Thuế TNCN 2025: 5 lưu ý về khấu trừ 10% thu nhập vãng lai

Thuế TNCN 2025: 5 lưu ý về khấu trừ 10% thu nhập vãng lai

Khi Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 (số 109/2025/QH15) có hiệu lực, mức khấu trừ 10% áp dụng cho mọi khoản thu nhập vãng lai từ 5 triệu đồng/lần trở lên. Quy định này ảnh hưởng tới hàng triệu người lao động và doanh nghiệp tại Việt Nam, đặc biệt là những người làm việc theo hợp đồng ngắn hạn hoặc không ký hợp đồng lao động.

Quy định mới được đưa vào thực thi dựa trên Nghị định 253/2026/NĐ-CP và Thông tư 87/2026/TT-BTC, đồng thời được hỗ trợ bởi Luật Thuế TNCN 2025 (số 109/2025/QH15). Các doanh nghiệp và cá nhân cần nắm rõ để tránh rủi ro pháp lý.

Căn cứ pháp lý: Nghị định 253/2026/NĐ-CP và Thông tư 87/2026/TT-BTC

Nghị định 253/2026/NĐ-CP, khoản 2 Điều 50, quy định rõ ràng: “Tổ chức, cá nhân trả tiền lương, tiền công, tiền thù lao, tiền chỉ khác cho cá nhân cư trú không ký hợp đồng hoặc ký hợp đồng lao động dưới 03 tháng (bao gồm cả trường hợp trả tiền lương, thu nhập khác cho người lao động đã chấm dứt hợp đồng) mà mức chi trả thu nhập từ 05 triệu đồng/lần trở lên thì phải khấu trừ thuế và nộp số thuế đã khấu trừ của cá nhân theo tỷ lệ 10% trên thu nhập trước khi trả thu nhập cho cá nhân.”

Thông tư 87/2026/TT-BTC của Bộ Tài chính (cùng ngày) chi tiết hoá các quy định trên, đưa ra hướng dẫn thực hiện khấu trừ, kê khai và nộp thuế. Các cơ quan thuế địa phương, bao gồm Tổng cục Thuế, Chi cục Thuế Long Biên và các chi cục thuế khác, sẽ giám sát việc thực hiện.

Các trường hợp thực tế cần khấu trừ 10%: Khi nào và như thế nào?

Để áp dụng đúng mức khấu trừ 10%, doanh nghiệp cần xác định đúng đối tượng và mức chi trả. Dưới đây là các trường hợp điển hình:

• Nhân viên thời vụ ký hợp đồng dưới 3 tháng, nhận tiền công 6 triệu đồng/lần.
• Freelancer thực hiện dự án ngắn hạn, không ký hợp đồng lao động, nhận thanh toán 8 triệu đồng.
• Nhân viên tạm thời (được gọi là “thu nhập vãng lai”) nhận tiền thưởng 5,5 triệu đồng.

Trong tất cả các trường hợp trên, mức chi trả vượt ngưỡng 5 triệu đồng/lần, nên phải khấu trừ 10% thuế TNCN.

Bước thực hiện khấu trừ 10% – Hướng dẫn chi tiết cho doanh nghiệp

Doanh nghiệp cần thực hiện các bước sau để tuân thủ quy định:

1. Xác định đối tượng: Kiểm tra hợp đồng lao động (nếu có) và thời gian ký kết. Nếu thời gian < 3 tháng hoặc không có hợp đồng, đối tượng thuộc khấu trừ 10%.
2. Kiểm tra mức chi trả: Đảm bảo mức chi trả từ 5.000.000 VND/lần trở lên.
3. Tính thuế khấu trừ: Thuế = 10% × tổng thu nhập trước khi trả.
4. Ghi nhận vào sổ kế toán: Ghi mục “Thuế TNCN khấu trừ” và số tiền khấu trừ.
5. Nộp thuế: Nộp số thuế đã khấu trừ vào tài khoản ngân hàng của Tổng cục Thuế hoặc chi cục thuế địa phương trong vòng 30 ngày.
6. Kê khai: Điền vào mẫu số 02/KK-TNCN (hoặc mẫu điện tử) và nộp báo cáo khai thuế.

Ví dụ tính toán cụ thể:

Như vậy, doanh nghiệp phải khấu trừ và nộp tổng cộng 1,970,000 VND cho ba khoản trên.

Mức phạt và những sai lầm thường gặp khi không tuân thủ

Nếu doanh nghiệp không thực hiện khấu trừ hoặc nộp thuế đúng thời hạn, sẽ phải chịu các hình phạt sau:

• Phạt không khấu trừ: 100% số thuế chưa khấu trừ (theo khoản 4 Điều 50 Nghị định 253/2026/NĐ-CP).
• Phạt bổ sung: Nếu phát hiện sai sót trong khai báo, cơ quan thuế có thể yêu cầu doanh nghiệp nộp thêm tiền phạt và lãi suất.

Những sai lầm thường gặp:

• Nhầm lẫn giữa hợp đồng lao động dài hạn và hợp đồng ngắn hạn.
• Không kiểm tra mức chi trả, dẫn đến bỏ qua khấu trừ khi chi trả trên 5 triệu đồng.
• Quên nộp thuế trong thời hạn 30 ngày, gây phát sinh phạt.

Câu hỏi thường gặp về khấu trừ 10% cho thu nhập vãng lai

Doanh nghiệp có phải khấu trừ 10% khi nhân viên ký hợp đồng dưới 3 tháng nhưng thu nhập dưới 5 triệu đồng?

Không. Theo khoản 2 Điều 50 Nghị định 253/2026/NĐ-CP, mức chi trả phải từ 5.000.000 VND/lần trở lên mới bắt buộc khấu trừ 10%.

Trong trường hợp nhân viên đã ký hợp đồng lao động dài hạn nhưng chuyển sang công ty khác và ký hợp đồng ngắn hạn, công ty cũ có phải khấu trừ 10% không?

Có. Nếu công ty cũ vẫn là tổ chức chi trả thu nhập cho cá nhân trong thời gian cam kết, và mức chi trả đạt ngưỡng 5 triệu đồng/lần, thì công ty cũ phải thực hiện khấu trừ 10% theo quy định.

Làm sao để chứng minh rằng thu nhập đã được khấu trừ đúng mức?

Doanh nghiệp cần lưu giữ chứng từ thanh toán, phiếu thu, biên lai và sao kê ngân hàng. Khi có yêu cầu kiểm tra, các tài liệu này sẽ là bằng chứng hợp pháp theo Điều 67 Nghị định 253/2026/NĐ-CP.

Hành động ngay: Những việc doanh nghiệp cần làm trong 30 ngày tới

Để tránh rủi ro và tuân thủ quy định mới, doanh nghiệp nên thực hiện ngay các bước sau:

• Rà soát danh sách nhân viên và hợp đồng để xác định đối tượng khấu trừ.
• Kiểm tra mức chi trả của từng khoản thu nhập vãng lai.
• Cập nhật phần mềm kế toán và để tự động tính toán khấu trừ 10%.
• Chuẩn bị và nộp thuế khấu trừ trong vòng 30 ngày kể từ ngày chi trả.
• Đào tạo nhân viên kế toán về quy định mới và lưu trữ chứng từ đầy đủ.

Việc thực hiện đúng quy định sẽ giúp doanh nghiệp tránh được các rủi ro pháp lý và giảm thiểu chi phí phát sinh.