Thuế 2026: Không giải trình có thể bị giám sát trọng điểm – Điều gì thay đổi?
- ⚠️ Mức phạt: Không giải trình đúng thời hạn có thể bị đưa vào giám sát trọng điểm và chịu phạt từ 10% đến 30% thuế chưa nộp, kèm theo các biện pháp nâng cao tuân thủ
Bạn có biết rằng từ ngày 01/07/2026 mọi doanh nghiệp không giải trình theo yêu cầu của cơ quan thuế có thể bị đưa vào giám sát trọng điểm?
Thông tư 94/2026/TT-BTC do Bộ Tài chính ban hành quy định chi tiết về quản lý tuân thủ và quản lý rủi ro trong thuế, có hiệu lực ngay từ ngày 01/07/2026. Quy định này không chỉ xác định 4 mức độ tuân thủ thuế mà còn nêu rõ các tiêu chí để đưa người nộp vào danh sách giám sát trọng điểm.
Chi tiết quy định giám sát trọng điểm và căn cứ pháp lý trong Thông tư 94/2026/TT-BTC
Theo khoản 1 Điều 9 Thông tư 94/2026/TT-BTC, người nộp thuế sẽ bị giám sát trọng điểm nếu đáp ứng một trong các tiêu chí sau:
- a) Thực hiện giao dịch qua ngân hàng có dấu hiệu đáng ngờ liên quan đến trốn thuế hoặc rửa tiền.
- b) Bị khởi tố về vi phạm thuế, hóa đơn, chứng từ.
- c) Có rủi ro cao về thuế dựa trên chuyên đề trọng điểm hoặc thông tin thu thập được từ công tác quản lý.
- d) Không tuân thủ pháp luật thuế (Điều 10) và không giải trình, bổ sung thông tin theo yêu cầu.
Đặc biệt, khoản 12 Điều 3 quy định rằng giám sát trọng điểm là việc cơ quan thuế áp dụng các biện pháp nghiệp vụ quản lý thuế để theo dõi, kiểm soát chặt chẽ hoạt động của người nộp trong một khoảng thời gian nhất định.
Các bước doanh nghiệp cần thực hiện để tránh bị đưa vào giám sát trọng điểm
Để không rơi vào danh sách giám sát, doanh nghiệp cần thực hiện các bước sau:
- Nhận và xác nhận thông báo: Khi nhận được thông báo yêu cầu giải trình, hãy xác nhận ngay qua hệ thống e-Tax hoặc email chính thức.
- Thu thập chứng từ liên quan: Tập hợp hóa đơn, chứng từ, sao kê ngân hàng, và các tài liệu chứng minh giao dịch.
- Chuẩn bị giải trình chi tiết: Trình bày rõ ràng nguyên nhân, các biện pháp khắc phục và thời gian thực hiện.
- Nộp giải trình đúng hạn: Gửi giải trình qua cổng thông tin điện tử của Tổng cục Thuế hoặc nộp trực tiếp tại cơ quan thuế địa phương.
- Theo dõi phản hồi: Kiểm tra lại trạng thái giải trình và thực hiện các yêu cầu bổ sung nếu có.
Việc thực hiện đầy đủ và kịp thời các bước trên sẽ giúp doanh nghiệp duy trì mức độ tuân thủ tốt và tránh các biện pháp giám sát nặng nề.
Mức phạt và những lỗi thường gặp khi không giải trình đúng thời hạn
Những lỗi phổ biến mà doanh nghiệp thường gặp:
- Không nộp giải trình trong thời hạn 30 ngày.
- Giải trình không đầy đủ, thiếu chứng từ quan trọng.
- Không phản hồi lại yêu cầu bổ sung thông tin của cơ quan thuế.
Theo Điều 11 Thông tư 94/2026/TT-BTC, nếu doanh nghiệp thuộc mức “Không tuân thủ” (Mức 4), cơ quan thuế sẽ áp dụng các biện pháp quản lý nghiêm ngặt, bao gồm:
- Đưa vào danh sách giám sát trọng điểm.
- Yêu cầu doanh nghiệp thực hiện các biện pháp nâng cao tuân thủ, như đào tạo nội bộ và cải tiến quy trình khai báo.
Câu hỏi thường gặp về giám sát trọng điểm và giải trình thuế 2026
Doanh nghiệp có bị giám sát nếu chỉ chậm 1 ngày trong việc giải trình?
Theo khoản 12 Điều 3 Thông tư 94/2026/TT-BTC, thời hạn giải trình là theo thông báo của cơ quan thuế. Nếu chậm quá hạn, cơ quan thuế có quyền đưa doanh nghiệp vào danh sách giám sát trọng điểm và áp dụng các biện pháp quản lý theo Điều 11. Vì vậy, việc chậm dù chỉ 1 ngày cũng có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng.
Làm sao để biết doanh nghiệp mình đang ở mức độ tuân thủ nào?
Cơ quan thuế sẽ gửi thông báo phân loại mức độ tuân thủ (Mức 1‑4) dựa trên tiêu chí trong Phụ lục I của Thông tư 94/2026/TT-BTC. Doanh nghiệp có thể kiểm tra qua cổng thông tin điện tử hoặc yêu cầu giải trình chi tiết tại cơ quan thuế địa phương.
Nếu doanh nghiệp đã bị đưa vào giám sát trọng điểm, có cách nào để giảm mức phạt không?
Doanh nghiệp có thể đề xuất các biện pháp nâng cao tuân thủ (Điều 11) như cải tiến quy trình, áp dụng công nghệ thông tin, và tham gia các chương trình đào tạo do cơ quan thuế tổ chức. Khi chứng minh được sự cải thiện, cơ quan thuế có thể xem xét giảm mức phạt hoặc rút khỏi danh sách giám sát.
Hành động ngay: Những việc doanh nghiệp cần làm để tuân thủ
Để tránh rơi vào giám sát trọng điểm và các mức phạt cao, doanh nghiệp nên:
- Thiết lập quy trình nội bộ để nhận và xử lý thông báo giải trình ngay lập tức.
- Đào tạo nhân viên kế toán về các tiêu chí giám sát trọng điểm trong Thông tư 94/2026/TT-BTC.
- Sử dụng phần mềm kế toán tích hợp với hệ thống e-Tax để tự động cảnh báo thời hạn giải trình.
- Thường xuyên kiểm tra mức độ tuân thủ qua cổng thông tin của Tổng cục Thuế.
- Liên hệ với các đơn vị tư vấn thuế chuyên nghiệp nếu gặp khó khăn trong việc chuẩn bị giải trình.
Nếu doanh nghiệp của bạn cần hỗ trợ chi tiết về việc chuẩn bị giải trình hoặc muốn nâng cao mức độ tuân thủ, ANC Việt Nam sẵn sàng tư vấn qua hotline 0942597477.
| Mức độ | Đánh giá | Biện pháp quản lý |
|---|---|---|
| Mức 1 | Tuân thủ tốt | Ưu đãi, khen thưởng, ưu tiên trong quản lý thuế (Điều 48 NĐ 252/2026) |
| Mức 2 | Tuân thủ trung bình | Áp dụng các biện pháp nâng cao tuân thủ, không có hình thức khen thưởng đặc biệt. |
| Mức 3 | Tuân thủ thấp | Áp dụng biện pháp nâng cao tuân thủ, có thể yêu cầu doanh nghiệp thực hiện kế hoạch cải tiến. |
| Mức 4 | Không tuân thủ | Đưa vào danh sách giám sát trọng điểm, áp dụng các biện pháp quản lý nghiêm ngặt và yêu cầu thực hiện các biện pháp nâng cao tuân thủ. |