Thuế TNCN 2026: Trách nhiệm khấu trừ khi NSDLĐ mua bảo hiểm nhân thọ cho NLĐ có sự phân định rõ ràng

Hàng ngàn doanh nghiệp tại Việt Nam đang đứng trước những thay đổi quan trọng về nghĩa vụ thuế thu nhập cá nhân (TNCN) liên quan đến chính sách phúc lợi, đặc biệt là việc mua bảo hiểm nhân thọ cho người lao động. Từ 01/01/2026, các quy định mới theo Nghị định 253/2026/NĐ-CP sẽ chính thức có hiệu lực, làm rõ trách nhiệm khấu trừ thuế giữa người sử dụng lao động (NSDLĐ) và doanh nghiệp bảo hiểm (DNBH). Vậy, NSDLĐ có phải tự khấu trừ thuế TNCN nếu mua bảo hiểm nhân thọ cho người lao động đúng không?

Câu trả lời là KHÔNG phải trong mọi trường hợp. Theo quy định mới, trách nhiệm khấu trừ thuế TNCN sẽ phụ thuộc vào việc doanh nghiệp bảo hiểm đó được thành lập và hoạt động theo pháp luật Việt Nam hay là doanh nghiệp bảo hiểm nước ngoài được phép bán bảo hiểm tại Việt Nam. Cụ thể, nếu NSDLĐ mua bảo hiểm nhân thọ từ một DNBH được thành lập và hoạt động tại Việt Nam, DNBH sẽ có trách nhiệm khấu trừ thuế tại thời điểm đáo hạn hợp đồng. Ngược lại, nếu NSDLĐ mua bảo hiểm từ DNBH nước ngoài được phép hoạt động tại Việt Nam, NSDLĐ mới là bên có trách nhiệm tự khấu trừ thuế trước khi chi trả lương cho người lao động.

Chi tiết quy định mới về khấu trừ thuế TNCN đối với bảo hiểm nhân thọ theo Nghị định 253/2026/NĐ-CP

Để hiểu rõ hơn về trách nhiệm khấu trừ thuế TNCN khi NSDLĐ mua bảo hiểm nhân thọ cho người lao động, chúng ta cần đi sâu vào các quy định cụ thể tại Nghị định 253/2026/NĐ-CP, đặc biệt là điểm b khoản 3 Điều 50. Nghị định này phân định rõ ràng trách nhiệm giữa NSDLĐ và DNBH dựa trên nguồn gốc của hợp đồng bảo hiểm.

1. Trường hợp NSDLĐ mua bảo hiểm nhân thọ của Doanh nghiệp bảo hiểm được thành lập và hoạt động theo pháp luật Việt Nam

Đây là trường hợp phổ biến nhất tại Việt Nam. Theo quy định, khi NSDLĐ mua bảo hiểm nhân thọ (không bao gồm bảo hiểm hưu trí bổ sung, bảo hiểm hưu trí tự nguyện) hoặc các loại bảo hiểm không bắt buộc khác có tích lũy về phí bảo hiểm từ một DNBH được thành lập và hoạt động hợp pháp tại Việt Nam, người lao động chưa phải tính vào thu nhập chịu thuế từ tiền lương, tiền công tại thời điểm NSDLĐ mua bảo hiểm. Điều này có nghĩa là khoản phí bảo hiểm được đóng góp hàng tháng/quý/năm sẽ không bị tính thuế TNCN ngay lập tức.

• Thời điểm khấu trừ thuế: Trách nhiệm khấu trừ thuế sẽ thuộc về DNBH tại thời điểm đáo hạn hợp đồng.
• Mức khấu trừ: DNBH sẽ khấu trừ thuế theo tỷ lệ 10% trên khoản tiền phí tích lũy tương ứng với phần NSDLĐ đã mua cho người lao động từ ngày 01 tháng 7 năm 2013.
• Quy định mới từ 01/01/2026: Đối với phần phí bảo hiểm nhân thọ phát sinh từ ngày 01 tháng 01 năm 2026, tiền phí tích lũy sẽ được tính thuế trên phần vượt mức quy định tại điểm a khoản 2 Điều 46 của Nghị định 253/2026/NĐ-CP.
• Trường hợp trả tiền nhiều lần: Nếu khoản phí tích lũy được trả nhiều lần, tiền thuế sẽ được khấu trừ theo tỷ lệ 10% tương ứng với từng lần trả tiền phí tích lũy.
• Trách nhiệm của NSDLĐ: NSDLĐ có trách nhiệm xác định phần phí bảo hiểm nhân thọ từ ngày 01 tháng 01 năm 2026 vượt mức quy định tại điểm a khoản 2 Điều 46 và thông tin cho DNBH.
• Quyết toán thuế: Cá nhân không phải quyết toán thuế đối với phần thu nhập này.

Mức được trừ tối đa cho các loại bảo hiểm

Người lao động có thể tham gia đồng thời nhiều loại hình bảo hiểm, bao gồm bảo hiểm hưu trí bổ sung theo Luật Bảo hiểm xã hội, bảo hiểm hưu trí tự nguyện và bảo hiểm nhân thọ. Theo Nghị định 253/2026/NĐ-CP, mức được trừ tối đa cho các loại bảo hiểm này là 03.000.000 đồng mỗi tháng. Người sử dụng lao động được phép phân bổ mức trừ tối đa này cho một hoặc nhiều hình thức bảo hiểm mà người lao động lựa chọn.

• Đối với bảo hiểm hưu trí bổ sung và bảo hiểm hưu trí tự nguyện, mức trừ tối đa được tính chung với bảo hiểm nhân thọ.
• NSDLĐ cần ghi nhận và thông báo cho doanh nghiệp bảo hiểm về tổng số tiền bảo hiểm đã đóng để doanh nghiệp bảo hiểm tính thuế đúng mức.
• Phần vượt mức 03 triệu đồng/tháng sẽ không được giảm trừ thuế TNCN.

Trường hợp doanh nghiệp bảo hiểm nước ngoài

Nếu NSDLĐ mua bảo hiểm nhân thọ từ doanh nghiệp bảo hiểm không thành lập và không hoạt động theo quy định của pháp luật Việt Nam, nhưng được phép bán bảo hiểm tại Việt Nam, trách nhiệm khấu trừ thuế sẽ chuyển sang NSDLĐ. Cụ thể:

• Thời điểm khấu trừ: NSDLĐ phải khấu trừ thuế trước khi trả lương cho người lao động.
• Tỷ lệ khấu trừ: 10% trên khoản phí bảo hiểm đã mua hoặc đóng góp vượt mức quy định tại điểm a khoản 2 Điều 46 của Nghị định 253/2026/NĐ-CP.
• Quy trình: NSDLĐ xác định phần phí bảo hiểm vượt mức, khấu trừ thuế và nộp số thuế đã khấu trừ cho cơ quan thuế, sau đó ghi nhận phần còn lại vào thu nhập chịu thuế của người lao động.
• Quyết toán thuế: Người lao động không phải quyết toán thuế đối với phần thu nhập này.

Nội dung chứng từ khấu trừ thuế TNCN từ 01/07/2026

Theo khoản 1 Điều 23 Nghị định 254/2026/NĐ-CP, chứng từ khấu trừ thuế TNCN phải bao gồm các nội dung sau:

• Tên chứng từ và ký hiệu mẫu chứng từ khấu trừ thuế.
• Thông tin người nộp thuế (NSDLĐ) và người nhận (người lao động).
• Số tiền khấu trừ thuế, tỷ lệ thuế áp dụng (10%).
• Ngày lập chứng từ và chữ ký, con dấu của người nộp thuế.
• Ghi chú về nguồn gốc phí bảo hiểm (đối tượng bảo hiểm, thời gian, mức phí).

Việc chuẩn bị đầy đủ và chính xác các chứng từ này giúp doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu báo cáo thuế và tránh các rủi ro kiểm tra.