Thông đồng cản trở thuế: Phạt đến 100 triệu từ 21/7/2026

Thông đồng cản trở cơ quan thuế xác minh thông tin: Mức phạt lên đến 100 triệu đồng từ 21/7/2026

Bạn có biết rằng từ ngày 21/7/2026, hành vi thông đồng hoặc bao che người nộp thuế nhằm cản trở cơ quan thuế thu thập, xác minh thông tin có thể bị phạt hành chính lên đến 100 triệu đồng? Đây là một trong những điểm mới đáng chú ý được quy định tại Nghị định 291/2026/NĐ-CP của Chính phủ, một văn bản pháp lý quan trọng có tác động sâu rộng đến các doanh nghiệp và cá nhân tại Việt Nam.

Nghị định 291/2026/NĐ-CP, ban hành ngày 21/7/2026, đã sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 125/2020/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thuế và hóa đơn. Nghị định này cũng tiếp tục bổ sung các quy định đã được sửa đổi bởi Nghị định 102/2021/NĐ-CP ngày 16/11/2021 và Nghị định 310/2025/NĐ-CP ngày 02/12/2025. Mục tiêu chính của việc sửa đổi này là tăng cường hiệu quả quản lý thuế, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập quốc tế và nhu cầu trao đổi thông tin thuế xuyên biên giới ngày càng cao. Quy định mới này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến mọi tổ chức, cá nhân có liên quan đến việc cung cấp thông tin cho cơ quan thuế, đặc biệt là trong các giao dịch quốc tế.

Nghị định 291/2026/NĐ-CP: Chi tiết quy định và căn cứ pháp lý về xử phạt hành vi cản trở cơ quan thuế

Để hiểu rõ hơn về các mức phạt và hành vi bị cấm, chúng ta cần đi sâu vào các điều khoản cụ thể của Nghị định 291/2026/NĐ-CP. Cụ thể, khoản 3 Điều 2 của Nghị định này đã bổ sung Mục 3 và Điều 19a vào sau Mục 2 Chương II của Nghị định 125/2020/NĐ-CP, quy định chi tiết về xử phạt hành vi vi phạm hành chính liên quan đến việc cung cấp thông tin phục vụ mục đích trao đổi thông tin thuế.

Điều 19a: Xử phạt hành vi vi phạm hành chính về cung cấp thông tin phục vụ mục đích trao đổi thông tin

Điều 19a được chia thành nhiều khoản, quy định các mức phạt khác nhau tùy thuộc vào mức độ và tính chất của hành vi vi phạm:

• Khoản 1: Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng

Áp dụng đối với hành vi cung cấp thông tin theo yêu cầu của cơ quan thuế phục vụ mục đích trao đổi thông tin (theo quy định của pháp luật Việt Nam, điều ước quốc tế, thỏa thuận quốc tế về thuế mà Việt Nam là thành viên hoặc bên ký kết) quá thời hạn từ 05 ngày trở lên. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tuân thủ thời hạn, dù chỉ chậm trễ vài ngày cũng có thể dẫn đến mức phạt đáng kể.

⏰ Hạn nộp: Doanh nghiệp và cá nhân cần đảm bảo cung cấp thông tin theo yêu cầu của cơ quan thuế đúng thời hạn, tránh chậm trễ quá 05 ngày để không bị phạt từ 10 triệu đến 30 triệu đồng.
• Khoản 2: Phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng

Áp dụng đối với hành vi cung cấp không chính xác, không đầy đủ thông tin theo yêu cầu của cơ quan thuế phục vụ mục đích trao đổi thông tin. Việc cung cấp thông tin sai lệch hoặc thiếu sót không chỉ gây khó khăn cho công tác quản lý thuế mà còn ảnh hưởng đến uy tín và trách nhiệm của người nộp thuế. Điều này đòi hỏi sự cẩn trọng và kiểm tra kỹ lưỡng trước khi gửi bất kỳ thông tin nào cho cơ quan thuế.

• Khoản 3: Phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng

Đây là mức phạt cao nhất, áp dụng cho các hành vi nghiêm trọng hơn, bao gồm:

• Điểm a) Không cung cấp thông tin sau 15 ngày kể từ ngày hết thời hạn cung cấp thông tin hoặc kể từ ngày hết thời hạn gia hạn cung cấp thông tin theo yêu cầu của cơ quan thuế. Việc hoàn toàn từ chối hoặc bỏ qua yêu cầu cung cấp thông tin trong thời gian dài sẽ bị xử lý nghiêm khắc.
• Điểm b) Thông đồng, bao che người nộp thuế nhằm ngăn cản cơ quan thuế thu thập, xác minh thông tin phục vụ mục đích trao đổi thông tin theo quy định của pháp luật Việt Nam, điều ước quốc tế, thỏa thuận quốc tế về thuế mà Việt Nam là thành viên hoặc bên ký kết. Đây chính là hành vi trọng tâm mà Nghị định 291/2026/NĐ-CP muốn xử lý, nhằm đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả của hệ thống thuế.
⚠️ Mức phạt: Hành vi thông đồng, bao che người nộp thuế nhằm cản trở cơ quan thuế xác minh thông tin sẽ bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng đối với tổ chức.
• Khoản 4: Biện pháp khắc phục hậu quả

Ngoài việc bị phạt tiền, người vi phạm còn bị buộc phải cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác đối với các hành vi quy định tại khoản 2 và điểm a khoản 3 Điều này. Điều này đảm bảo rằng mục tiêu cuối cùng là thu thập được thông tin chính xác vẫn được thực hiện.

Ví dụ minh họa về mức phạt

Để dễ hình dung, hãy xem xét một ví dụ cụ thể:

• Ví dụ 1: Công ty X (một tổ chức) nhận được yêu cầu từ Tổng cục Thuế Việt Nam về việc cung cấp thông tin liên quan đến một giao dịch xuyên biên giới để phục vụ trao đổi thông tin theo Hiệp định tránh đánh thuế hai lần. Công ty X đã cung cấp thông tin nhưng chậm 7 ngày so với thời hạn quy định. Theo Khoản 1 Điều 19a Nghị định 291/2026/NĐ-CP, Công ty X có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng.
• Ví dụ 2: Ông A, một cá nhân, đã thông đồng với Công ty Y để che giấu một phần doanh thu từ hoạt động kinh doanh, nhằm ngăn cản cơ quan thuế xác minh thông tin phục vụ mục đích trao đổi thông tin quốc tế. Theo Khoản 3 Điều 19a Nghị định 291/2026/NĐ-CP, hành vi này của Ông A sẽ bị phạt tiền. Tuy nhiên, theo khoản 5 Điều 5, khoản 4 Điều 7 Nghị định 125/2020/NĐ-CP (được bổ sung bởi Điều 3 Nghị định 291/2026/NĐ-CP), mức phạt tiền đối với cá nhân bằng 1/2 mức phạt của tổ chức. Do đó, Ông A sẽ bị phạt từ 25.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng.
• Ví dụ 3: Một hộ kinh doanh cá thể không cung cấp thông tin theo yêu cầu của cơ quan thuế sau 20 ngày kể từ ngày hết thời hạn. Hộ kinh doanh này sẽ bị áp dụng mức phạt như đối với cá nhân, tức là từ 25.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng.

Lưu ý quan trọng về mức phạt: Mức phạt từ 50.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng áp dụng cho tổ chức. Đối với cá nhân, mức phạt bằng một nửa mức phạt của tổ chức, tức là từ 25.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng. Hộ kinh doanh và hộ gia đình cũng được áp dụng mức phạt tương tự như cá nhân.

Trách nhiệm hình sự đối với hành vi thông đồng, bao che người nộp thuế

Theo Điều 223 Bộ luật Hình sự 2015, được sửa đổi bổ sung bởi Luật Sửa đổi Bộ luật Hình sự 2017, hành vi thông đồng, bao che người nộp thuế gây hậu quả nghiêm trọng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Cụ thể:

• Người nào lợi dụng chức vụ, quyền hạn thực hiện một trong các hành vi sau đây, làm thất thoát tiền thuế phải nộp từ 100.000.000 đồng đến dưới 300.000.000 đồng hoặc dưới 100.000.000 đồng nhưng đã bị xử lý kỷ luật về hành vi này mà còn vi phạm, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 01 năm đến 05 năm:
• Thực hiện việc miễn thuế, giảm thuế, xóa nợ tiền thuế, xóa nợ tiền phạt, hoàn thuế không đúng quy định của Luật quản lý thuế và các quy định khác của pháp luật về thuế;
• Xác nhận việc thực hiện nghĩa vụ thuế của người nộp thuế không đúng thực tế;
• … (các hành vi khác theo quy định của pháp luật).

Do đó, ngoài mức phạt hành chính, các cá nhân và tổ chức vi phạm còn có thể đối mặt với hình phạt hình sự nghiêm trọng.