Tại sao việc kê khai và lập hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết theo Nghị định 255/2026 lại quan trọng đối với doanh nghiệp Việt Nam?
- 🚨 Cảnh báo: Không kê khai đúng thời hạn hoặc không cung cấp đầy đủ hồ sơ có thể dẫn đến mức phạt lên tới 200% thuế chưa nộp
- ⚠️ Mức phạt: Không kê khai hoặc kê khai sai có thể bị phạt từ 100% đến 400% số thuế chưa nộp, tùy mức độ vi phạm
Việc kê khai và lập hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết (Transfer Pricing – TP) là một nghĩa vụ pháp lý quan trọng đối với mọi doanh nghiệp tại Việt Nam, đặc biệt là các đơn vị hoạt động tại các trung tâm kinh tế lớn như Hà Nội. Nghị định 255/2026/NĐ-CP, được ban hành dựa trên Luật Quản lý thuế 2025, đã thiết lập khuôn khổ rõ ràng về các nghĩa vụ này cho các doanh nghiệp có giao dịch với các bên liên kết, dù là trong nước hay quốc tế. Tuân thủ đúng quy định không chỉ giúp doanh nghiệp tránh các rủi ro về thuế, mà còn đảm bảo sự minh bạch và bền vững trong hoạt động kinh doanh.
Do đó, hiểu rõ nghĩa vụ, chuẩn bị hồ sơ đầy đủ và thực hiện đúng quy trình là yếu tố then chốt để doanh nghiệp duy trì hoạt động kinh doanh ổn định và tránh rủi ro pháp lý, góp phần vào sự phát triển chung của nền kinh tế.
Nghĩa vụ kê khai và lập hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết theo Nghị định 255/2026
Theo khoản 2 Điều 18 Nghị định 255/2026/NĐ-CP, người nộp thuế có các nghĩa vụ cụ thể trong việc kê khai và xác định giá giao dịch liên kết, đồng thời phải tuân thủ các quy định tại khoản 2 Điều 37 Luật Quản lý thuế 2025. Các nghĩa vụ này bao gồm:
- Kê khai và xác định giá giao dịch liên kết: Đảm bảo rằng việc kê khai và xác định giá không làm giảm nghĩa vụ thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp tại Việt Nam.
- Chứng minh phương pháp xác định giá: Người nộp thuế phải có khả năng chứng minh việc đã thực hiện phân tích, so sánh và lựa chọn phương pháp xác định giá giao dịch liên kết phù hợp với nguyên tắc thị trường.
- Kê khai thông tin chi tiết: Kê khai đầy đủ thông tin về quan hệ liên kết và các giao dịch liên kết theo các Phụ lục I, Phụ lục II, Phụ lục III ban hành kèm theo Nghị định 255/2026/NĐ-CP. Các phụ lục này phải được nộp cùng với Tờ khai quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp.
- Lập, lưu giữ và cung cấp Hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết: Doanh nghiệp có trách nhiệm lập, lưu giữ và sẵn sàng cung cấp các thông tin, hồ sơ, tài liệu, số liệu, chứng từ liên quan khi cơ quan thuế yêu cầu. Hồ sơ này bao gồm:
- Thông tin về quan hệ liên kết và giao dịch liên kết theo Phụ lục I.
- Hồ sơ quốc gia theo danh mục các nội dung thông tin, tài liệu quy định tại Phụ lục II.
- Hồ sơ toàn cầu theo danh mục các nội dung thông tin, tài liệu quy định tại Phụ lục III.
- Báo cáo lợi nhuận liên quốc gia của Công ty mẹ tối cao theo quy định tại Điều 19 và Phụ lục IV (nếu áp dụng).
- Tuân thủ Luật Quản lý thuế: Ngoài các nghĩa vụ trên, doanh nghiệp còn phải tuân thủ các nghĩa vụ chung của người nộp thuế theo khoản 2 Điều 37 Luật Quản lý thuế 2025, bao gồm khai chính xác, trung thực, đầy đủ và nộp hồ sơ thuế đúng hạn, chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác của hồ sơ.
Quy trình thực hiện kê khai và lập hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết từng bước
Để đảm bảo tuân thủ đầy đủ các nghĩa vụ, doanh nghiệp cần thực hiện theo một quy trình có hệ thống:
- Xác định đối tượng áp dụng: Kiểm tra các tiêu chí theo quy định của Nghị định 255/2026 để xác định nghĩa vụ kê khai và lập hồ sơ giao dịch liên kết.
- Thu thập dữ liệu: Tập hợp tất cả các tài liệu cần thiết như hợp đồng, hoá đơn, sổ sách kế toán, báo cáo tài chính, và các thông tin liên quan đến các giao dịch với các bên liên kết.
- Phân tích và so sánh: Áp dụng các phương pháp xác định giá giao dịch liên kết (như phương pháp so sánh giá độc lập, phương pháp giá bán lại, phương pháp giá vốn cộng lãi, phương pháp lợi nhuận thuần, phương pháp phân bổ lợi nhuận) để xác định giá giao dịch theo nguyên tắc thị trường (arm‑length principle).
- Lập hồ sơ: Hoàn thiện các phụ lục I, II, III (và IV nếu cần) theo mẫu quy định của Nghị định 255/2026/NĐ-CP. Hồ sơ này bao gồm:
- Thông tin chi tiết về quan hệ liên kết và các giao dịch phát sinh.
- Hồ sơ quốc gia, bao gồm phân tích chức năng, tài sản, rủi ro, phân tích ngành, thị trường và các hợp đồng liên quan.
- Hồ sơ toàn cầu, cung cấp cái nhìn tổng thể về tập đoàn và chính sách TP toàn cầu, thường đối chiếu với OECD Transfer Pricing Guidelines.
- Kê khai trên tờ khai quyết toán TNDN: Điền các mục liên quan đến giao dịch liên kết theo Phụ lục I và đính kèm các phụ lục hồ sơ đã chuẩn bị vào tờ khai quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp.
- Nộp hồ sơ: Nộp tờ khai và hồ sơ qua hệ thống kê khai thuế điện tử (e‑Tax) hoặc nộp trực tiếp tại cơ quan thuế địa phương, ví dụ như Chi cục Thuế Long Biên, Cục Thuế Hà Nội.
- Lưu trữ hồ sơ: Doanh nghiệp có nghĩa vụ lưu trữ hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết ít nhất 10 năm để sẵn sàng cung cấp khi cơ quan thuế yêu cầu kiểm tra, thanh tra.
Thời gian ước tính cho mỗi bước có thể khác nhau tùy thuộc vào quy mô và độ phức tạp của doanh nghiệp cũng như số lượng giao dịch liên kết:
- Xác định đối tượng: 1–2 ngày.
- Thu thập dữ liệu: 5–10 ngày (tùy quy mô và hệ thống dữ liệu).
- Phân tích và so sánh: 3–7 ngày.
- Lập hồ sơ: 4–6 ngày.
- Kê khai và nộp: 1 ngày.
- Giữ lưu trữ: liên tục trong suốt thời gian quy định.
Các mức phạt nếu không tuân thủ quy định về giao dịch liên kết
Việc không tuân thủ đầy đủ các nghĩa vụ kê khai và lập hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết theo Nghị định 255/2026/NĐ-CP có thể dẫn đến những hậu quả pháp lý và tài chính nghiêm trọng cho doanh nghiệp. Cơ quan thuế có quyền ấn định thuế và áp dụng các mức phạt theo quy định của Luật Quản lý thuế 2025 và các văn bản hướng dẫn.
Ngoài các mức phạt tài chính trực tiếp, việc vi phạm quy định về giao dịch liên kết còn có thể gây ra những ảnh hưởng tiêu cực khác đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, bao gồm việc tăng cường kiểm tra, thanh tra từ cơ quan thuế, ảnh hưởng đến uy tín và khả năng tiếp cận các nguồn vốn.
Câu hỏi thường gặp về kê khai và hồ sơ TP theo Nghị định 255/2026
Doanh nghiệp có phải kê khai nếu chỉ có một giao dịch liên kết duy nhất trong năm?
Theo khoản 2 Điều 37 Luật Quản lý thuế 2025 và các quy định tại Nghị định 255/2026/NĐ-CP, mọi doanh nghiệp có phát sinh giao dịch liên kết đều có nghĩa vụ kê khai thông tin về quan hệ liên kết và giao dịch liên kết. Nghĩa vụ này không phụ thuộc vào số lượng hay giá trị của giao dịch liên kết, mà dựa trên việc có phát sinh giao dịch liên kết hay không. Doanh nghiệp cần kiểm tra kỹ các tiêu chí cụ thể trong Nghị định để xác định phạm vi nghĩa vụ của mình.
Việc tuân thủ các quy định về kê khai và lập hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết theo Nghị định 255/2026/NĐ-CP là yếu tố then chốt để doanh nghiệp duy trì hoạt động kinh doanh hợp pháp và hiệu quả. Các doanh nghiệp tại Long Biên, Hà Nội nói riêng và cả nước nói chung cần chủ động nắm vững các nghĩa vụ, chuẩn bị đầy đủ hồ sơ và thực hiện đúng quy trình để tránh những rủi ro pháp lý và tài chính không đáng có. Việc này không chỉ giúp doanh nghiệp hoàn thành trách nhiệm thuế mà còn góp phần xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng.