Thuế TNCN 2025: Khi nào áp dụng cho thu nhập lương – 01/01 hay 01/07?
- Mức phạt và những điểm dễ sai khi khai thuế
Việc không tuân thủ thời gian và cách tính thuế mới có thể dẫn đến các mức phạt sau:
Phạt chậm nộp thuế: 0,03% số tiền thuế chưa nộp cho mỗi ngày chậm, tối đa 25% tổng số thuế - Phạt khai sai: Từ 10% đến 30% số thuế phải nộp nếu khai sai mức thuế suất hoặc không áp dụng miễn thuế đúng quy định
- Phạt bổ sung: 100% số thuế còn thiếu nếu phát hiện có hành vi gian lận thuế
- ⚠️ Mức phạt: Khi khai sai biểu thuế lũy tiến (ví dụ áp dụng 7 bậc cũ cho thu nhập 2026), cơ quan thuế có thể áp dụng mức phạt 20% trên số thuế chênh lệch
Bạn có biết rằng luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 sẽ có hai ngày hiệu lực quan trọng? Một số quy định về lương, tiền công sẽ bắt đầu áp dụng từ 01/01/2026, trong khi phần còn lại của luật chỉ có hiệu lực từ 01/07/2026. Điều này ảnh hưởng trực tiếp tới hàng triệu người nộp thuế và doanh nghiệp tại Việt Nam. Tại Chi cục Thuế Long Biên, Hà Nội, các doanh nghiệp đang được hướng dẫn chuẩn bị phần mềm và quy trình khai báo để đáp ứng thời gian áp dụng mới.
Chi tiết quy định và căn cứ pháp lý về thời điểm áp dụng
Theo Khoản 1 và 2 Điều 29 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025, luật có hiệu lực từ ngày 01/07/2026, ngoại trừ quy định tại khoản 2 Điều này. Cụ thể:
- Quy định chung về thuế TNCN (đối với mọi loại thu nhập) sẽ có hiệu lực từ 01/07/2026.
- Quy định liên quan đến thu nhập từ tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú sẽ áp dụng sớm hơn, từ 01/01/2026.
- Đối với cá nhân không cư trú, các quy định về lương, tiền công sẽ áp dụng đồng thời với toàn bộ luật, tức là từ 01/07/2026.
Luật này được công bố trên công báo chính thức và được giải thích chi tiết bởi Bộ Tài chính, Tổng cục Thuế và các cơ quan thuế địa phương.
Ví dụ minh họa thời gian áp dụng
Giả sử công ty X có 100 nhân viên cư trú và 20 nhân viên không cư trú. Từ ngày 01/01/2026, công ty X phải áp dụng biểu thuế mới cho 100 nhân viên cư trú, trong khi 20 nhân viên không cư trú vẫn áp dụng biểu thuế cũ cho đến 01/07/2026.
Các bước doanh nghiệp và cá nhân cần thực hiện để chuẩn bị
Để không bị phạt và đảm bảo tính chính xác trong khai thuế, doanh nghiệp và cá nhân nên thực hiện các bước sau:
- Kiểm tra phần mềm kế toán: Đảm bảo phần mềm đã được cập nhật biểu thuế lũy tiến 5 bậc mới và mức giảm trừ gia cảnh 11 triệu đồng/tháng (đối với người nộp) và 6,2 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc, theo quy định mới.
- Đào tạo nhân viên kế toán: Tổ chức buổi đào tạo về cách tính thuế TNCN theo Luật 2025, bao gồm các khoản miễn thuế mới.
- Rà soát hợp đồng lao động: Xác định các khoản tiền làm việc ban đêm, làm thêm giờ và tiền công trả ngày không nghỉ phép để áp dụng miễn thuế đúng quy định.
- Chuẩn bị hồ sơ bảo hiểm xã hội: Tính toán các khoản giảm trừ bảo hiểm (BHXH, BHYT, BHTN) theo mức tối đa cho phép.
- Thực hiện khai báo thuế qua cổng điện tử trước ngày 01/01/2026.
Mức phạt và những điểm dễ sai khi khai thuế
Việc không tuân thủ thời gian và cách tính thuế mới có thể dẫn đến các mức phạt sau:
- Phạt chậm nộp thuế: 0,03% số tiền thuế chưa nộp cho mỗi ngày chậm, tối đa 25% tổng số thuế.
- Phạt khai sai: Từ 10% đến 30% số thuế phải nộp nếu khai sai mức thuế suất hoặc không áp dụng miễn thuế đúng quy định.
- Phạt bổ sung: 100% số thuế còn thiếu nếu phát hiện có hành vi gian lận thuế.
Những lỗi thường gặp:
- Nhầm ngày áp dụng (sử dụng ngày 01/07/2026 cho lương cư trú).
- Không trừ các khoản bảo hiểm xã hội, y tế, thất nghiệp đúng mức.
- Bỏ qua các khoản miễn thuế như tiền lương làm việc ban đêm, tiền công ngày không nghỉ phép.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Doanh nghiệp có cần áp dụng biểu thuế mới cho nhân viên không cư trú ngay từ 01/01/2026?
Không. Theo Khoản 2 Điều 29 Luật TNCN 2025, các quy định về thu nhập từ tiền lương, tiền công của cá nhân không cư trú chỉ có hiệu lực từ 01/07/2026, đồng thời với toàn bộ luật.
Làm sao tính thuế cho nhân viên làm việc ban đêm và làm thêm giờ?
Tiền lương làm việc ban đêm, làm thêm giờ (bao gồm phần trả cao hơn và phần lương ngày thường) được miễn thuế TNCN theo Khoản 8 Điều 4 Luật TNCN 2025. Doanh nghiệp chỉ cần khai báo tổng thu nhập, trừ các khoản miễn thuế này trước khi áp dụng biểu thuế.
Giảm trừ gia cảnh mới có áp dụng cho người phụ thuộc sinh con chưa thành niên?
Đúng. Mức giảm trừ cho mỗi người phụ thuộc là 6,2 triệu đồng/tháng (74,4 triệu đồng/năm) theo Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15 và được ghi lại trong Điều 10 Luật TNCN 2025. Áp dụng kể từ 01/01/2026.
Các trường hợp miễn thuế đặc biệt cho nhân lực công nghệ cao
Theo Khoản 2 và 3 Điều 5 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025, các cá nhân là nhân lực công nghiệp công nghệ số chất lượng cao hoặc nhân lực công nghệ cao thực hiện các dự án ưu tiên được miễn thuế TNCN trong thời hạn 5 năm cho thu nhập từ tiền lương, tiền công. Các trường hợp bao gồm:
- Nhân lực trong dự án hoạt động công nghiệp công nghệ số tại khu công nghệ số tập trung.
- Nhân lực tham gia dự án nghiên cứu, phát triển, sản xuất sản phẩm công nghệ số trọng điểm, chip bán dẫn, hệ thống trí tuệ nhân tạo.
- Nhân lực thực hiện hoạt động đào tạo nhân lực công nghiệp công nghệ số.
- Nhân lực công nghệ cao tham gia dự án nghiên cứu và phát triển công nghệ chiến lược được ưu tiên đầu tư.
Hành động ngay: Những việc doanh nghiệp cần làm trước ngày 01/01/2026
Để tránh rủi ro và chuẩn bị sẵn sàng cho thay đổi, doanh nghiệp nên thực hiện ngay các công việc sau:
- Liên hệ hoặc của ANC Việt Nam để kiểm tra tính toán thuế.
- Cập nhật phần mềm kế toán với biểu thuế 5 bậc mới và mức giảm trừ gia cảnh 11 triệu đồng/tháng (cùng 6,2 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc).
- Thực hiện kiểm tra nội bộ đối với các khoản tiền lương làm việc ban đêm, làm thêm giờ và ngày không nghỉ phép.
- Đăng ký và thử nghiệm khai báo thuế qua cổng điện tử trước ngày 01/01/2026.
Nếu doanh nghiệp của bạn cần hỗ trợ chi tiết về việc chuyển đổi sang biểu thuế mới, ANC Việt Nam tại Long Biên, Hà Nội sẵn sàng tư vấn và thực hiện.