Thủ tục Hải quan 2026: Hàng hóa chưa có danh mục rủi ro vẫn được thông quan?

Tại sao Công văn 19435/CHQ-GSQL (2026) lại quan trọng với doanh nghiệp nhập khẩu tại Việt Nam?

Các doanh nghiệp nhập khẩu tại Việt Nam thường xuyên phải cập nhật và thích nghi với những thay đổi trong chính sách hải quan để đảm bảo hoạt động xuất nhập khẩu diễn ra suôn sẻ. Trong bối cảnh đó, Công văn 19435/CHQ-GSQL năm 2026 của Cục Hải quan Việt Nam đã trở thành một văn bản hướng dẫn quan trọng, mang lại sự rõ ràng và thuận lợi cho các hoạt động xuất nhập khẩu.

Vấn đề cốt lõi xuất phát từ Nghị định 37/2026/NĐ-CP ngày 23/01/2026 của Chính phủ. Nghị định này quy định rằng, kể từ ngày 01/7/2026, việc kiểm tra chất lượng sản phẩm, hàng hóa sẽ được thực hiện dựa trên Danh mục sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro trung bình và rủi ro cao do các Bộ quản lý chuyên ngành ban hành. Điều này có nghĩa là, nếu một Bộ chuyên ngành chưa kịp ban hành danh mục của mình, các doanh nghiệp nhập khẩu hàng hóa thuộc phạm vi quản lý của Bộ đó có thể gặp vướng mắc trong việc thông quan.

Trước tình hình này, Bộ Tài chính đã kịp thời có Văn bản 7199/BTC-CHQ ngày 27/5/2026 gửi Bộ Nội vụ, kiến nghị về trường hợp Bộ Nội vụ chưa ban hành Danh mục theo quy định mới. Đáp lại, Công văn 19435/CHQ-GSQL ngày 24/7/2026 đã được ban hành, khẳng định một nguyên tắc quan trọng: “Trường hợp đến ngày 01/7/2026, Quý Bộ chưa ban hành Danh mục theo quy định mới thì được coi là không có Danh mục quản lý sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro và cơ quan hải quan sẽ giải quyết thủ tục hải quan như đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu thông thường.”

Đối với các doanh nghiệp nhập khẩu tại Việt Nam, đặc biệt là những doanh nghiệp hoạt động tại khu vực Long Biên, Hà Nội, có hàng hóa thuộc thẩm quyền quản lý của Bộ Nội vụ (và các Bộ khác trong trường hợp tương tự), việc hiểu rõ Công văn này là cực kỳ quan trọng. Nó giúp doanh nghiệp tránh được những rủi ro về chậm trễ, phát sinh chi phí lưu kho, và đảm bảo chuỗi cung ứng không bị gián đoạn. Nếu không nắm rõ, doanh nghiệp có thể lúng túng trong việc chuẩn bị hồ sơ, dẫn đến việc thông quan không đúng quy trình và có thể bị phạt hành chính.

Điều kiện và Hồ sơ cần chuẩn bị để thông quan hàng hóa thông thường theo Công văn 19435/CHQ-GSQL

Khi hàng hóa chưa có trong danh mục quản lý rủi ro do Bộ chuyên ngành ban hành theo Nghị định 37/2026/NĐ-CP, cơ quan hải quan sẽ giải quyết thủ tục như đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu thông thường. Điều này có nghĩa là doanh nghiệp cần chuẩn bị bộ hồ sơ cơ bản theo quy định hiện hành về hải quan. Dưới đây là danh sách các giấy tờ và điều kiện cần thiết:

Điều kiện áp dụng:

• Hàng hóa thuộc phạm vi quản lý của Bộ chuyên ngành (ví dụ: Bộ Nội vụ) mà Bộ đó chưa ban hành Danh mục sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro trung bình, rủi ro cao theo Nghị định 37/2026/NĐ-CP trước ngày 01/7/2026.
• Hàng hóa không thuộc diện cấm xuất khẩu, nhập khẩu hoặc các quy định kiểm tra chuyên ngành bắt buộc khác không liên quan đến danh mục rủi ro mới.

Hồ sơ cần chuẩn bị (Checklist):

Để đảm bảo quá trình thông quan diễn ra suôn sẻ, doanh nghiệp cần chuẩn bị đầy đủ các giấy tờ sau:

• Tờ khai hải quan: Được khai báo điện tử thông qua hệ thống VNACCS/VCIS.
• Hợp đồng mua bán (Sales Contract): Bản sao hoặc bản chụp có xác nhận của doanh nghiệp.
• Hóa đơn thương mại (Commercial Invoice): Bản gốc hoặc bản chụp có xác nhận, thể hiện giá trị và mô tả hàng hóa.
• Phiếu đóng gói (Packing List): Bản gốc hoặc bản chụp có xác nhận, chi tiết về số lượng, trọng lượng, loại bao bì của hàng hóa.
• Vận đơn (Bill of Lading/Air Waybill): Bản gốc hoặc bản chụp có xác nhận, chứng từ vận tải hàng hóa.
• Giấy chứng nhận xuất xứ (Certificate of Origin – C/O): Nếu có, để hưởng ưu đãi thuế quan theo các hiệp định thương mại tự do mà Việt Nam là thành viên.
• Giấy phép nhập khẩu chuyên ngành (nếu có): Đối với các mặt hàng yêu cầu giấy phép riêng biệt (ví dụ: thuốc, hóa chất, thiết bị y tế) không liên quan đến việc phân loại rủi ro theo Nghị định 37/2026/NĐ-CP.
• Các chứng từ khác: Giấy chứng nhận chất lượng (CQ), giấy chứng nhận kiểm định (CA) nếu có yêu cầu từ phía đối tác hoặc quy định riêng của mặt hàng.

Điều quan trọng cần lưu ý là trong trường hợp này, doanh nghiệp sẽ không cần phải cung cấp các chứng từ kiểm tra chất lượng đặc biệt dựa trên danh mục rủi ro trung bình hoặc cao mà Bộ chuyên ngành chưa ban hành. Điều này giúp giảm bớt gánh nặng hành chính và thời gian cho doanh nghiệp.

Phân loại mức độ rủi ro của sản phẩm, hàng hóa theo Nghị định 37/2026/NĐ-CP

Để hiểu rõ hơn về cơ sở của việc ban hành các danh mục quản lý rủi ro, doanh nghiệp cần nắm được cách thức phân loại rủi ro của sản phẩm, hàng hóa theo quy định tại Điều 4 Nghị định 37/2026/NĐ-CP. Việc xác định mức độ rủi ro được thực hiện theo các nguyên tắc khoa học và thực tiễn, đảm bảo tính minh bạch và phù hợp với khả năng quản lý của cơ quan nhà nước.

Theo Nghị định này, các sản phẩm, hàng hóa được phân loại theo ba mức độ rủi ro cụ thể như sau:

• Nhóm rủi ro cao: Bao gồm các sản phẩm, hàng hóa có mức độ nguy hại lớn và khả năng xảy ra rủi ro cao. Nếu không có biện pháp quản lý phù hợp, chúng có thể gây ra hậu quả nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng đến sức khỏe, tính mạng con người, môi trường hoặc an ninh quốc gia.
• Nhóm rủi ro trung bình: Áp dụng cho các sản phẩm, hàng hóa có mức độ nguy hại hoặc khả năng xảy ra rủi ro ở mức trung bình. Những mặt hàng này có thể gây ảnh hưởng đáng kể nếu không được quản lý đúng cách.
• Nhóm rủi ro thấp: Dành cho các sản phẩm, hàng hóa có mức độ nguy hại nhỏ hoặc khả năng xảy ra rủi ro thấp. Trong điều kiện kiểm soát hoặc sử dụng thông thường, chúng hầu như không gây ảnh hưởng đáng kể.

Việc nắm rõ các nhóm rủi ro này giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong việc đánh giá và chuẩn bị cho các yêu cầu kiểm tra chuyên ngành khi các danh mục rủi ro được ban hành đầy đủ bởi các Bộ quản lý chuyên ngành.

Quy trình thực hiện thủ tục hải quan cho hàng hóa chưa có danh mục rủi ro theo Nghị định 37/2026/NĐ-CP

Việc thông quan hàng hóa khi chưa có danh mục quản lý rủi ro sẽ tuân theo quy trình hải quan thông thường. Dưới đây là các bước chi tiết mà doanh nghiệp cần thực hiện tại các Chi cục Hải quan, ví dụ như Chi cục Hải quan Long Biên thuộc Cục Hải quan Hà Nội:

1. Bước 1: Kiểm tra tình trạng ban hành danh mục rủi ro

   Trước khi tiến hành khai báo, doanh nghiệp cần xác nhận liệu Bộ quản lý chuyên ngành (ví dụ: Bộ Nội vụ) đã ban hành Danh mục sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro trung bình, rủi ro cao theo Nghị định 37/2026/NĐ-CP hay chưa. Thông tin này thường được công bố trên cổng thông tin điện tử của Bộ hoặc Tổng cục Hải quan Việt Nam. Nếu danh mục chưa được ban hành, doanh nghiệp có thể áp dụng quy trình thông quan thông thường theo Công văn 19435/CHQ-GSQL.

   💡 Lưu ý: Doanh nghiệp nên thường xuyên kiểm tra các thông báo mới nhất từ các Bộ chuyên ngành và Tổng cục Hải quan để cập nhật tình hình ban hành danh mục.

2. Bước 2: Khai báo hải quan

   Doanh nghiệp tiến hành khai báo thông tin hàng hóa lên hệ thống hải quan điện tử VNACCS/VCIS. Đảm bảo rằng tất cả thông tin trên tờ khai hải quan khớp với các chứng từ đi kèm như hợp đồng, hóa đơn, vận đơn, và phiếu đóng gói. Việc khai báo chính xác là yếu tố then chốt để tránh sai sót và chậm trễ.

3. Bước 3: Nộp hồ sơ và kiểm tra

   Sau khi khai báo điện tử, doanh nghiệp nộp bộ hồ sơ hải quan (bản cứng hoặc bản chụp tùy theo yêu cầu) cho cơ quan hải quan. Cơ quan hải quan sẽ tiến hành kiểm tra hồ sơ và có thể kiểm tra thực tế hàng hóa (nếu luồng tờ khai là vàng hoặc đỏ). Trong trường hợp này, do hàng hóa chưa có danh mục rủi ro, việc kiểm tra sẽ tập trung vào tính hợp lệ của hồ sơ và sự phù hợp của hàng hóa với khai báo.

4. Bước 4: Nộp thuế và lệ phí

   Căn cứ vào tờ khai hải quan và kết quả kiểm tra, cơ quan hải quan sẽ thông báo số tiền thuế và các khoản lệ phí phải nộp (thuế nhập khẩu, thuế GTGT, v.v.). Doanh nghiệp cần thực hiện nghĩa vụ nộp thuế đầy đủ và đúng hạn để quá trình thông quan được tiếp tục.

5. Bước 5: Thông quan và nhận hàng

   Sau khi hoàn tất các bước kiểm tra, nộp thuế và các yêu cầu khác, tờ khai hải quan sẽ được cấp phép thông quan. Doanh nghiệp có thể tiến hành đưa hàng hóa ra khỏi khu vực giám sát hải quan và vận chuyển về kho. Việc này đánh dấu sự hoàn tất của thủ tục nhập khẩu.

Tóm tắt và Lời khuyên cho doanh nghiệp

Công văn 19435/CHQ-GSQL năm 2026 đã mang lại sự rõ ràng quan trọng cho các doanh nghiệp nhập khẩu tại Việt Nam, đặc biệt là trong giai đoạn chuyển tiếp của Nghị định 37/2026/NĐ-CP. Văn bản này khẳng định rằng, nếu một Bộ chuyên ngành chưa ban hành danh mục sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro trung bình và rủi ro cao trước ngày 01/7/2026, hàng hóa thuộc phạm vi quản lý của Bộ đó sẽ được giải quyết thủ tục hải quan như đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu thông thường.

Để đảm bảo quá trình thông quan diễn ra thuận lợi, các doanh nghiệp cần:

• Thường xuyên cập nhật thông tin từ các Bộ chuyên ngành và Tổng cục Hải quan về việc ban hành danh mục rủi ro.
• Chuẩn bị đầy đủ và chính xác bộ hồ sơ hải quan theo quy định hiện hành.
• Nắm vững quy trình thông quan thông thường và các nghĩa vụ thuế, phí liên quan.

Việc chủ động tìm hiểu và tuân thủ các quy định sẽ giúp doanh nghiệp tránh được những rủi ro không đáng có, tối ưu hóa chi phí và đảm bảo chuỗi cung ứng hoạt động hiệu quả, dù là tại các cảng biển, sân bay hay các cửa khẩu đường bộ trên khắp cả nước, bao gồm cả các hoạt động tại Chi cục Hải quan Long Biên.