Tại sao doanh nghiệp cần nắm rõ quy định mới về khấu trừ, khai, nộp thuế thay từ 01/07/2026?
Các doanh nghiệp tại Việt Nam cần đặc biệt lưu ý những thay đổi cốt lõi trong quy định về khấu trừ, khai và nộp thuế thay sẽ có hiệu lực từ ngày 01/07/2026. Ngày 30/6/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định 252/2026/NĐ-CP, quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Quản lý thuế 2025. Tiếp đó, vào ngày 22/7/2026, Cục Thuế đã có Công văn 5061/CT-CS năm 2026, giới thiệu những điểm mới mang tính bước ngoặt, ảnh hưởng trực tiếp đến trách nhiệm và nghĩa vụ của nhiều tổ chức, cá nhân trong hệ thống quản lý thuế tại Việt Nam.
Những quy định này không chỉ làm rõ các trường hợp đã tồn tại mà còn bổ sung thêm nhiều tình huống mới, đặc biệt là trong bối cảnh kinh tế số và các giao dịch tài sản bảo đảm ngày càng phức tạp. Việc không nắm rõ hoặc chậm trễ trong việc cập nhật có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng, từ việc bị truy thu thuế, phạt chậm nộp, đến các mức phạt hành chính đáng kể. Do đó, mọi doanh nghiệp, tổ chức, và cá nhân có liên quan cần chủ động tìm hiểu, rà soát lại các quy trình nội bộ và chuẩn bị sẵn sàng để tuân thủ đúng hạn.
Điều kiện và hồ sơ cần chuẩn bị cho việc khấu trừ, khai, nộp thuế thay theo Nghị định 252/2026/NĐ-CP
Để thực hiện đúng các quy định mới về khấu trừ, khai và nộp thuế thay, các tổ chức, cá nhân có trách nhiệm cần chuẩn bị đầy đủ các điều kiện và hồ sơ cần thiết. Dưới đây là danh sách kiểm tra chi tiết cho từng trường hợp phổ biến được Nghị định 252/2026/NĐ-CP và Công văn 5061/CT-CS năm 2026 đề cập:
1. Đối với trường hợp bán tài sản bảo đảm để thi hành án và xử lý nợ:
- Điều kiện: Tổ chức bán đấu giá, bên nhận bảo đảm (không bao gồm Ngân hàng Nhà nước), hoặc cơ quan thi hành án trực tiếp thu, quản lý hoặc được ủy quyền thu tiền bán tài sản bảo đảm từ người mua. Số thuế giá trị gia tăng phải khấu trừ, nộp thay được xác định theo phương pháp tính thuế mà bên bán tài sản bảo đảm đang áp dụng.
- Hồ sơ cần chuẩn bị:
- Hợp đồng bán đấu giá tài sản hoặc các văn bản pháp lý liên quan đến việc xử lý tài sản bảo đảm.
- Hóa đơn điện tử theo loại hóa đơn mà đơn vị đang áp dụng hoặc đề nghị cấp hóa đơn điện tử từng lần phát sinh.
- Các chứng từ xác định giá trị tài sản, giá bán tài sản.
- Tờ khai thuế giá trị gia tăng (GTGT) riêng cho hoạt động bán tài sản bảo đảm (Mẫu số 01/GTGT hoặc mẫu phù hợp).
- Tờ khai thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) hoặc thuế thu nhập cá nhân (TNCN) theo quy định của pháp luật thuế hiện hành.
- Chứng từ nộp tiền thuế vào ngân sách nhà nước.
2. Đối với thu nhập từ kinh doanh của cá nhân (môi giới, đại lý, xổ số, bán hàng đa cấp, cá nhân không cư trú):
- Điều kiện: Tổ chức, cá nhân chi trả thu nhập từ các hoạt động nêu trên cho cá nhân.
- Lưu ý quan trọng: Điểm mới đáng chú ý là Nghị định 252/2026/NĐ-CP đã bổ sung trách nhiệm khai thay, nộp thay thuế giá trị gia tăng cho cá nhân đối với các khoản thu nhập này, trong khi trước đây, Nghị định 126/2020/NĐ-CP và các văn bản hướng dẫn chỉ quy định khấu trừ thuế thu nhập cá nhân.
- Hồ sơ cần chuẩn bị:
- Hợp đồng, thỏa thuận chi trả hoa hồng, thù lao, hoặc các khoản thu nhập khác.
- Bảng kê chi tiết các khoản chi trả thu nhập cho cá nhân.
- Tờ khai thuế thu nhập cá nhân (TNCN) theo mẫu quy định (ví dụ: Mẫu 05/KK-TNCN cho thu nhập từ tiền lương, tiền công hoặc mẫu phù hợp cho thu nhập từ kinh doanh).
- Tờ khai thuế giá trị gia tăng (GTGT) nộp thay cho cá nhân (nếu có trách nhiệm khai thay, nộp thay GTGT).
- Chứng từ khấu trừ thuế TNCN (nếu có).
- Chứng từ nộp tiền thuế vào ngân sách nhà nước.
3. Đối với tổ chức hợp tác kinh doanh với cá nhân:
- Điều kiện: Tổ chức có hợp tác kinh doanh với cá nhân, trừ trường hợp cá nhân là hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có ngành nghề đang hoạt động cùng với ngành nghề hợp tác kinh doanh với tổ chức.
- Hồ sơ cần chuẩn bị:
- Hợp đồng hợp tác kinh doanh.
- Bảng kê doanh thu và phân chia kết quả hợp tác kinh doanh.
- Tờ khai thuế GTGT đối với toàn bộ doanh thu của hoạt động hợp tác kinh doanh mà không phân biệt hình thức phân chia kết quả hợp tác kinh doanh (Mẫu 01/GTGT hoặc mẫu phù hợp).
- Tờ khai thuế TNCN nộp thay cho cá nhân hợp tác kinh doanh (Mẫu 05/KK-TNCN hoặc mẫu phù hợp).
- Chứng từ nộp tiền thuế vào ngân sách nhà nước.
4. Đối với hoạt động kinh doanh trên nền tảng thương mại điện tử:
- Điều kiện: Tổ chức có hoạt động kinh doanh trên nền tảng thương mại điện tử và có trách nhiệm khấu trừ, khai, nộp thay thuế theo quy định tại Điều 43 Nghị định 252/2026/NĐ-CP.
- Hồ sơ cần chuẩn bị:
- Tờ khai thuế theo quy định tại Điều 43 Nghị định 252/2026/NĐ-CP.
- Các chứng từ khấu trừ thuế (nếu có).
- Chứng từ nộp tiền thuế vào ngân sách nhà nước.
Tóm tắt và khuyến nghị cho doanh nghiệp tại Long Biên, Hà Nội
Những điểm mới trong Nghị định 252/2026/NĐ-CP và Công văn 5061/CT-CS năm 2026 đã mang lại sự rõ ràng và bổ sung các trường hợp cụ thể về trách nhiệm khấu trừ, khai và nộp thuế thay. Các quy định này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh các giao dịch kinh tế ngày càng đa dạng, từ bán tài sản bảo đảm, thu nhập cá nhân từ kinh doanh, hợp tác kinh doanh, đến các hoạt động trên nền tảng thương mại điện tử.
Để đảm bảo tuân thủ pháp luật thuế và tránh các rủi ro pháp lý không đáng có, các doanh nghiệp, đặc biệt là những đơn vị đang hoạt động tại khu vực Long Biên, Hà Nội, cần chủ động rà soát lại các quy trình kế toán, thuế nội bộ. Việc cập nhật kịp thời các biểu mẫu tờ khai, chuẩn bị đầy đủ hồ sơ và nắm vững các điều kiện áp dụng là yếu tố then chốt. Nếu có bất kỳ vướng mắc nào, việc tham vấn ý kiến từ các chuyên gia thuế hoặc liên hệ trực tiếp với Chi cục Thuế Long Biên, Cục Thuế Hà Nội là điều cần thiết để đảm bảo thực hiện đúng và đủ nghĩa vụ thuế của mình. ANC Việt Nam luôn sẵn sàng hỗ trợ quý doanh nghiệp trong việc cập nhật và thực hiện các nghĩa vụ thuế một cách hiệu quả nhất.