạt động kinh doanh thông thường, giúp cơ quan thuế dễ dàng kiểm soát và đối chiếu.
7. Dự án đầu tư thuộc trường hợp hoàn thuế và có nhu cầu hoàn thuế GTGT
Người nộp thuế đang hoạt động có dự án đầu tư thuộc trường hợp hoàn thuế và có nhu cầu hoàn thuế giá trị gia tăng thì phải lập hồ sơ khai thuế GTGT riêng cho từng dự án đầu tư. Đồng thời, người nộp thuế phải bù trừ số thuế giá trị gia tăng của hàng hóa, dịch vụ mua vào sử dụng cho từng dự án đầu tư với số thuế giá trị gia tăng phải nộp (nếu có) của hoạt động, kinh doanh đang thực hiện cùng kỳ tính thuế của người nộp thuế, Ban quản lý dự án, chi nhánh, tổ chức kinh tế mới được giao khai thuế giá trị gia tăng của dự án đầu tư. Số thuế giá trị gia tăng của dự án đầu tư được bù trừ tối đa bằng số thuế giá trị gia tăng phải nộp trên tờ khai thuế mẫu số 01/GTGT.
Trường hợp dự án đầu tư đang trong giai đoạn đầu tư có phát sinh doanh thu chạy thử, doanh thu hoạt động tài chính, doanh thu thanh lý nguyên vật liệu thì phải kê khai doanh thu phát sinh này vào tờ khai thuế mẫu số 01/GTGT và phải bù trừ số thuế giá trị gia tăng đầu vào của dự án đầu tư trên tờ khai thuế mẫu số 02/GTGT với số thuế phát sinh trên tờ khai thuế mẫu số 01/GTGT. Quy định này đảm bảo việc quản lý thuế cho các dự án đầu tư được chặt chẽ, minh bạch, đặc biệt trong các trường hợp có phát sinh hoàn thuế.
Tầm quan trọng của việc tuân thủ và chuẩn bị sớm
Những thay đổi trong quy định về khai thuế GTGT riêng từ 01/7/2026 là một bước tiến quan trọng trong công tác quản lý thuế tại Việt Nam. Đối với doanh nghiệp, việc nắm vững và tuân thủ các quy định này không chỉ giúp tránh các rủi ro về phạt hành chính, chậm trễ hoàn thuế mà còn góp phần nâng cao tính minh bạch, chuyên nghiệp trong hoạt động kế toán và tài chính.
Để chuẩn bị tốt nhất cho các quy định mới, doanh nghiệp cần rà soát lại các hoạt động kinh doanh hiện có, xác định các trường hợp thuộc diện phải khai thuế GTGT riêng. Việc xây dựng quy trình nội bộ, đào tạo nhân sự kế toán và sử dụng các phần mềm hỗ trợ là những bước đi cần thiết. Nếu có bất kỳ thắc mắc nào, việc tìm kiếm sự tư vấn từ các chuyên gia thuế, như ANC Việt Nam tại Hà Nội, sẽ giúp doanh nghiệp đảm bảo tuân thủ đúng và đủ các quy định pháp luật.
Kết luận
Quy định về khai thuế GTGT riêng từ 01/7/2026 theo Thông tư 89/2026/TT-BTC là một điểm nhấn quan trọng mà mọi doanh nghiệp cần lưu tâm. Với 7 trường hợp cụ thể được liệt kê, việc chủ động thích ứng và chuẩn bị kỹ lưỡng sẽ giúp doanh nghiệp không chỉ tuân thủ pháp luật mà còn tối ưu hóa quy trình quản lý thuế của mình, đảm bảo hoạt động kinh doanh diễn ra suôn sẻ và hiệu quả.