Công văn 5062/CT-CS: Bước ngoặt về minh bạch thông tin thuế tại Việt Nam từ 01/7/2026
Từ ngày 01/7/2026, một kỷ nguyên mới về minh bạch thông tin thuế chính thức bắt đầu tại Việt Nam, ảnh hưởng sâu rộng đến hàng triệu doanh nghiệp và cá nhân. Công văn 5062/CT-CS của Cục Thuế, ban hành ngày 22/07/2026, đã làm rõ các hướng dẫn quan trọng để triển khai Nghị định 252/2026/NĐ-CP của Chính phủ và Thông tư 90/2026/TT-BTC của Bộ Tài chính. Đây là những văn bản pháp lý cốt lõi, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2026, nhằm tăng cường khả năng tiếp cận thông tin của cơ quan thuế, mở rộng trách nhiệm cung cấp thông tin của người nộp thuế và các tổ chức liên quan, đồng thời hoàn thiện cơ chế kết nối, chia sẻ dữ liệu điện tử theo khuyến nghị của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD).
Các quy định mới này không chỉ đơn thuần là sự điều chỉnh về thủ tục hành chính mà còn là một bước tiến quan trọng trong nỗ lực của Việt Nam nhằm chống thất thu thuế, rửa tiền và tài trợ khủng bố, đồng thời đảm bảo tuân thủ các cam kết quốc tế về minh bạch thuế. Doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là các doanh nghiệp có yếu tố nước ngoài, cần đặc biệt lưu ý và chuẩn bị kỹ lưỡng để đáp ứng các yêu cầu mới này.
Chi tiết các quy định mới về trao đổi thông tin thuế theo Nghị định 252/2026/NĐ-CP và Thông tư 90/2026/TT-BTC
Để đảm bảo việc triển khai hiệu quả nội dung về trao đổi thông tin cho mục đích thuế theo khuyến nghị của OECD, Công văn 5062/CT-CS đã nhấn mạnh một số quy định trọng tâm từ Nghị định 252/2026/NĐ-CP và Thông tư 90/2026/TT-BTC. Các quy định này tạo ra một khung pháp lý toàn diện hơn, tăng cường quyền hạn của cơ quan thuế và nghĩa vụ của người nộp thuế.
1. Trách nhiệm của các Bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan nhà nước khác trong quản lý thuế liên quan đến trao đổi thông tin
Theo điểm c khoản 3 Điều 58 Nghị định 252/2026/NĐ-CP, Nghị định đã bổ sung trách nhiệm cụ thể cho các Bộ, cơ quan ngang bộ và các cơ quan nhà nước khác. Các cơ quan này có nhiệm vụ rà soát, sửa đổi, bổ sung các văn bản quy phạm pháp luật thuộc lĩnh vực quản lý của mình. Mục tiêu là để đảm bảo rằng việc trao đổi thông tin với cơ quan thuế nước ngoài phải tuân thủ các điều ước quốc tế, thỏa thuận quốc tế về thuế mà Việt Nam là thành viên hoặc bên ký kết, đồng thời phù hợp với tiêu chuẩn của Diễn đàn toàn cầu về minh bạch và trao đổi thông tin cho mục đích thuế. Điều này thể hiện sự cam kết mạnh mẽ của Chính phủ Việt Nam trong việc hội nhập và tuân thủ các chuẩn mực quốc tế về quản lý thuế.
2. Quy định về cung cấp, thu thập, xác minh thông tin theo điều ước quốc tế về thuế và tiêu chuẩn của Diễn đàn toàn cầu (Điều 63 Nghị định 252/2026/NĐ-CP)
Điều 63 của Nghị định 252/2026/NĐ-CP là một trong những điều khoản quan trọng nhất, quy định chi tiết về cơ chế thu thập, cung cấp và trao đổi thông tin. Các điểm nổi bật bao gồm:
a. Nguyên tắc và phạm vi trao đổi thông tin được mở rộng
- Nguyên tắc thực hiện: Nghị định bổ sung nguyên tắc thực hiện và phạm vi trao đổi thông tin, bao gồm ba hình thức chính: trao đổi thông tin theo yêu cầu, trao đổi thông tin tự động và trao đổi thông tin tự nguyện. Điều này giúp cơ quan thuế có nhiều công cụ hơn để thu thập thông tin cần thiết.
- Phạm vi thông tin: Phạm vi thông tin được trao đổi đã được mở rộng đáng kể. Ngoài các thông tin thuế truyền thống, giờ đây còn bao gồm thông tin về chủ sở hữu pháp lý, chủ sở hữu hưởng lợi, thông tin ngân hàng, thông tin kế toán và các thông tin khác phục vụ mục đích thuế (khoản 1 và khoản 2 Điều 63 Nghị định 252/2026/NĐ-CP). Việc mở rộng này là cần thiết để chống lại các hình thức trốn thuế tinh vi thông qua các cấu trúc sở hữu phức tạp hoặc các giao dịch tài chính xuyên biên giới.
b. Trách nhiệm của người nộp thuế, cơ quan, tổ chức và cá nhân liên quan
- Nghĩa vụ cung cấp thông tin: Nghị định bổ sung quy định rõ ràng về trách nhiệm của người nộp thuế, các cơ quan, tổ chức và cá nhân có liên quan trong việc cung cấp, thu thập, lưu giữ và phối hợp xác minh thông tin theo yêu cầu của cơ quan thuế (khoản 3, khoản 6 và khoản 7 Điều 63 Nghị định 252/2026/NĐ-CP).
- Không được từ chối cung cấp thông tin: Một điểm đáng chú ý là người nộp thuế và các bên liên quan không được từ chối cung cấp thông tin với lý do thuộc bí mật ngân hàng hoặc do bên thứ ba đang nắm giữ, trừ trường hợp điều ước quốc tế có quy định khác. Quy định này phá vỡ rào cản về bí mật ngân hàng, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho cơ quan thuế trong việc truy vết các giao dịch đáng ngờ.
c. Nghĩa vụ của chi nhánh, văn phòng đại diện của doanh nghiệp nước ngoài tại Việt Nam
Khoản 4 Điều 63 Nghị định 252/2026/NĐ-CP bổ sung nghĩa vụ quan trọng cho các chi nhánh, văn phòng đại diện của doanh nghiệp nước ngoài tại Việt Nam. Các đơn vị này phải kê khai, cập nhật và lưu giữ thông tin về chủ sở hữu pháp lý và chủ sở hữu hưởng lợi của công ty mẹ ở nước ngoài. Việc kê khai, cập nhật thông tin được thực hiện theo Bảng kê BK07-ĐKT kèm theo Tờ khai đăng ký thuế mẫu số 01-ĐKT và Tờ khai điều chỉnh, bổ sung thông tin đăng ký thuế mẫu số 08-MST, ban hành kèm theo Thông tư 90/2026/TT-BTC ngày 30/6/2026 của Bộ Tài chính. Đây là một yêu cầu then chốt nhằm tăng cường minh bạch về sở hữu thực tế, giúp cơ quan thuế xác định rõ ràng các đối tượng chịu thuế và ngăn chặn việc chuyển giá, trốn thuế thông qua các cấu trúc doanh nghiệp phức tạp.
Ví dụ về kê khai chủ sở hữu hưởng lợi cho chi nhánh doanh nghiệp nước ngoài:
Một chi nhánh của Công ty X (có trụ sở chính tại Singapore) hoạt động tại Hà Nội phải khai báo thông tin chủ sở hữu pháp lý và chủ sở hữu hưởng lợi của công ty mẹ thông qua mẫu BK07-ĐKT và Tờ khai 01-ĐKT. Thông tin này sẽ được lưu trữ trong hệ thống quản lý thuế của Chi cục Thuế Long Biên và chia sẻ tự động với cơ quan thuế quốc tế theo quy định của Nghị định 252/2026/NĐ-CP.
3. Các quy định bổ sung về lưu trữ tài liệu kế toán và biện pháp thu thập, xác minh thông tin
Để đảm bảo khả năng tiếp cận thông tin của cơ quan thuế ngay cả khi doanh nghiệp ngừng hoạt động, Nghị định 252/2026/NĐ-CP (khoản 5 Điều 63) bổ sung trách nhiệm lưu trữ tài liệu kế toán theo quy định của Luật Kế toán. Khi doanh nghiệp tạm ngừng hoạt động, giải thể hoặc phá sản, người nộp thuế phải thông báo bằng văn bản cho cơ quan thuế về nơi lưu trữ tài liệu kế toán, nhằm bảo đảm cơ quan thuế có thể truy cập khi cần.
Thêm vào đó, khoản 8 Điều 63 quy định các biện pháp thu thập và xác minh thông tin của cơ quan thuế, bao gồm việc yêu cầu cung cấp hồ sơ, thực hiện kiểm tra thực địa và sử dụng công cụ công nghệ thông tin để so sánh, phân tích dữ liệu. Những biện pháp này giúp nâng cao hiệu quả kiểm soát và giảm thiểu rủi ro trốn thuế.
Kết luận
Công văn 5062/CT-CS, cùng với Nghị định 252/2026/NĐ-CP và Thông tư 90/2026/TT-BTC, đánh dấu một bước tiến quan trọng trong việc hiện đại hoá hệ thống thuế Việt Nam. Các doanh nghiệp, đặc biệt là những doanh nghiệp có chi nhánh hoặc văn phòng đại diện nước ngoài tại Hà Nội và Long Biên, cần nhanh chóng điều chỉnh quy trình nội bộ, thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ kê khai và lưu trữ thông tin để đáp ứng yêu cầu mới. Việc tuân thủ đúng thời hạn và nội dung sẽ giúp doanh nghiệp tránh các rủi ro pháp lý và góp phần vào mục tiêu chung của Nhà nước trong việc tăng cường minh bạch và hiệu quả thu thuế.