Hóa đơn VAT 2026: 5 thay đổi quan trọng doanh nghiệp Việt Nam cần nắm rõ từ 1/7

Từ 01/7/2026, quy định mới về hóa đơn VAT chính thức thay đổi – Hàng triệu doanh nghiệp Việt Nam cần chuẩn bị

Từ 01/7/2026, hàng triệu doanh nghiệp tại Việt Nam sẽ phải cập nhật cách thức quản lý và sử dụng hóa đơn giá trị gia tăng (VAT) theo các quy định mới. Đây là một cột mốc quan trọng đánh dấu sự thay đổi trong chính sách thuế, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động kinh doanh, quy trình kế toán và khả năng hoàn thuế của các tổ chức kinh tế trên cả nước, đặc biệt là các doanh nghiệp tại khu vực Long Biên, Hà Nội.

Cụ thể, các quy định mới về hóa đơn VAT được ban hành trong Nghị định 254/2026/NĐ-CP sẽ chính thức có hiệu lực. Những thay đổi này không chỉ làm rõ đối tượng và phạm vi sử dụng hóa đơn VAT mà còn bổ sung các trường hợp đặc biệt được cấp hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế theo từng lần phát sinh. Việc nắm bắt kịp thời và chính xác những thông tin này là yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp Việt Nam đảm bảo tuân thủ pháp luật, tối ưu hóa nghĩa vụ thuế và tránh những rủi ro không đáng có.

Chi tiết quy định về hóa đơn GTGT và đối tượng được cấp hóa đơn điện tử theo Nghị định 254/2026/NĐ-CP

Nghị định 254/2026/NĐ-CP đã đưa ra những định nghĩa và quy định rõ ràng hơn về hóa đơn giá trị gia tăng (VAT), hay còn gọi là hóa đơn GTGT, cùng với các trường hợp đặc biệt được cấp hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế theo từng lần phát sinh. Đây là những điểm cốt lõi mà mọi doanh nghiệp cần hiểu rõ để áp dụng đúng từ ngày 01/7/2026.

Hóa đơn GTGT dùng cho đối tượng nào và các hoạt động gì?

Theo Điều 8 Nghị định 254/2026/NĐ-CP, hóa đơn GTGT là loại hóa đơn dành riêng cho các tổ chức kinh tế khai thuế giá trị gia tăng theo phương pháp khấu trừ. Điều này có nghĩa là các doanh nghiệp áp dụng phương pháp khấu trừ thuế sẽ sử dụng hóa đơn này để ghi nhận các giao dịch mua bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ, làm căn cứ để tính toán số thuế GTGT đầu ra và đầu vào.

Phạm vi áp dụng của hóa đơn GTGT rất rộng, bao gồm các hoạt động sau:

• Bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ trong nội địa: Đây là hoạt động phổ biến nhất, khi doanh nghiệp thực hiện các giao dịch mua bán trong lãnh thổ Việt Nam.
• Hoạt động vận tải quốc tế: Các dịch vụ vận chuyển hàng hóa, hành khách từ Việt Nam ra nước ngoài hoặc ngược lại, hoặc giữa các quốc gia khác nhau mà có liên quan đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp tại Việt Nam.
• Xuất vào khu phi thuế quan và các trường hợp được coi như xuất khẩu: Bao gồm việc bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ cho các doanh nghiệp trong khu chế xuất, khu công nghiệp, hoặc các trường hợp khác được pháp luật quy định là hoạt động xuất khẩu.
• Xuất khẩu hàng hóa, cung cấp dịch vụ ra nước ngoài: Các giao dịch mà hàng hóa được đưa ra khỏi lãnh thổ Việt Nam hoặc dịch vụ được cung cấp cho đối tượng ở nước ngoài.
• Hoạt động kinh doanh thương mại điện tử, kinh doanh dựa trên nền tảng số và các dịch vụ khác của nhà cung cấp ở nước ngoài không có cơ sở thường trú tại Việt Nam: Đây là một điểm mới quan trọng, nhằm quản lý thuế đối với các giao dịch xuyên biên giới trong bối cảnh kinh tế số phát triển mạnh mẽ. Các nhà cung cấp dịch vụ số từ nước ngoài không có văn phòng đại diện hay cơ sở thường trú tại Việt Nam khi cung cấp dịch vụ cho người tiêu dùng hoặc doanh nghiệp Việt Nam cũng sẽ phải tuân thủ quy định về hóa đơn GTGT.

Ví dụ minh họa về việc sử dụng hóa đơn GTGT:

Công ty TNHH ABC, một doanh nghiệp sản xuất và kinh doanh đồ điện tử tại Việt Nam, áp dụng phương pháp khấu trừ thuế GTGT. Vào tháng 8/2026, Công ty ABC thực hiện các giao dịch sau:

• Bán 100 chiếc tivi cho một siêu thị điện máy tại TP. Hồ Chí Minh với giá chưa thuế là 1.000.000.000 VNĐ.
• Cung cấp dịch vụ vận chuyển hàng hóa từ cảng Hải Phòng đến Singapore cho một đối tác nước ngoài, trị giá 50.000.000 VNĐ.
• Bán linh kiện điện tử cho một doanh nghiệp trong khu chế xuất tại Bình Dương, trị giá 200.000.000 VNĐ.

Trong tất cả các giao dịch trên, Công ty ABC đều phải xuất hóa đơn GTGT theo quy định của Nghị định 254/2026/NĐ-CP. Giả sử thuế suất GTGT là 10%, tổng giá trị hóa đơn cho giao dịch bán tivi nội địa sẽ là 1.100.000.000 VNĐ (1.000.000.000 VNĐ + 10% VAT).

Các trường hợp được cấp hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế theo từng lần phát sinh là hóa đơn VAT

Điều 6 Nghị định 254/2026/NĐ-CP cũng quy định chi tiết về các đối tượng được cơ quan thuế cấp hóa đơn điện tử có mã theo từng lần phát sinh, đặc biệt là hóa đơn giá trị gia tăng. Đây là những trường hợp đặc biệt, thường xảy ra khi doanh nghiệp gặp phải các tình huống không điển hình trong hoạt động kinh doanh:

1. Tổ chức kinh tế, tổ chức khác thuộc diện nộp thuế giá trị gia tăng theo phương pháp khấu trừ trong các trường hợp sau:

• Ngừng hoạt động kinh doanh nhưng chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế có phát sinh thanh lý tài sản, hàng hóa cần có hóa đơn để giao cho người mua: Khi một doanh nghiệp đã ngừng hoạt động nhưng vẫn còn tài sản hoặc hàng hóa cần thanh lý, họ vẫn cần hóa đơn hợp lệ để giao cho người mua, dù không còn hoạt động kinh doanh thường xuyên.
• Tạm ngừng hoạt động kinh doanh cần có hóa đơn giao cho khách hàng để thực hiện các hợp đồng đã ký trước ngày cơ quan nhà nước có thẩm quyền thông báo tạm ngừng kinh doanh: Tương tự, doanh nghiệp tạm ngừng kinh doanh vẫn phải hoàn thành các nghĩa vụ theo hợp đồng đã ký trước đó, và việc xuất hóa đơn là bắt buộc.
• Bị cơ quan thuế cưỡng chế bằng biện pháp ngừng sử dụng hóa đơn: Trong trường hợp này, doanh nghiệp không được tự phát hành hóa đơn, nhưng vẫn có thể được cơ quan thuế cấp hóa đơn theo từng lần phát sinh để giải quyết các giao dịch.
• Doanh nghiệp đang làm thủ tục phá sản nhưng vẫn có hoạt động kinh doanh dưới sự giám sát của Tòa án: Ngay cả khi trong quá trình phá sản, nếu có hoạt động kinh doanh phát sinh dưới sự giám sát của Tòa án, doanh nghiệp vẫn cần hóa đơn hợp lệ.
• Tổ chức kinh tế, tổ chức khác trong thời gian giải trình hoặc bổ sung tài liệu theo quy định của Bộ trưởng Bộ Tài chính: Trong quá trình làm việc với cơ quan thuế để giải trình hoặc bổ sung hồ sơ, nếu có giao dịch phát sinh cần hóa đơn, cơ quan thuế sẽ cấp theo từng lần.

2. Tổ chức, cơ quan nhà nước không thuộc đối tượng nộp thuế giá trị gia tăng theo phương pháp khấu trừ có bán đấu giá tài sản:

• Trừ trường hợp bán tài sản công nêu tại khoản 4 Điều 8 Nghị định này.
• Trường hợp giá trúng đấu giá là giá bán đã có thuế giá trị gia tăng được công bố rõ trong hồ sơ bán đấu giá do cơ quan có thẩm quyền phê duyệt thì được cấp hóa đơn giá trị gia tăng để giao cho người mua.

Kết luận

Những quy định mới về hóa đơn VAT từ ngày 01/7/2026 theo Nghị định 254/2026/NĐ-CP là bước tiến quan trọng trong việc hiện đại hóa công tác quản lý thuế tại Việt Nam. Việc nắm vững các đối tượng và hoạt động sử dụng hóa đơn GTGT, cũng như các trường hợp đặc biệt được cấp hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế theo từng lần phát sinh, sẽ giúp doanh nghiệp chủ động trong việc tuân thủ pháp luật, tránh các sai sót không đáng có và tối ưu hóa hoạt động kinh doanh. Các doanh nghiệp, đặc biệt là những đơn vị đang hoạt động tại khu vực Long Biên, Hà Nội, cần chủ động rà soát và điều chỉnh quy trình kế toán, quản lý hóa đơn để đảm bảo sẵn sàng cho những thay đổi này.