Giảm Trừ Gia Cảnh 2026: 2 Nhóm Người Phụ Thuộc & Mức Mới 6,2 Triệu Đồng/Tháng
Giảm Trừ Gia Cảnh 2026: Không Phải Mọi Người Phụ Thuộc Đều Phải Sống Cùng Người Nộp Thuế
Từ ngày 01/7/2026, quy định về giảm trừ gia cảnh cho người phụ thuộc tại Việt Nam sẽ có những thay đổi đáng kể, đặc biệt là điều kiện về nơi cư trú. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến hàng triệu người nộp thuế thu nhập cá nhân (TNCN) và các doanh nghiệp trong việc tính toán, kê khai thuế. Liệu tất cả người phụ thuộc có còn bắt buộc phải sống cùng người nộp thuế để được hưởng ưu đãi này?
Đối với người nộp thuế tại Chi cục Thuế Long Biên, Hà Nội, việc hiểu rõ các quy định này giúp khai báo chính xác và tránh sai sót.
Câu trả lời là KHÔNG. Theo Nghị định 253/2026/NĐ-CP, chỉ một nhóm đối tượng người phụ thuộc cụ thể mới phải đáp ứng điều kiện sống cùng người nộp thuế. Đồng thời, từ 01/01/2026, mức giảm trừ gia cảnh cũng được điều chỉnh tăng lên đáng kể, mang lại lợi ích thiết thực hơn cho người dân.
Quy Định Mới Về Điều Kiện Cư Trú Của Người Phụ Thuộc Từ 01/7/2026
Để làm rõ vấn đề này, chúng ta cần căn cứ vào điểm đ khoản 2 Điều 47 Nghị định 253/2026/NĐ-CP, một văn bản pháp lý quan trọng quy định chi tiết về giảm trừ gia cảnh đối với cá nhân khác không nơi nương tựa mà người nộp thuế phải trực tiếp nuôi dưỡng. Nghị định này chính thức có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, đánh dấu một bước tiến mới trong chính sách thuế TNCN tại Việt Nam.
Phân loại người phụ thuộc theo điều kiện cư trú:
Theo quy định mới, người phụ thuộc được chia thành hai nhóm chính dựa trên điều kiện về nơi cư trú:
Nhóm bắt buộc phải sống cùng người nộp thuế:
- Đối tượng: Cá nhân khác không nơi nương tựa mà người nộp thuế phải trực tiếp nuôi dưỡng. Nhóm này bao gồm anh ruột, chị ruột, em ruột của người nộp thuế; ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại của người nộp thuế; cô ruột, dì ruột, cậu ruột, chú ruột, bác ruột của người nộp thuế; cháu ruột của người nộp thuế; và các đối tượng khác phải trực tiếp nuôi dưỡng theo quy định của pháp luật.
- Điều kiện: Người phụ thuộc thuộc nhóm này bắt buộc phải đang sống cùng người nộp thuế và người nộp thuế có nghĩa vụ nuôi dưỡng theo quy định tại các Điều 104, 105 và 106 của Luật Hôn nhân và gia đình và pháp luật liên quan khác. Điều này nhằm đảm bảo rằng việc giảm trừ gia cảnh được áp dụng đúng đối tượng, thực sự là những người đang được người nộp thuế chăm sóc, nuôi dưỡng trực tiếp trong cùng một hộ gia đình hoặc nơi cư trú.
Nhóm không bắt buộc phải sống cùng người nộp thuế:
- Đối tượng: Bao gồm con (con đẻ, con nuôi, con riêng của vợ/chồng) dưới 18 tuổi hoặc từ 18 tuổi trở lên nhưng mất năng lực hành vi dân sự, khuyết tật, không có khả năng lao động, hoặc đang học đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp, học nghề; vợ hoặc chồng của người nộp thuế; cha đẻ, mẹ đẻ, cha dượng, mẹ kế, cha nuôi, mẹ nuôi, cha vợ, mẹ vợ (hoặc cha chồng, mẹ chồng) của người nộp thuế.
- Điều kiện: Các đối tượng này, được quy định tại các điểm a, b, c và d khoản 2 Điều 47 Nghị định 253/2026/NĐ-CP, không có quy định phải đáp ứng điều kiện sống cùng người nộp thuế để được tính là người phụ thuộc. Điều này phản ánh thực tế rằng mối quan hệ huyết thống hoặc hôn nhân không nhất thiết phải đi kèm với việc sống chung để phát sinh nghĩa vụ nuôi dưỡng và hỗ trợ tài chính.
Ngoài ra, cá nhân được tính là người phụ thuộc (áp dụng cho cả hai nhóm trên) phải đáp ứng các điều kiện chung về thu nhập và khả năng lao động:
- Đối với người trong độ tuổi lao động: Phải đồng thời không có khả năng lao động, không có thu nhập hoặc có thu nhập bình quân tháng trong năm từ tất cả các nguồn thu nhập không vượt quá mức quy định của Bộ trưởng Bộ Tài chính.
- Đối với người ngoài độ tuổi lao động: Phải không có thu nhập hoặc có thu nhập bình quân tháng trong năm từ tất cả các nguồn thu nhập không vượt quá mức quy định của Bộ trưởng Bộ Tài chính.
Mức Giảm Trừ Gia Cảnh Mới Và Căn Cứ Pháp Lý Áp Dụng Từ 2026
Bên cạnh những thay đổi về điều kiện người phụ thuộc, mức giảm trừ gia cảnh cũng đã được điều chỉnh tăng lên đáng kể, mang lại lợi ích trực tiếp cho người nộp thuế. Cụ thể, theo Điều 1 Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, mức giảm trừ gia cảnh của thuế thu nhập cá nhân được quy định như sau:
- Mức giảm trừ đối với đối tượng nộp thuế: 15,5 triệu đồng/tháng (tương đương 186 triệu đồng/năm).
- Mức giảm trừ đối với mỗi người phụ thuộc: 6,2 triệu đồng/tháng.
Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15 có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 01 năm 2026 và áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026. Điều này có nghĩa là các mức giảm trừ mới sẽ được áp dụng ngay từ đầu năm tài chính 2026, thay thế cho các mức cũ được quy định tại Nghị quyết số 954/2020/UBTVQH14.
Ví dụ tính toán minh họa:
Chị Lan là nhân viên văn phòng tại một công ty ở TP. Hồ Chí Minh, có thu nhập chịu thuế từ tiền lương, tiền công là 30.000.000 đồng/tháng. Chị Lan đang nuôi dưỡng 01 con nhỏ dưới 18 tuổi và 01 mẹ già ngoài độ tuổi lao động không có thu nhập. Cả hai đều đủ điều kiện là người phụ thuộc theo quy định mới.
Theo quy định từ 01/01/2026:
- Mức giảm trừ cho bản thân chị Lan: 15.500.000 đồng/tháng.
- Mức giảm trừ cho 02 người phụ thuộc (con và mẹ): 2 x 6.200.000 đồng/tháng = 12.400.000 đồng/tháng.
Tổng mức giảm trừ gia cảnh của chị Lan mỗi tháng là:
15.500.000 (bản thân) + 12.400.000 (người phụ thuộc) = 27.900.000 đồng/tháng.
Thu nhập tính thuế của chị Lan mỗi tháng sẽ là:
30.000.000 (thu nhập chịu thuế) – 27.900.000 (giảm trừ) = 2.100.000 đồng.