🎧 Nghe bài viết
Người lao động làm việc từ 01 tháng trở lên tại hộ kinh doanh phải tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc theo Luật BHXH 2024.
BHXH bắt buộc cho người lao động hộ kinh doanh: Ai phải tham gia?
Bạn đang quản lý một hộ kinh doanh và tự hỏi: người lao động của mình có phải đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) bắt buộc không? Theo Điểm a khoản 1 và khoản 3 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội 2024, bất kỳ người lao động nào làm việc theo hợp đồng có thời hạn từ 01 tháng trở lên, kể cả hợp đồng không xác định thời hạn, đều thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc. Điều này áp dụng ngay cho nhân viên của hộ kinh doanh.
Chi tiết căn cứ pháp lý và đối tượng tham gia BHXH bắt buộc
Luật Bảo hiểm xã hội 2024 quy định rõ ràng:
- Người lao động: công dân Việt Nam ký hợp đồng lao động có thời hạn tối thiểu 01 tháng, hoặc hợp đồng không xác định thời hạn, với nội dung làm có trả công, tiền lương và chịu sự quản lý của người sử dụng lao động.
- Người sử dụng lao động: bao gồm doanh nghiệp, cơ quan, tổ chức, hợp tác xã, hộ kinh doanh và cá nhân thuê mướn lao động.
Đối với chủ hộ kinh doanh, quy định chi tiết nằm trong:
- Điểm m khoản 1 Điều 2 Luật BHXH 2024: Chủ hộ kinh doanh đã đăng ký kinh doanh và nộp thuế theo phương pháp kê khai phải tham gia BHXH bắt buộc.
- Khoản 2 Điều 3 Nghị định 158/2025/NĐ-CP (Nguồn: Bộ Tài chính, Nghị định 158/2025/NĐ-CP): Chủ hộ kinh doanh không thuộc nhóm trên sẽ bắt buộc tham gia BHXH từ ngày 01/7/2029.
- Công văn 2220/BHXH-QLT năm 2026: Chủ hộ kinh doanh có doanh thu năm trên 1 tỷ đồng và nộp thuế theo phương pháp kê khai đã thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc ngay lập tức.
Các bước thực hiện đăng ký BHXH cho người lao động và chủ hộ
Để tuân thủ quy định, doanh nghiệp hoặc chủ hộ kinh doanh cần thực hiện các bước sau:
- Kiểm tra hợp đồng lao động: Đảm bảo thời hạn ký kết ≥ 01 tháng và có điều khoản trả công, tiền lương.
- Đăng ký người lao động trên hệ thống BHXH điện tử (e-Insurance) của Tổng cục Thuế.
- Khởi tạo mã số BHXH cho mỗi người lao động và nhập mức lương cơ sở tính bảo hiểm.
- Nộp đóng góp BHXH hàng tháng (tỷ lệ theo quy định hiện hành).
- Đối với chủ hộ kinh doanh có doanh thu > 1 tỷ đồng: thực hiện đăng ký BHXH bắt buộc ngay sau khi khai báo thuế.
- Đối với các chủ hộ còn lại: chuẩn bị hồ sơ và dự kiến đăng ký trước ngày 01/7/2029.
Mức phạt và những lỗi thường gặp khi không thực hiện đúng
Việc không đóng BHXH bắt buộc sẽ bị xử phạt theo Luật Bảo hiểm xã hội. Cụ thể:
- Không đăng ký người lao động hoặc không nộp đóng góp BHXH đúng thời hạn sẽ bị xử phạt tiền theo quy định của Luật BHXH.
- Những lỗi thường gặp:
- Không xác định đúng thời hạn hợp đồng (dưới 01 tháng).
- Thiếu chứng từ, hợp đồng lao động khi khai báo BHXH.
- Không cập nhật thay đổi mức lương hoặc số lượng lao động.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
| Thuật ngữ | Term | Chuẩn mực |
|---|---|---|
| Bảo hiểm xã hội bắt buộc | Compulsory Social Insurance | Luật Bảo hiểm xã hội 2024, Điều 2 |
| Hộ kinh doanh | Household Business | Nghị định 158/2025/NĐ-CP, Khoản 2 Điều 3 |
| Công văn 2220/BHXH-QLT | Official Letter 2220/BHXH-QLT | Công văn 2220/BHXH-QLT năm 2026 |
Người lao động làm việc 15 ngày trong tháng có phải đóng BHXH bắt buộc?
Theo Luật BHXH 2024, thời gian làm việc phải đạt tối thiểu 01 tháng (30 ngày) để thuộc đối tượng bắt buộc. Nếu chỉ làm 15 ngày, người lao động không bắt buộc phải tham gia BHXH, nhưng doanh nghiệp có thể tự nguyện đóng BHXH cho họ.
Chủ hộ kinh doanh có doanh thu 800 triệu đồng nhưng chưa khai thuế, có phải đóng BHXH bắt buộc?
Vì chưa khai thuế và không nộp thuế theo phương pháp kê khai, chủ hộ này không thuộc đối tượng bắt buộc ngay lập tức. Tuy nhiên, theo Nghị định 158/2025/NĐ-CP, họ sẽ phải tham gia BHXH bắt buộc từ ngày 01/7/2029.
Làm sao để tính tiền BHXH được trừ khi kê khai thuế TNCN?
Theo Điểm c khoản 2 Điều 6 Nghị định 68/2026/NĐ-CP (Nguồn: https://m.thuvienphapluat.vn/van-ban/Doanh-nghiep/Nghi-dinh-68-2026-ND-CP-chinh-sach-thue-va-quan-ly-thue-doi-voi-ho-kinh-doanh-ca-nhan-kinh-doanh-685358.aspx), khoản tiền đóng BHXH bắt buộc của cá nhân kinh doanh được coi là chi phí hợp lệ, có đủ chứng từ, và do đó được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế TNCN.
Hành động ngay: Các bước cần thực hiện cho doanh nghiệp và chủ hộ
- Kiểm tra hợp đồng lao động của mọi