Vì sao việc đối chiếu doanh thu xuất khẩu trở nên cấp bách từ 01/07/2026?
Từ ngày 01/07/2026, các doanh nghiệp xuất khẩu, đặc biệt là những đơn vị hoạt động tại khu vực Long Biên, Hà Nội, sẽ phải đối mặt với một thách thức mới trong việc ghi nhận doanh thu. Theo Nghị định 252/2026/NĐ-CP, hóa đơn xuất khẩu cần được lập dựa trên tỷ giá hải quan. Tuy nhiên, Thông tư 99/2025/TT‑BTC lại quy định doanh thu kế toán phải được ghi nhận theo tỷ giá giao dịch thực tế. Sự khác biệt trong cách xác định tỷ giá này có thể dẫn đến chênh lệch đáng kể giữa doanh thu trên hóa đơn và doanh thu trên sổ sách kế toán.
Việc không xử lý đúng đắn những chênh lệch này có thể gây ra nhiều rủi ro cho doanh nghiệp, bao gồm:
- Rủi ro bị cơ quan thuế điều chỉnh doanh thu, dẫn đến việc phải nộp thêm thuế GTGT và thuế TNDN.
- Khó khăn trong việc giải trình số liệu khi có yêu cầu kiểm tra từ cơ quan quản lý.
- Sai lệch trong báo cáo tài chính, ảnh hưởng đến độ tin cậy và minh bạch của doanh nghiệp.
Hồ sơ và tài liệu cần chuẩn bị để đối chiếu doanh thu xuất khẩu
Để đảm bảo quá trình đối chiếu diễn ra suôn sẻ và chính xác, doanh nghiệp cần chuẩn bị đầy đủ các tài liệu sau đây. Việc tập hợp các chứng từ này sẽ là căn cứ vững chắc để giải trình với cơ quan thuế khi cần thiết:
- Hóa đơn điện tử xuất khẩu (định dạng XML/HTML) được phát hành theo quy định của Nghị định 252/2026/NĐ-CP.
- Các tài liệu liên quan đến việc xác định tỷ giá hải quan, bao gồm thông tin về tỷ giá ngoại tệ mua vào theo hình thức chuyển khoản của Hội sở chính Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank) tại thời điểm quy định.
- Sổ kế toán doanh thu (Tài khoản 511) đã ghi nhận theo tỷ giá giao dịch thực tế, tuân thủ Thông tư 99/2025/TT-BTC.
- Các chứng từ xác định tỷ giá giao dịch thực tế tại thời điểm ghi nhận doanh thu kế toán (ví dụ: sao kê ngân hàng, chứng từ thanh toán).
- Biên bản giải trình chênh lệch (nếu có), trong đó nêu rõ nguyên nhân và phương pháp xử lý chênh lệch.
Quy trình chi tiết xử lý chênh lệch doanh thu từ 01/07/2026
Để xử lý hiệu quả sự chênh lệch giữa doanh thu trên hóa đơn xuất khẩu và doanh thu ghi nhận kế toán, doanh nghiệp cần thực hiện theo các bước sau:
- Xác định tỷ giá áp dụng cho từng loại doanh thu:
- Đối với doanh thu trên hóa đơn xuất khẩu: Sử dụng tỷ giá hải quan theo quy định tại Điều 14 Nghị định 252/2026/NĐ-CP và khoản 5 Điều 21 Nghị định 08/2015/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi khoản 9 Điều 1 Nghị định 167/2025/NĐ-CP). Tỷ giá này là tỷ giá ngoại tệ mua vào theo hình thức chuyển khoản của Hội sở chính Vietcombank tại thời điểm cuối ngày thứ Năm của tuần trước liền kề (hoặc ngày làm việc liền trước nếu thứ Năm là ngày lễ, ngày nghỉ).
- Đối với doanh thu ghi nhận trên sổ kế toán: Áp dụng tỷ giá giao dịch thực tế theo Thông tư 99/2025/TT-BTC. Tỷ giá này thường là tỷ giá mua vào của ngân hàng tại thời điểm phát sinh giao dịch (ví dụ: ngày ghi nhận công nợ hoặc ngày nhận thanh toán).
- Lập bảng đối chiếu chi tiết: Tạo một bảng đối chiếu để so sánh rõ ràng giữa doanh thu trên hóa đơn và doanh thu ghi nhận trên sổ kế toán. Bảng này cần thể hiện các thông tin chính như: Doanh thu trên hóa đơn, Doanh thu ghi nhận trên sổ kế toán, và Căn cứ xác định từng loại tỷ giá đã áp dụng.
- Ghi nhận chênh lệch trong sổ kế toán:
- Lưu ý quan trọng: Doanh nghiệp không được điều chỉnh doanh thu kế toán để khớp với doanh thu trên hóa đơn chỉ vì sự chênh lệch tỷ giá áp dụng.
- Nếu chênh lệch tỷ giá phát sinh giữa thời điểm ghi nhận công nợ và thời điểm khách hàng thực hiện thanh toán, doanh nghiệp sẽ hạch toán vào:
- Tài khoản 515 – Doanh thu hoạt động tài chính (nếu là lãi chênh lệch tỷ giá).
- Hoặc Tài khoản 635 – Chi phí tài chính (nếu là lỗ chênh lệch tỷ giá) theo đúng quy định của Thông tư 99/2025/TT-BTC.
- Lưu hồ sơ giải trình: Doanh nghiệp cần lưu trữ đầy đủ hồ sơ giải trình về sự chênh lệch này. Hồ sơ bao gồm bảng đối chiếu đã lập, các căn cứ xác định tỷ giá cho cả hóa đơn và sổ kế toán, cùng các chứng từ liên quan khác.
Tầm quan trọng của việc tuân thủ và hỗ trợ từ ANC Việt Nam
Việc tuân thủ đúng các quy định về tỷ giá và ghi nhận doanh thu không chỉ giúp doanh nghiệp tránh được các rủi ro pháp lý mà còn đảm bảo tính minh bạch và chính xác của báo cáo tài chính. Một hệ thống kế toán được quản lý chặt chẽ sẽ tạo dựng niềm tin với các đối tác, nhà đầu tư và cơ quan quản lý.
Đối với các doanh nghiệp xuất khẩu tại Long Biên, Hà Nội, việc nắm vững và áp dụng đúng các quy định mới từ 01/07/2026 là yếu tố then chốt. Sự phức tạp trong việc xác định và đối chiếu tỷ giá có thể gây ra nhiều khó khăn, đặc biệt khi doanh nghiệp phải xử lý khối lượng lớn giao dịch ngoại tệ.
ANC Việt Nam cung cấp dịch vụ tư vấn và hỗ trợ kế toán, thuế chuyên nghiệp, giúp doanh nghiệp giải quyết các vấn đề liên quan đến chênh lệch tỷ giá một cách hiệu quả. Đội ngũ chuyên gia của chúng tôi sẽ đồng hành cùng quý doanh nghiệp trong việc:
- Xây dựng quy trình đối chiếu doanh thu phù hợp với đặc thù hoạt động.
- Kiểm tra và xác định chính xác các loại tỷ giá áp dụng.
- Tư vấn hạch toán chênh lệch tỷ giá theo đúng quy định pháp luật.
- Hỗ trợ chuẩn bị hồ sơ giải trình khi có yêu cầu từ cơ quan thuế.
Với sự hỗ trợ từ ANC Việt Nam, doanh nghiệp có thể yên tâm tập trung vào hoạt động kinh doanh cốt lõi, giảm thiểu rủi ro và tối ưu hóa hiệu quả quản lý tài chính.
Câu hỏi thường gặp (FAQ) về đối chiếu doanh thu xuất khẩu
Làm sao xác định đúng tỷ giá hải quan khi lập hóa đơn xuất khẩu?
Theo khoản 4 Điều 14 Nghị định 252/2026/NĐ-CP và chi tiết tại khoản 5 Điều 21 Nghị định 08/2015/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi khoản 9 Điều 1 Nghị định 167/2025/NĐ-CP), tỷ giá tính thuế đối với hàng hóa xuất khẩu được xác định là tỷ giá ngoại tệ mua vào theo hình thức chuyển khoản của Hội sở chính Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank) tại thời điểm cuối ngày của ngày thứ Năm tuần trước liền kề. Trường hợp ngày thứ Năm là ngày lễ hoặc ngày nghỉ, áp dụng tỷ giá cuối ngày của ngày làm việc liền trước. Tỷ giá này được sử dụng để xác định tỷ giá tính thuế cho các tờ khai hải quan đăng ký trong tuần.
Đối với các ngoại tệ không được Vietcombank công bố tỷ giá, doanh nghiệp sẽ xác định theo tỷ giá tính chéo giữa đồng Việt Nam với một số ngoại tệ do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam công bố trên trang điện tử của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. Nếu ngoại tệ chưa được công bố tỷ giá tính chéo, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam sẽ xác định và công bố tỷ giá trên cơ sở đề nghị của Bộ Tài chính.
Khi nào doanh thu kế toán phải được ghi nhận bằng tỷ giá giao dịch thực tế?
Theo Thông tư 99/2025/TT-BTC, doanh thu kế toán phải được ghi nhận dựa trên tỷ giá giao dịch thực tế tại thời điểm phát sinh giao dịch. Tỷ giá giao dịch thực tế là tỷ giá mua vào của ngân hàng thương mại nơi doanh nghiệp mở tài khoản tại thời điểm giao dịch thực tế, tức là ngày ghi nhận công nợ phải thu hoặc ngày nhận được khoản thanh toán từ khách hàng. Điều này đảm bảo rằng doanh thu được phản ánh đúng giá trị thực tế tại thời điểm giao dịch diễn ra.
Nếu chênh lệch tỷ giá phát sinh sau khi khách hàng đã thanh toán, tôi phải hạch toán như thế nào?
Trong trường hợp chênh lệch tỷ giá phát sinh giữa thời điểm ghi nhận công nợ phải thu và thời điểm thực tế khách hàng thanh toán, doanh nghiệp cần hạch toán chênh lệch này vào các tài khoản phù hợp theo Thông tư 99/2025/TT-BTC. Cụ thể, nếu phát sinh lãi do chênh lệch tỷ giá, doanh nghiệp ghi vào Tài khoản 515 – Doanh thu hoạt động tài chính. Ngược lại, nếu phát sinh lỗ do chênh lệch tỷ giá, doanh nghiệp ghi vào Tài khoản 635 – Chi phí tài chính.