Hàng trăm nghìn hộ kinh doanh tại Việt Nam cần nắm rõ quy định BHXH bắt buộc từ 2026 để tránh rủi ro pháp lý
- Công văn số 2792/BHXH-QLT ngày 28/7/2026
- Nghị định số 158/2025/NĐ-CP ngày 25/6/2025 và các văn bản hướng dẫn về chính sách thuế đối với hộ kinh doanh, bao gồm Nghị định số 320/2025/NĐ-CP
- Công văn số 2792/BHXH-QLT ngày 28/7/2026, điều kiện cốt lõi là mức doanh thu kê khai với cơ quan thuế
- Nghị định số 68/2026/NĐ-CP ngày 05/3/2026 đã được nâng lên mức trên 01 tỷ đồng/năm
- Nghị định số 141/2026/NĐ-CP ngày 29/4/2026, sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 68/2026/NĐ-CP
Việc xác định đối tượng tham gia, thu, đóng Bảo hiểm xã hội (BHXH) bắt buộc đối với chủ hộ kinh doanh đã và đang là vấn đề gây nhiều lúng túng, vướng mắc tại nhiều tỉnh, thành phố trên cả nước, trong đó có các hộ kinh doanh tại Long Biên, Hà Nội. Những thay đổi quan trọng về BHXH bắt buộc sẽ có hiệu lực từ ngày 01/01/2026 đòi hỏi các chủ hộ kinh doanh cần kịp thời cập nhật và tuân thủ để tránh rủi ro pháp lý và tài chính.

Nhằm tháo gỡ những khó khăn này và đảm bảo việc thực hiện đúng quy định của pháp luật, Bảo hiểm Xã hội Việt Nam đã ban hành Công văn số 2792/BHXH-QLT ngày 28/7/2026. Công văn này chính thức làm rõ lộ trình và mức doanh thu cụ thể mà chủ hộ kinh doanh phải đạt để thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc từ ngày 01/01/2026. Đây là một bước tiến quan trọng trong việc mở rộng diện bao phủ an sinh xã hội, đảm bảo quyền lợi cho người lao động, bao gồm cả các chủ hộ kinh doanh.
Chủ hộ kinh doanh, đặc biệt là những người có hoạt động sản xuất, kinh doanh quy mô lớn, cần đặc biệt lưu tâm đến những thay đổi này. Việc không tuân thủ có thể dẫn đến các hậu quả nghiêm trọng như bị
Bài viết này của ANC Việt Nam sẽ cung cấp một hướng dẫn chi tiết, từng bước để chủ hộ kinh doanh tại Việt Nam có thể hiểu rõ, chuẩn bị và thực hiện đúng các quy định mới nhất về BHXH bắt buộc.
Điều kiện xác định và hồ sơ đăng ký tham gia BHXH bắt buộc cho chủ hộ kinh doanh từ 2026
Để xác định liệu chủ hộ kinh doanh có thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc từ ngày 01/01/2026 hay không, cần căn cứ vào các điều kiện cụ thể được quy định trong Luật Bảo hiểm xã hội 2024, Nghị định số 158/2025/NĐ-CP ngày 25/6/2025 và các văn bản hướng dẫn về chính sách thuế đối với hộ kinh doanh, bao gồm Nghị định số 320/2025/NĐ-CP. Theo Công văn số 2792/BHXH-QLT ngày 28/7/2026, điều kiện cốt lõi là mức doanh thu kê khai với cơ quan thuế.
Chủ hộ kinh doanh có thể đăng ký, nộp hồ sơ tham gia BHXH bắt buộc bằng một trong hai phương thức: nộp qua hộ kinh doanh hoặc nộp trực tiếp cho cơ quan BHXH.
1. Điều kiện xác định chủ hộ kinh doanh thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc
Từ ngày 01/01/2026, chủ hộ kinh doanh tại Việt Nam sẽ thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc nếu đáp ứng đồng thời các điều kiện sau:
- Có đăng ký kinh doanh: Hộ kinh doanh phải có giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh hợp lệ theo quy định của pháp luật.
- Có mức doanh thu kê khai năm trên 01 tỷ đồng: Đây là tiêu chí quan trọng nhất. Mức doanh thu này được xác định từ hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ của hộ kinh doanh trong năm. Cụ thể, mức kê khai doanh thu chịu thuế của hộ kinh doanh từ trên 500 triệu đồng/năm theo quy định tại khoản 2 Điều 3, khoản 2 Điều 4 của Nghị định số 68/2026/NĐ-CP ngày 05/3/2026 đã được nâng lên mức trên 01 tỷ đồng/năm. Quy định này được nêu rõ tại khoản 1 Điều 1, Điều 3 của Nghị định số 141/2026/NĐ-CP ngày 29/4/2026, sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 68/2026/NĐ-CP.
- Thuộc diện phải nộp thuế giá trị gia tăng (GTGT) và thuế thu nhập cá nhân (TNCN): Hộ kinh doanh có doanh thu trên 1 tỷ đồng/năm sẽ phải nộp thuế GTGT và TNCN theo phương pháp kê khai hoặc phương pháp khoán (nếu đáp ứng điều kiện). Việc xác định đối tượng tham gia BHXH bắt buộc sẽ dựa trên cơ sở doanh thu kê khai với cơ quan thuế theo các quy định hiện hành về quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh (cụ thể là Thông tư 40/2021/TT-BTC, Thông tư số 18/2026/TT-BTC ngày 05/3/2026 và Thông tư số 50/2026/TT-BTC ngày 13/5/2026).
Lưu ý quan trọng: Hộ kinh doanh tự xác định có mức doanh thu năm từ hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ từ 1 tỷ đồng trở xuống thì hộ kinh doanh thông báo doanh thu thực tế phát sinh trong năm với cơ quan thuế chậm nhất là ngày 31 tháng 01 của năm dương lịch tiếp theo.
Lộ trình áp dụng các quy định về BHXH bắt buộc cho chủ hộ kinh doanh:
- Từ 01/7/2025 đến trước 01/01/2026: Chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc.
- Từ 01/01/2026: Chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh kê khai doanh thu năm trên 1 tỷ đồng (phải nộp thuế GTGT, TNCN) thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc.
- Từ 01/7/2029: Tất cả các chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh (còn lại) thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc, không phụ thuộc vào mức doanh thu hay phương pháp nộp thuế.
2. Các trường hợp chủ hộ kinh doanh không phải đóng BHXH bắt buộc
Mặc dù quy định mới mở rộng diện đối tượng, không phải mọi chủ hộ kinh doanh đều bắt buộc phải tham gia BHXH. Dựa trên điểm m khoản 1 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 và khoản 2 Điều 3 Nghị định số 158/2025/NĐ-CP ngày 25/6/2025, có 4 trường hợp chính mà chủ hộ kinh doanh không thuộc diện phải đóng BHXH bắt buộc, cụ thể như sau:
- Đang hưởng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội, trợ cấp hằng tháng: Nếu chủ hộ kinh doanh đã và đang nhận các khoản trợ cấp này, họ sẽ không thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc nữa.
- Đã đủ tuổi nghỉ hưu: Chủ hộ kinh doanh đã đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định tại khoản 2 Điều 169 Bộ luật Lao động 2019, trừ trường hợp thời gian đóng BHXH còn thiếu tối đa 06 tháng theo khoản 7 Điều 33 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 để đủ điều kiện hưởng lương hưu.
- Hộ kinh doanh có doanh thu dưới 1 tỷ đồng/năm (đến trước 01/7/2029): Đối với các hộ kinh doanh có doanh thu năm từ 1 tỷ đồng trở xuống, chủ hộ kinh doanh không thuộc diện bắt buộc tham gia BHXH từ 01/01/2026. Tuy nhiên, họ có thể lựa chọn tham gia BHXH tự nguyện để tích lũy thời gian đóng và hưởng các chế độ an sinh xã hội.
- Đang tham gia BHXH bắt buộc ở nơi khác: Nếu chủ hộ kinh doanh đồng thời thuộc các đối tượng tham gia BHXH bắt buộc khác (ví dụ: là cán bộ, công chức, viên chức; người làm việc theo hợp đồng lao động từ đủ 01 tháng trở lên tại một doanh nghiệp khác), thì việc tham gia BHXH bắt buộc sẽ ưu tiên theo đối tượng đó. Cụ thể, theo khoản 3 Điều 3 Nghị định số 158/2025/NĐ-CP, nếu thuộc nhiều đối tượng, sẽ tham gia theo đối tượng đến trước trong danh sách quy định tại khoản 1 Điều 2 Luật BHXH 2024 (ví dụ: cán bộ, công chức, viên chức; sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp; người làm việc theo hợp đồng lao động từ đủ 01 tháng trở lên).