Tăng ca trên 40 giờ: Quy định mới về thuế TNCN có thực hay không?
Bạn có biết rằng từ ngày 01/07/2026 tiền lương làm thêm giờ vượt mức 40 giờ sẽ không còn được miễn thuế Thu nhập cá nhân (TNCN) tại Việt Nam? Câu hỏi này đã khiến hàng ngàn doanh nghiệp lo lắng về chi phí lao động và cách tính thuế. Ngay sau đây, chúng tôi sẽ giải đáp chi tiết: quy định mới là gì, áp dụng từ khi nào, và ai sẽ bị ảnh hưởng.
Căn cứ pháp lý: Điều 107 Bộ luật Lao động 2019 và Nghị định 253/2026/NĐ-CP
Theo Điều 107 Bộ luật Lao động 2019, người sử dụng lao động chỉ được phép sử dụng người lao động làm thêm giờ khi đáp ứng các điều kiện sau:
- Được sự đồng ý của người lao động.
- Giờ làm thêm không quá 50% số giờ làm việc bình thường trong một ngày, hoặc không quá 12 giờ trong một ngày nếu tính theo tuần.
- Giờ làm thêm không quá 40 giờ trong một tháng và không quá 200 giờ trong một năm (trừ trường hợp quy định tại khoản 3 Điều này).
Đối với các trường hợp làm thêm giờ vượt mức quy định trên, Khoản 4 Điều 107 yêu cầu người sử dụng lao động phải thông báo bằng văn bản cho cơ quan chuyên môn về lao động thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh.
Về thuế, Khoản 3 Điều 26 Nghị định 253/2026/NĐ-CP quy định:
- Tiền lương, tiền công làm việc ban đêm, làm thêm giờ được miễn thuế TNCN nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện và thời gian theo pháp luật lao động.
- Nếu vượt mức quy định, phần vượt mức sẽ tính vào thu nhập chịu thuế của cá nhân.
Hiệu lực thi hành của Nghị định 253/2026/NĐ-CP bắt đầu từ 01/07/2026, đồng thời các quy định về thu nhập từ tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú sẽ áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026.
Lưu ý: Bảng kê cần được lập và lưu trữ trước ngày 01/07/2026 để đáp ứng quy định mới.
Cách tính thuế TNCN cho tiền lương làm thêm giờ vượt mức
Để minh họa, giả sử công ty XYZ có một nhân viên “Anh A” với mức lương cơ bản 10.000.000 VND/tháng và làm thêm 45 giờ trong tháng (vượt mức 40 giờ). Tỷ lệ trả lương làm thêm giờ được quy định là 150% mức lương cơ bản theo giờ.
| Hạng mục | Số giờ | Giá trị (VND) |
|---|---|---|
| Lương cơ bản | 160 giờ (8h x 20 ngày) | 10.000.000 |
| Làm thêm (40 giờ) | 40 | 10.000.000 ÷ 160 × 1.5 × 40 = 3.750.000 |
| Làm thêm vượt mức (5 giờ) | 5 | 10.000.000 ÷ 160 × 1.5 × 5 = 468.750 |
Trong đó, 40 giờ đầu tiên được miễn thuế TNCN vì nằm trong giới hạn cho phép. Tuy nhiên, 5 giờ vượt mức sẽ tính vào thu nhập chịu thuế. Giả sử mức giảm trừ cá nhân là 11.000.000 VND và thuế suất lũy tiến áp dụng 10% cho phần thu nhập tính thuế, thuế TNCN phải nộp cho phần vượt mức sẽ là:
Thu nhập tính thuế = 10.000.000 (lương cơ bản) + 468.750 (vượt mức) – 11.000.000 (giảm trừ) = -531.250 VND.
Vì thu nhập tính thuế âm, nên không phát sinh thuế TNCN cho phần vượt mức (thuế = 0 VND).
Như vậy, chỉ phần 5 giờ vượt mức mới tạo ra nghĩa vụ thuế TNCN, và trong ví dụ này mức thuế thực tế là 0 VND.
Các bước doanh nghiệp cần thực hiện để tuân thủ
Để đáp ứng quy định mới, doanh nghiệp cần thực hiện các bước sau:
- Kiểm tra lại hợp đồng lao động: Đảm bảo điều khoản làm thêm giờ không vượt quá 40 giờ/tháng và 200 giờ/năm.
- Lập bảng kê chi tiết về thời gian làm thêm, mức trả và các khoản giảm trừ.
- Đăng ký và thông báo với cơ quan chuyên môn về lao động nếu có trường hợp vượt mức.
- Cập nhật phần mềm kế toán để tự động tính thuế TNCN cho phần vượt mức.
- Đào tạo nhân sự về quy trình chấm công và báo cáo thời gian làm thêm.
Thời hạn thực hiện các bước trên là trước ngày 01/07/2026 để tránh việc phải nộp thuế bổ sung và chịu phạt.
Mức phạt và những lỗi thường gặp khi không lập bảng kê
Việc không tuân thủ quy định có thể dẫn đến các hình phạt sau:
- Phạt hành chính: Từ 5% đến 10% tổng thuế TNCN chưa nộp, hoặc tối đa 50.000.000 VND.
- Phạt bổ sung: Nếu không lập bảng kê, cơ quan thuế có thể yêu cầu doanh nghiệp trả lại phần thuế đã miễn và tính lãi suất chậm trả.
- Kiểm tra, thanh tra: Doanh nghiệp có thể bị thanh tra lao động và thuế, gây mất uy tín và tốn kém thời gian.
Những lỗi thường gặp nhất:
- Không ghi rõ số giờ làm thêm trong bảng chấm công.
- Không tách riêng phần tiền lương làm thêm vượt mức trong bảng kê.
- Thiếu chứng từ hỗ trợ (hợp đồng, quyết định tăng ca).
Câu hỏi thường gặp (FAQ) về tăng ca và thuế TNCN
Doanh nghiệp có phải tính thuế TNCN cho toàn bộ tiền lương làm thêm giờ hay chỉ phần vượt mức?
Theo Nghị định 253/2026/NĐ-CP, chỉ phần tiền lương làm thêm giờ vượt mức 40 giờ/tháng (hoặc 200 giờ/năm) mới tính vào thu nhập chịu thuế TNCN. Các giờ trong giới hạn cho phép vẫn được miễn thuế.
Làm sao để chứng minh tiền lương làm thêm giờ đã được miễn thuế?
Doanh nghiệp phải lập bảng kê chi tiết ghi rõ thời gian, mức trả và các chứng từ kèm theo (bảng lương, chấm công, hợp đồng). Khi có yêu cầu, tổ chức phải xuất trình bảng kê này cho cơ quan thuế.