Tại Sao Chủ Hộ Kinh Doanh Cần Nắm Rõ Quy Định BHXH Bắt Buộc Từ 2026?
Hàng ngàn chủ hộ kinh doanh tại Việt Nam đang đứng trước những thay đổi lớn về nghĩa vụ bảo hiểm xã hội (BHXH) bắt buộc từ ngày 01/01/2026. Liệu bạn có nằm trong số đó? Việc không nắm rõ và tuân thủ đúng các quy định mới có thể dẫn đến những hậu quả pháp lý nghiêm trọng, bao gồm truy thu BHXH, phạt chậm nộp và ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi an sinh xã hội của chính chủ hộ.
Trong bối cảnh hệ thống pháp luật về BHXH và thuế đang ngày càng hoàn thiện, đặc biệt là với sự ra đời của Luật Bảo hiểm xã hội 2024, Nghị định 158/2025/NĐ-CP và các văn bản hướng dẫn chi tiết, việc xác định đối tượng tham gia BHXH bắt buộc đối với chủ hộ kinh doanh đã trở nên rõ ràng hơn. Công văn 2792 BHXH QLT năm 2026 của Bảo hiểm Xã hội Việt Nam, ban hành ngày 28/07/2026, chính là kim chỉ nam quan trọng, giải đáp nhiều vướng mắc mà các hộ kinh doanh và cơ quan quản lý đã gặp phải trong thời gian qua.
Bài viết này của ANC Việt Nam sẽ cung cấp một hướng dẫn toàn diện, chi tiết về các quy định mới nhất liên quan đến việc đóng BHXH bắt buộc cho chủ hộ kinh doanh, đặc biệt tập trung vào ngưỡng doanh thu 1 tỷ đồng/năm áp dụng từ 01/01/2026. Chúng tôi sẽ giúp bạn hiểu rõ ai là đối tượng phải tham gia, cần chuẩn bị những gì, quy trình thực hiện ra sao, cũng như các mức đóng và thời hạn cụ thể để đảm bảo chủ hộ kinh doanh tại Việt Nam có thể tuân thủ pháp luật một cách hiệu quả và bảo vệ quyền lợi của mình.
Điều Kiện Xác Định Đối Tượng và Hồ Sơ Đăng Ký BHXH Bắt Buộc Cho Chủ Hộ Kinh Doanh 2026
Để xác định liệu chủ hộ kinh doanh có thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc từ ngày 01/01/2026 hay không, cần căn cứ vào các điều kiện cụ thể được quy định trong Luật Bảo hiểm xã hội 2024, Nghị định 158/2025/NĐ-CP, Nghị định 141/2026/NĐ-CP và đặc biệt là hướng dẫn tại Công văn 2792 BHXH QLT năm 2026.
1. Điều kiện xác định đối tượng tham gia BHXH bắt buộc
Theo điểm m khoản 1 Điều 2, khoản 2 Điều 27 và khoản 2 Điều 28 của Luật Bảo hiểm xã hội 2024, cùng với khoản 2 Điều 3 của Nghị định 158/2025/NĐ-CP, chủ hộ kinh doanh thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc nếu đáp ứng các điều kiện sau:
- Có đăng ký kinh doanh: Hộ kinh doanh phải có giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật.
- Nộp thuế theo phương pháp kê khai: Đây là điều kiện tiên quyết áp dụng từ ngày 01/7/2025. Hộ kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai (thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập cá nhân) theo quy định tại khoản 1 Điều 4, khoản 1 Điều 5 của Thông tư 40/2021/TT-BTC.
- Ngưỡng doanh thu từ 01/01/2026: Từ ngày 01/01/2026, tất cả các hộ kinh doanh đều phải kê khai doanh thu gửi cơ quan Thuế. Chỉ những chủ hộ kinh doanh có doanh thu năm từ hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ trên 1 tỷ đồng mới thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc. Ngưỡng doanh thu này được quy định tại khoản 1 Điều 1, Điều 3 của Nghị định 141/2026/NĐ-CP, sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 68/2026/NĐ-CP.
Lưu ý quan trọng:
- Từ 01/7/2025 đến trước 01/01/2026: Chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc.
- Từ 01/01/2026: Chủ hộ kinh doanh có mức kê khai doanh thu năm trên 1 tỷ đồng (phải nộp thuế GTGT, TNCN) thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc. Hộ kinh doanh tự xác định có mức doanh thu năm từ 1 tỷ đồng trở xuống thì thông báo doanh thu thực tế phát sinh trong năm với cơ quan thuế chậm nhất là ngày 31 tháng 01 của năm dương lịch tiếp theo.
- Từ 01/7/2029: Chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh (còn lại, không thuộc các trường hợp trên) thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc.
Đối với các hộ kinh doanh có doanh thu dưới 1 tỷ đồng, mặc dù không thuộc đối tượng BHXH bắt buộc, vẫn phải thực hiện khai báo doanh thu theo quy định và nộp thuế GTGT, TNCN nếu doanh thu vượt mức 500 triệu đồng/năm (theo Nghị định 68/2026/NĐ-CP). Khi doanh thu dưới 500 triệu đồng, hộ kinh doanh không phải nộp thuế GTGT, TNCN nhưng vẫn phải kê khai doanh thu và báo cáo cho cơ quan Thuế trước ngày 31/01 năm sau. Đây là yêu cầu bắt buộc để tránh các rủi ro pháp lý và để cơ quan Thuế có cơ sở xác định đối tượng BHXH trong các giai đoạn tiếp theo.
2. Hồ sơ đăng ký tham gia BHXH bắt buộc
Khi đã xác định thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc, chủ hộ kinh doanh cần chuẩn bị bộ hồ sơ đăng ký theo quy định của cơ quan Bảo hiểm xã hội Việt Nam. Dưới đây là danh sách các giấy tờ cần thiết:
- Tờ khai tham gia, điều chỉnh thông tin BHXH, BHYT (Mẫu TK1-TS): Đây là mẫu tờ khai chung áp dụng cho người tham gia BHXH, BHYT. Chủ hộ kinh doanh sẽ điền đầy đủ thông tin cá nhân và thông tin về hộ kinh doanh của mình.
- Bản sao Giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh: Cần nộp bản sao có chứng thực hoặc bản sao kèm bản chính để đối chiếu. Giấy chứng nhận này là bằng chứng pháp lý về sự tồn tại và hoạt động của hộ kinh doanh.
- Giấy tờ chứng minh doanh thu (đối với trường hợp từ 01/01/2026):
- Bản sao các tờ khai thuế giá trị gia tăng (GTGT), thuế thu nhập cá nhân (TNCN) của năm liền kề trước đó, thể hiện doanh thu trên 1 tỷ đồng.
- Các tài liệu khác theo yêu cầu của cơ quan thuế hoặc cơ quan BHXH để xác minh doanh thu thực tế của hộ kinh doanh.
- Danh sách người tham gia BHXH, BHYT (Mẫu D02-TS): Nếu hộ kinh doanh có thuê lao động và đăng ký BHXH cho người lao động, chủ hộ cũng cần điền mẫu này. Trong trường hợp chỉ có chủ hộ tham gia, mẫu này có thể được điều chỉnh hoặc không cần thiết tùy theo hướng dẫn cụ thể của cơ quan BHXH địa phương.
- Văn bản ủy quyền (nếu có): Trường hợp chủ hộ ủy quyền cho người khác thực hiện thủ tục đăng ký.
Lưu ý: Các mẫu biểu có thể được tải về từ Cổng thông tin điện tử của Bảo hiểm Xã hội Việt Nam hoặc nhận trực tiếp tại các chi cục BHXH, ví dụ như Chi cục Thuế Long Biên hoặc Cục Thuế Hà Nội.