Thời điểm xác định thu nhập tính thuế TNCN 2026: Quy định mới ảnh hưởng hàng triệu cá nhân cư trú tại Việt Nam
Từ ngày 01/01/2026, hàng triệu cá nhân cư trú tại Việt Nam sẽ cần nắm rõ các quy định mới về thời điểm xác định thu nhập tính thuế thu nhập cá nhân (TNCN) theo Nghị định 253/2026/NĐ-CP. Đây là một trong những thay đổi quan trọng nhằm minh bạch hoá và chuẩn hoá quy trình kê khai, nộp thuế, đảm bảo công bằng và hiệu quả trong quản lý thuế tại Việt Nam.
Quy định mới này không chỉ ảnh hưởng đến người lao động nhận lương, mà còn tác động đến các cá nhân có thu nhập từ đầu tư vốn, chuyển nhượng tài sản, trúng thưởng, bản quyền, thừa kế và quà tặng. Việc xác định đúng thời điểm phát sinh thu nhập chịu thuế là yếu tố then chốt để cá nhân và tổ chức chi trả thu nhập thực hiện nghĩa vụ thuế một cách chính xác, tránh những sai sót không đáng có dẫn đến các mức phạt hành chính.
Bài viết này của ANC Việt Nam sẽ đi sâu phân tích chi tiết các quy định về thời điểm xác định thu nhập tính thuế TNCN đối với cá nhân cư trú, làm rõ đối tượng nộp thuế và các trường hợp đặc biệt được miễn quyết toán thuế hàng năm. Đồng thời, chúng tôi cũng sẽ đưa ra những lời khuyên thiết thực để doanh nghiệp và cá nhân có thể chủ động tuân thủ các quy định mới này.
Chi tiết thời điểm xác định thu nhập tính thuế TNCN theo Nghị định 253/2026/NĐ-CP
Việc xác định chính xác thời điểm phát sinh thu nhập chịu thuế là cơ sở để tính toán và kê khai thuế TNCN đúng hạn. Theo Chương IV Nghị định 253/2026/NĐ-CP, thời điểm này được quy định cụ thể cho từng loại thu nhập như sau:
| Loại thu nhập chịu thuế TNCN | Nội dung | Thời điểm xác định thu nhập tính thuế |
|---|---|---|
| Thu nhập từ tiền lương, tiền công | Bao gồm tiền lương, tiền công, các khoản lợi ích bằng tiền hoặc không bằng tiền, trợ cấp, phụ cấp và các thu nhập khác quy định tại Điều 8 Nghị định 253/2026/NĐ-CP. | Thời điểm người sử dụng lao động trả tiền lương, tiền công cho người nộp thuế hoặc thời điểm người nộp thuế nhận được thu nhập. |
| Thu nhập từ đầu tư vốn | Các khoản thu nhập từ lãi tiền gửi, lãi cho vay, cổ tức, lợi tức chia từ góp vốn, lợi nhuận từ chuyển nhượng vốn góp, v.v. | Thời điểm tổ chức, cá nhân trả thu nhập cho người nộp thuế, trừ các trường hợp đặc biệt tại khoản 4, 5 và 6 Điều 52 Nghị định 253/2026/NĐ-CP. Đối với thu nhập từ đầu tư vốn ra nước ngoài, thời điểm tính thuế là khi cá nhân nhận thu nhập. |
| Thu nhập từ chuyển nhượng vốn | Thu nhập từ việc chuyển nhượng phần vốn góp trong công ty, chuyển nhượng chứng khoán, v.v. | Thời điểm giao dịch hoàn thành theo quy định pháp luật hoặc thời điểm làm thủ tục thay đổi danh sách thành viên góp vốn, trừ trường hợp tại khoản 6 Điều 53 Nghị định 253/2026/NĐ-CP. |
| Thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán | Thu nhập từ việc bán, chuyển nhượng cổ phiếu, trái phiếu, chứng chỉ quỹ và các loại chứng khoán khác. |
|
| Thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản | Thu nhập từ việc bán, chuyển nhượng nhà ở, đất đai và các tài sản gắn liền với đất. |
|
| Thu nhập từ trúng thưởng | Các khoản tiền thưởng từ xổ số, khuyến mại, cá cược, v.v. | Thời điểm tổ chức, cá nhân trả thưởng cho người trúng thưởng. |
| Thu nhập từ tiền bản quyền | Thu nhập từ việc chuyển giao quyền sử dụng hoặc quyền sở hữu các tác phẩm văn học, nghệ thuật, khoa học, sáng chế, v.v. | Thời điểm tổ chức, cá nhân trả tiền bản quyền cho người nộp thuế. |
| Thu nhập từ nhượng quyền thương mại | Thu nhập từ việc cho phép sử dụng thương hiệu, hệ thống kinh doanh theo hợp đồng nhượng quyền. | Thời điểm tổ chức, cá nhân trả thu nhập cho người nộp thuế. |
| Thu nhập từ nhận thừa kế, quà tặng | Các tài sản nhận được từ thừa kế hoặc quà tặng là bất động sản, chứng khoán, vốn góp, tiền mặt, v.v. |
|
Đối tượng nộp thuế TNCN: Cư trú và không cư trú
Cá nhân cư trú và cá nhân không cư trú đều là đối tượng nộp thuế thu nhập cá nhân theo quy định hiện hành. Tuy nhiên, mức thuế suất áp dụng và một số khoản giảm trừ có thể khác nhau tùy theo tình trạng cư trú. Cư trú tại Việt Nam được xác định khi cá nhân có mặt tại Việt Nam từ 183 ngày trở lên trong năm tính thuế, trong khi người không cư trú là những người không đáp ứng tiêu chí trên.
Kết luận
Việc nắm rõ thời điểm xác định thu nhập tính thuế TNCN theo Nghị định 253/2026/NĐ-CP giúp cá nhân cư trú và doanh nghiệp tránh được các rủi ro pháp lý và tối ưu hoá nghĩa vụ thuế. Đối với người dân tại Long Biên, Hà Nội, việc tham khảo thông tin tại Chi cục Thuế Long Biên hoặc Cục Thuế Hà Nội sẽ giúp thực hiện kê khai chính xác và kịp thời.