Vì sao các biện pháp chế tài trốn thuế có hiệu lực từ 01/07/2026 lại quan trọng đối với doanh nghiệp tại Long Biên, Hà Nội?
- Ví dụ tính toán: Công ty A có doanh thu 5 tỷ đồng/năm, khai thuế GTGT 10% nhưng chỉ khai 4 tỷ đồng, trốn thuế 500 triệu đồng
Luật Quản lý thuế 2025 có hiệu lực từ ngày 01/07/2026, mở rộng các hành vi trốn thuế và tăng mức phạt, ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận và uy tín của doanh nghiệp. Nếu không nắm rõ quy định mới, doanh nghiệp có thể bị phạt tiền từ 1 lần đến 3 lần số tiền thuế trốn, thậm chí bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Điều kiện và hồ sơ cần chuẩn bị để đánh giá rủi ro trốn thuế
- Giấy đăng ký kinh doanh (bản sao công chứng).
- Sổ kế toán, sổ quỹ, sổ chi tiêu đầy đủ, cập nhật đến ngày hiện tại.
- Hóa đơn bán hàng, hóa đơn mua vào (điện tử hoặc giấy) trong vòng 12 tháng gần nhất.
- Báo cáo thuế GTGT, TNDN, TNCN đã nộp (bản sao kê ngân hàng).
- Hợp đồng mua bán, hợp đồng dịch vụ, chứng từ xuất nhập khẩu.
- Biên bản kiểm tra nội bộ (nếu có) và các quyết định xử phạt trước đây.
Đảm bảo các tài liệu trên được lưu trữ điện tử và có thể truy xuất nhanh chóng khi cơ quan thuế yêu cầu.
Các hành vi trốn thuế được quy định trong khoản 4 Điều 45 Luật Quản lý thuế 2025
- Không nộp hồ sơ đăng ký thuế; không nộp hồ sơ khai thuế; nộp hồ sơ khai thuế sau 90 ngày kể từ thời hạn quy định, dẫn đến thiếu hoặc tăng số tiền thuế phải nộp.
- Không ghi chép, ghi nhận trong sổ kế toán các khoản thu liên quan đến việc xác định số tiền thuế phải nộp.
- Không lập hóa đơn và không kê khai thuế khi bán hàng hóa, dịch vụ, hoặc ghi giá trị trên hóa đơn thấp hơn giá trị thực tế.
- Sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp để hạch toán, làm giảm số tiền thuế phải nộp hoặc tăng các khoản được miễn, giảm, hoàn.
- Sử dụng chứng từ, tài liệu không phản ánh đúng bản chất hoặc giá trị giao dịch thực tế.
- Khai sai với thực tế hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu mà không tự nguyện khắc phục hậu quả.
- Cố ý không kê khai hoặc khai sai về thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu.
- Cấu kết với người gửi hàng để nhập khẩu hàng hóa nhằm mục đích trốn thuế.
- Sử dụng hàng hóa thuộc đối tượng không chịu thuế, miễn thuế, xét miễn thuế không đúng mục đích quy định và không khai báo chuyển đổi mục đích sử dụng.
- Doanh nghiệp có hoạt động kinh doanh trong thời gian ngừng, tạm ngừng nhưng không thông báo với cơ quan thuế.
- Không nộp hồ sơ đăng ký hoặc khai thuế đúng thời hạn, dù đã không phát sinh số tiền thuế phải nộp hoặc đã nộp đủ số tiền thuế và tiền chậm nộp.
Quy trình thực hiện từng bước khi cơ quan thuế phát hiện dấu hiệu trốn thuế
- Tiếp nhận thông tin: Cơ quan thuế thu thập thông tin từ các nguồn như ngân hàng, hệ thống hóa đơn điện tử, và các đơn vị báo cáo.
- Yêu cầu cung cấp tài liệu: Thủ trưởng cơ quan thuế gửi yêu cầu bằng văn bản tới doanh nghiệp, yêu cầu cung cấp sổ sách, hóa đơn, và dữ liệu phần mềm kế toán trong vòng 5 ngày làm việc.⏰ Hạn nộp: Khi phát hiện vi phạm, cơ quan thuế phải quyết định xử phạt trong vòng 60 ngày kể từ ngày lập biên bản.
- Tạm giữ tài liệu: Nếu cần, trưởng đoàn kiểm tra thuế quyết định tạm giữ tài liệu, lập biên bản tạm giữ và bảo quản tài liệu theo quy định.
- Kiểm tra thực địa: Đội kiểm tra tới doanh nghiệp, so sánh sổ sách với báo cáo thuế, xác định các khoản thu chưa khai hoặc khai sai.
- Đánh giá mức độ vi phạm: Dựa trên các tình tiết tăng nặng hoặc giảm nhẹ (ví dụ: có tổ chức, lợi dụng chức vụ, tái phạm), xác định mức phạt hành chính hoặc hình sự.
- Ra quyết định xử phạt: Cơ quan thuế ban hành quyết định xử phạt, công khai thông tin nếu thuộc trường hợp quy định.
- Khắc phục hậu quả: Yêu cầu nộp đủ số tiền thuế trốn, tiền chậm nộp, và thực hiện các biện pháp điều chỉnh sổ sách.
Chi phí, mức phạt và thời gian xử lý theo quy định mới
| Trường hợp | Mức phạt hành chính | Mức phạt hình sự | Thời gian xử lý |
|---|---|---|---|
| Có 1 tình tiết giảm nhẹ | 1 lần số tiền thuế trốn | Phạt tiền hoặc tù từ 3‑12 tháng | 30‑60 ngày |
| Không có tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ | 1,5 lần số tiền thuế trốn | Phạt tiền hoặc tù từ 1‑3 năm | 30‑60 ngày |
| Có 1 tình tiết tăng nặng | 2 lần số tiền thuế trốn | Phạt tiền hoặc tù từ 1‑3 năm | 30‑60 ngày |
| Có 2 tình tiết tăng nặng | 2,5 lần số tiền thuế trốn | Phạt tiền hoặc tù từ 2‑7 năm | 30‑60 ngày |
| Có từ 3 tình tiết tăng nặng trở lên | 3 lần số tiền thuế trốn | Phạt tiền hoặc tù từ 2‑7 năm | 30‑60 ngày |
Ví dụ tính toán: Công ty A có doanh thu 5 tỷ đồng/năm, khai thuế GTGT 10% nhưng chỉ khai 4 tỷ đồng, trốn thuế 500 triệu đồng. Nếu có 2 tình tiết tăng nặng (lợi dụng chức vụ và tái phạm), mức phạt hành chính sẽ là 2,5 × 500 triệu = 1,250 triệu đồng, cộng tiền chậm nộp và có thể bị truy cứu hình sự với mức phạt tối đa 1,5‑4,5 tỷ đồng.
Câu hỏi thường gặp (FAQ) về chế tài trốn thuế từ 01/07/2026
Doanh nghiệp có thể bị công khai thông tin khi bị phát hiện trốn thuế không?
Theo quy định của Luật Quản lý thuế 2025, cơ quan thuế có quyền công khai thông tin người nộp thuế trong trường hợp trốn thuế, nợ thuế hoặc vi phạm gây ảnh hưởng đến quyền lợi của người khác. Thông tin sẽ được đăng trên cổng thông tin của Tổng cục Thuế và các phương tiện truyền thông công cộng.
Thời hạn kiểm tra lại vụ việc đã có quyết định xử phạt là bao lâu?
Luật Quản lý thuế 2025 quy định thời hiệu kiểm tra lại là 02 năm kể từ ngày ký kết luận kiểm tra hoặc quyết định xử phạt hành chính, trừ khi có bằng chứng mới.
Làm sao doanh nghiệp có thể giảm mức phạt nếu có tình tiết giảm nhẹ?
Theo Nghị định 125/2020/NĐ-CP, nếu người nộp thuế tự nguyện khắc phục hậu quả, nộp đủ số tiền thuế trốn và tiền chậm nộp, đồng thời không có tình tiết tăng nặng, mức phạt hành chính sẽ giảm xuống còn 1 lần số tiền thuế trốn. Việc này cần được chứng minh bằng hồ sơ nộp thuế đầy đủ và biên bản tự khắc phục.
Tóm tắt và bước tiếp theo cho người nộp thuế
Những thay đổi từ 01/07/2026 đòi hỏi doanh nghiệp phải:
- Kiểm tra lại toàn bộ sổ sách, hóa đơn và khai báo thuế để phát hiện sai sót.
- Chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, sẵn sàng cung cấp thông tin khi cơ quan thuế yêu cầu.
- Áp dụng các biện pháp phòng ngừa, như tự kiểm tra nội bộ và sử dụng phần mềm kế toán hợp pháp.
- Trong trường hợp phát hiện vi phạm, nhanh chóng khắc phục hậu quả và nộp đủ số tiền thuế trốn để giảm mức phạt.