Vì sao việc phân nhóm người nộp thuế từ 01/07/2026 lại quan trọng?
- 🚨 Cảnh báo: Không tuân thủ đúng quy định phân nhóm có thể dẫn tới mức phạt lên tới 5% doanh thu chịu thuế
Việc phân nhóm người nộp thuế giúp cơ quan thuế xác định chế độ ưu tiên, phân bổ nguồn lực và áp dụng các biện pháp quản lý phù hợp. Khi người nộp thuế được xếp vào đúng nhóm, họ sẽ nhận được các hỗ trợ, hướng dẫn và giám sát tương ứng, đồng thời giảm thiểu rủi ro phát sinh trong quá trình thực hiện nghĩa vụ thuế.
Do đó, nắm bắt tiêu chí, quy trình và các biện pháp quản lý theo nhóm là yếu tố then chốt để duy trì hoạt động kinh doanh ổn định và tối ưu chi phí thuế tại Việt Nam.
Tiêu chí và hồ sơ cần chuẩn bị để xác định nhóm người nộp thuế
Để cơ quan thuế có thể phân nhóm chính xác, người nộp thuế cần chuẩn bị đầy đủ các giấy tờ và dữ liệu sau:
- Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh (hoặc giấy đăng ký hộ kinh doanh).
- Mã số thuế và giấy chứng nhận mã số thuế.
- Báo cáo tài chính năm trước (đối với doanh nghiệp có doanh thu > 100 tỷ đồng).
- Danh sách nhân viên, bảng lương và mức lương trung bình.
- Hồ sơ khai thuế TNCN, GTGT, TNDN của 3 kỳ gần nhất.
- Hợp đồng, chứng từ mua bán, hóa đơn điện tử (đối với doanh nghiệp sử dụng phần mềm kế toán).
- Biểu mẫu đăng ký thay đổi thông tin thuế (nếu có).
- Thông tin về loại hình người nộp thuế (tổ chức, doanh nghiệp, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh).
Quy trình thực hiện phân nhóm người nộp thuế – Các bước chính
- Thu thập dữ liệu cơ bản: Cơ quan thuế trích xuất thông tin từ Hệ thống thông tin quản lý thuế (HTQTT) và các nguồn dữ liệu liên quan như hệ thống kế toán, hóa đơn điện tử.
- Phân tích tiêu chí địa bàn và quy mô: Dựa trên địa chỉ đăng ký, doanh thu, tài sản, số lượng nhân viên để xác định các nhóm theo tiêu chí địa bàn, quy mô và loại hình người nộp thuế.
- Đánh giá ngành nghề và phương thức hoạt động: Phân loại theo ngành (sản xuất, thương mại, dịch vụ, tài chính, bất động sản, thương mại điện tử, …) và xác định các đặc thù thuế phát sinh.
- Đánh giá mức độ tuân thủ và rủi ro: Kiểm tra lịch sử khai thuế, nợ thuế, kết quả kiểm tra, và mức độ sử dụng hóa đơn điện tử để xếp hạng: tuân thủ tốt, trung bình, thấp, không tuân thủ.
- Phân nhóm và thông báo: Cơ quan thuế công bố nhóm cho người nộp thuế qua cổng thông tin điện tử, kèm theo hướng dẫn về chế độ ưu đãi hoặc biện pháp giám sát.
Quy trình này được thực hiện định kỳ và cập nhật khi có thay đổi thông tin, dữ liệu liên quan đến người nộp thuế.
Các biện pháp quản lý dựa trên phân nhóm
Theo Thông tư 89/2026/TT‑BTC, sau khi xác định nhóm, cơ quan thuế áp dụng các biện pháp quản lý phù hợp:
- Nhóm có mức độ tuân thủ tốt và rủi ro thấp: Được áp dụng chế độ ưu tiên trong quản lý thuế.
- Nhóm có mức độ tuân thủ trung bình và rủi ro thấp hoặc trung bình: Được hỗ trợ thông qua các chương trình đào tạo, tư vấn và hướng dẫn tự nguyện.
- Nhóm có mức độ tuân thủ thấp hoặc rủi ro cao: Áp dụng các biện pháp cảnh báo, giám sát, kiểm tra bổ sung.
- Nhóm không tuân thủ: Được đưa vào giám sát trọng điểm và có thể chịu các biện pháp cưỡng chế theo quy định pháp luật.
Câu hỏi thường gặp (FAQ) về phân nhóm người nộp thuế
1. Doanh nghiệp có thể tự yêu cầu thay đổi nhóm thuế nếu cảm thấy bị xếp sai?
Có. Theo Điều 48 Nghị định 252/2026/NĐ‑CP, người nộp thuế có quyền đề nghị xem xét lại nhóm thuế bằng cách nộp hồ sơ đăng ký thay đổi thông tin thuế tới cơ quan thuế quản lý. Cơ quan thuế sẽ xem xét trong vòng quy định.
2. Nếu doanh nghiệp thuộc nhóm rủi ro cao, mức phạt tối đa là bao nhiêu?
Mức phạt được quy định trong Nghị định 252/2026/NĐ‑CP và các văn bản hướng dẫn liên quan, tùy theo mức độ vi phạm và mức độ rủi ro đã được đánh giá.
3. Các doanh nghiệp sử dụng phần mềm kế toán có phải chịu kiểm tra thường xuyên hơn?
Phần mềm kế toán và hệ thống hóa đơn điện tử cung cấp dữ liệu cho cơ quan thuế đánh giá mức độ rủi ro. Khi có dấu hiệu bất thường, cơ quan thuế có thể thực hiện kiểm tra bổ sung. Tuy nhiên, doanh nghiệp duy trì hồ sơ đầy đủ, chính xác và tuân thủ quy định sẽ được xếp vào nhóm rủi ro thấp và giảm tần suất kiểm tra.
Tóm tắt và bước tiếp theo cho doanh nghiệp
Như đã trình bày, việc phân nhóm người nộp thuế từ 01/07/2026 dựa trên địa bàn, quy mô, ngành nghề và mức độ tuân thủ. Doanh nghiệp cần chuẩn bị hồ sơ đầy đủ, cập nhật thông tin kịp thời và theo dõi kết quả phân nhóm để tận dụng các chế độ ưu đãi hoặc thực hiện các biện pháp cải thiện tuân thủ khi cần.