Kê khai chỉ tiêu 37, 38 từ 01/7/2026: Hướng dẫn điều chỉnh thuế GTGT đầu vào

Việc kê khai và điều chỉnh thuế giá trị gia tăng (GTGT) đầu vào luôn là một trong những nghiệp vụ kế toán trọng yếu, đòi hỏi sự chính xác cao. Đặc biệt, với những thay đổi đáng kể từ Luật Thuế giá trị gia tăng 2024 và các Nghị định hướng dẫn có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, việc nắm vững quy định về điều chỉnh thuế GTGT đầu vào, bao gồm cả việc sử dụng các chỉ tiêu trên tờ khai như chỉ tiêu 37, 38, trở nên vô cùng cấp thiết đối với mọi doanh nghiệp tại Việt Nam.

Những quy định mới này không chỉ định hình lại cách doanh nghiệp xử lý các sai sót phát sinh mà còn tác động trực tiếp đến dòng tiền và nghĩa vụ thuế. Kê khai sai hoặc không điều chỉnh kịp thời có thể dẫn đến việc mất quyền khấu trừ thuế, bị phạt chậm nộp, hoặc thậm chí là các hình thức xử phạt nặng hơn nếu bị cơ quan thuế phát hiện trong quá trình kiểm tra, thanh tra. Do đó, mọi kế toán viên và chủ doanh nghiệp cần nắm vững các nguyên tắc, điều kiện và quy trình điều chỉnh thuế GTGT đầu vào để đảm bảo tuân thủ pháp luật thuế một cách hiệu quả nhất.

Bài viết này của ANC Việt Nam, với đội ngũ chuyên gia tại Long Biên, Hà Nội, sẽ cung cấp một hướng dẫn chi tiết về cách xử lý các tình huống sai sót liên quan đến thuế GTGT đầu vào theo quy định mới, giúp doanh nghiệp tránh được những rủi ro không đáng có và tối ưu hóa việc quản lý thuế.

Cơ sở pháp lý và nguyên tắc chung về khấu trừ, điều chỉnh thuế GTGT đầu vào từ 01/7/2026

Để hiểu rõ về việc điều chỉnh thuế GTGT đầu vào, trước hết cần nắm vững các nguyên tắc cơ bản về khấu trừ thuế theo quy định mới. Các quy định này được cụ thể hóa tại Luật Thuế giá trị gia tăng 2024 và các Nghị định hướng dẫn liên quan, có hiệu lực từ ngày 01/7/2026.

Theo điểm đ khoản 1 Điều 14 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024, thuế GTGT đầu vào phát sinh trong tháng, quý nào thì được kê khai, khấu trừ khi xác định số thuế phải nộp của tháng, quý đó. Trường hợp số thuế GTGT đầu vào chưa được khấu trừ hết trong tháng, quý thì sẽ được chuyển sang khấu trừ vào tháng, quý tiếp theo. Đây là nguyên tắc cơ bản đảm bảo tính liên tục và linh hoạt trong việc khấu trừ thuế của doanh nghiệp.

Điều quan trọng là Luật cũng quy định rõ về việc xử lý khi phát hiện sai sót. Cụ thể, trường hợp cơ sở kinh doanh phát hiện số thuế GTGT đầu vào khi kê khai, khấu trừ bị sai, sót thì được phép khai thuế bổ sung hoặc điều chỉnh trước khi cơ quan thuế hoặc cơ quan có thẩm quyền công bố quyết định kiểm tra thuế, thanh tra thuế. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tự rà soát và chủ động điều chỉnh sai sót của người nộp thuế.

Các trường hợp và phương pháp điều chỉnh thuế GTGT đầu vào theo quy định mới

Việc điều chỉnh thuế GTGT đầu vào phụ thuộc vào bản chất của sai sót và tác động của nó đến nghĩa vụ thuế. Các quy định mới từ Luật Thuế GTGT 2024, Nghị định 181/2025/NĐ-CP và Nghị định 252/2026/NĐ-CP đã phân loại rõ ràng các trường hợp và phương pháp xử lý.

1. Điều kiện chung để thực hiện điều chỉnh

• Phát hiện sai sót trước khi cơ quan thuế công bố quyết định kiểm tra, thanh tra: Đây là điều kiện tiên quyết để doanh nghiệp được tự giác điều chỉnh mà không bị xử phạt hành chính về thuế đối với hành vi khai sai.
• Bản chất sai sót: Sai sót liên quan đến số thuế GTGT đầu vào đã kê khai, khấu trừ, bao gồm cả các trường hợp hóa đơn bị bỏ sót chưa kê khai mà việc kê khai bổ sung ảnh hưởng đến nghĩa vụ thuế của kỳ phát sinh.

2. Phương pháp điều chỉnh cụ thể cho từng trường hợp sai sót

Căn cứ điểm đ khoản 1 Điều 14 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024 và khoản 6 Điều 23 Nghị định 181/2025/NĐ-CP, có hai phương pháp điều chỉnh chính tùy thuộc vào tác động của sai sót:

• Trường hợp 1: Sai sót làm tăng số thuế phải nộp hoặc giảm số thuế được hoàn của kỳ phát sinh.
  • Phương pháp: Người nộp thuế bắt buộc phải thực hiện khai bổ sung vào tháng, quý phát sinh số thuế GTGT đầu vào bị sai, sót.
  • Hậu quả: Doanh nghiệp phải nộp đủ số tiền thuế phải nộp tăng thêm hoặc bị thu hồi số tiền thuế đã được hoàn tương ứng, đồng thời phải nộp tiền chậm nộp vào ngân sách nhà nước (nếu có) theo quy định.
  • Ví dụ: Kê khai thừa thuế GTGT đầu vào dẫn đến giảm số thuế phải nộp hoặc tăng số thuế được hoàn của kỳ trước.
• Trường hợp 2: Sai sót làm giảm số tiền thuế phải nộp hoặc chỉ làm tăng hoặc giảm số thuế GTGT còn được khấu trừ chuyển sang tháng, quý sau.
  • Phương pháp: Người nộp thuế thực hiện khai vào tháng, quý phát hiện sai, sót. Không cần khai bổ sung cho kỳ phát sinh sai sót.
  • Hậu quả: Nếu việc khai bổ sung làm giảm số thuế phải nộp, doanh nghiệp được điều chỉnh giảm tiền chậm nộp và xử lý số tiền thuế nộp thừa (nếu có). Nếu chỉ làm tăng hoặc giảm số thuế GTGT được khấu trừ chuyển kỳ sau, doanh nghiệp khai số thuế chênh lệch tăng, giảm vào kỳ phát hiện sai sót.
  • Ví dụ: Bỏ sót hóa đơn đầu vào hợp lệ mà việc kê khai vào kỳ phát sinh chỉ làm tăng số thuế GTGT được khấu trừ chuyển kỳ sau, hoặc kê khai thiếu thuế GTGT đầu vào dẫn đến tăng số thuế phải nộp của kỳ trước nhưng không làm thay đổi số thuế phải nộp thực tế.

Quy trình thực hiện điều chỉnh thuế GTGT đầu vào và kê khai chỉ tiêu 37, 38 từ 01/7/2026

Quy trình điều chỉnh thuế GTGT đầu vào từ ngày 01/7/2026 đòi hỏi sự cẩn trọng và tuân thủ các bước sau để đảm bảo tính hợp lệ và tránh các rủi ro pháp lý. Mặc dù các văn bản pháp luật không quy định chi tiết về từng chỉ tiêu trên tờ khai, nhưng nguyên tắc điều chỉnh sẽ được phản ánh thông qua các chỉ tiêu tương ứng, trong đó có thể bao gồm chỉ tiêu 37 và 38 trên tờ khai thuế GTGT hiện hành hoặc các mẫu tờ khai mới.

Bước 1: Rà soát và xác định bản chất, mức độ sai sót

Đây là bước quan trọng nhất. Doanh nghiệp cần rà soát lại toàn bộ hóa đơn GTGT đầu vào, chứng từ liên quan và các tờ khai thuế GTGT đã nộp để phát hiện các sai sót. Cần xác định rõ:

• Thời điểm phát sinh sai sót: Tháng/quý nào có hóa đơn hoặc nghiệp vụ bị sai sót.
• Bản chất sai sót: Là do kê khai thừa, kê khai thiếu, bỏ sót hóa đơn, sai số tiền, sai thuế suất, hay hóa đơn không đủ điều kiện khấu trừ.
• Tác động của sai sót: Sai sót đó làm tăng/giảm số thuế phải nộp, tăng/giảm số thuế được hoàn, hay chỉ làm tăng/giảm số thuế GTGT còn được khấu trừ chuyển kỳ sau.

Bước 2: Lựa chọn phương pháp điều chỉnh phù hợp

Dựa trên kết quả rà soát ở Bước 1, doanh nghiệp sẽ áp dụng một trong hai phương pháp điều chỉnh đã nêu trên:

• Nếu sai sót làm tăng số thuế phải nộp hoặc giảm số thuế được hoàn của kỳ phát sinh, doanh nghiệp phải thực hiện khai bổ sung cho kỳ phát sinh sai sót đó.
• Nếu sai sót làm giảm số tiền thuế phải nộp hoặc chỉ làm tăng hoặc giảm số thuế GTGT còn được khấu trừ chuyển sang tháng, quý sau, doanh nghiệp thực hiện khai vào tháng, quý phát hiện sai sót.

Bước 3: Thực hiện kê khai bổ sung hoặc kê khai vào kỳ hiện tại

• Đối với khai bổ sung cho kỳ phát sinh sai sót: Người nộp thuế lập Tờ khai bổ sung hồ sơ khai thuế (Mẫu 01/KHBS) và Tờ khai thuế GTGT của kỳ có sai sót (Mẫu 01/GTGT hoặc 02/GTGT) đã được điều chỉnh. Các chỉ tiêu liên quan đến thuế GTGT đầu vào sẽ được điều chỉnh trên tờ khai của kỳ sai sót.
• Đối với khai vào tháng, quý phát hiện sai sót: Người nộp thuế thực hiện điều chỉnh trực tiếp trên Tờ khai thuế GTGT của kỳ hiện tại (kỳ phát hiện sai sót). Các chỉ tiêu như chỉ tiêu 37 (Điều chỉnh tăng thuế GTGT của hàng hóa, dịch vụ mua vào) hoặc chỉ tiêu 38 (Điều chỉnh giảm thuế GTGT của hàng hóa, dịch vụ mua vào) sẽ được sử dụng để phản ánh số thuế GTGT đầu vào chênh lệch tăng hoặc giảm do sai sót của các kỳ trước. Việc sử dụng các chỉ tiêu này giúp tổng hợp các điều chỉnh mà không cần khai bổ sung cho từng kỳ phát sinh sai sót, đơn giản hóa quy trình cho doanh nghiệp.

Bước 4: Nộp tiền thuế và tiền chậm nộp (nếu có)

Sau khi hoàn tất việc kê khai bổ sung hoặc điều chỉnh trên tờ khai hiện tại:

• Nếu việc điều chỉnh làm tăng số thuế phải nộp, doanh nghiệp phải nộp đủ số tiền thuế tăng thêm vào ngân sách nhà nước. Đồng thời, tính và nộp tiền chậm nộp (nếu có) theo quy định của Luật Quản lý thuế.
• Nếu việc điều chỉnh làm giảm số thuế phải nộp hoặc tăng số thuế được khấu trừ chuyển kỳ sau, doanh nghiệp sẽ được điều chỉnh giảm tiền chậm nộp (nếu có) và xử lý số tiền thuế nộp thừa theo quy định.

Lưu ý quan trọng khi điều chỉnh thuế GTGT đầu vào

Để đảm bảo quá trình điều chỉnh thuế GTGT đầu vào diễn ra thuận lợi và đúng pháp luật, doanh nghiệp cần lưu ý một số điểm sau:

• Tính kịp thời: Việc phát hiện và điều chỉnh sai sót càng sớm càng tốt sẽ giúp doanh nghiệp tránh được các khoản phạt hành chính và tiền chậm nộp không đáng có.
• Lưu trữ hồ sơ: Doanh nghiệp cần lưu trữ đầy đủ các hóa đơn, chứng từ gốc, tờ khai thuế đã nộp và các văn bản giải trình (nếu có) liên quan đến việc điều chỉnh. Đây là bằng chứng quan trọng khi cơ quan thuế kiểm tra, thanh tra.
• Cập nhật quy định: Pháp luật thuế thường xuyên có sự thay đổi. Doanh nghiệp cần liên tục cập nhật các văn bản pháp luật mới nhất để đảm bảo tuân thủ.
• Tham vấn chuyên gia: Trong các trường hợp phức tạp hoặc khi không chắc chắn về cách xử lý, việc tham vấn các chuyên gia thuế hoặc chuyên nghiệp như ANC Việt Nam là rất cần thiết để tránh sai sót.

Kết luận

Việc điều chỉnh thuế GTGT đầu vào theo các quy định mới từ 01/7/2026 là một nghiệp vụ quan trọng, đòi hỏi sự hiểu biết sâu sắc và thực hiện chính xác. Nắm vững các điều kiện, phương pháp và quy trình kê khai bổ sung hoặc điều chỉnh trên tờ khai hiện tại, đặc biệt là việc sử dụng các chỉ tiêu như 37, 38, sẽ giúp doanh nghiệp tại Hà Nội nói riêng và cả nước nói chung tuân thủ pháp luật, tránh rủi ro và tối ưu hóa nghĩa vụ thuế. Hãy luôn chủ động rà soát và điều chỉnh kịp thời để đảm bảo hoạt động kinh doanh diễn ra suôn sẻ và hiệu quả.