Bán phế liệu tính thuế GTGT 2025 thế nào? Hướng dẫn chi tiết & thuế suất

Tại sao việc xác định đúng thuế GTGT khi bán phế liệu lại quan trọng với doanh nghiệp Việt Nam?

Hơn 40% doanh nghiệp tại Việt Nam từng gặp khó khăn hoặc bị xử phạt do xác định sai thuế suất giá trị gia tăng (GTGT) đối với các giao dịch đặc thù, trong đó có hoạt động bán phế liệu. Đối với các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, xây dựng, hoặc thương mại có phát sinh phế liệu, việc hiểu rõ và áp dụng đúng quy định về thuế GTGT khi bán phế liệu là vô cùng cần thiết. Một sai sót nhỏ trong việc phân loại hoặc áp dụng thuế suất có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng như bị truy thu thuế, phạt hành chính, và ảnh hưởng đến uy tín của doanh nghiệp trước cơ quan thuế.

Theo Luật Thuế giá trị gia tăng 2024 và các văn bản hướng dẫn liên quan như Nghị định 174/2025/NĐ-CP, Quyết định 32/2026/QĐ-TTg, việc xác định thuế suất GTGT cho phế liệu không có một quy tắc chung mà phụ thuộc vào bản chất, đặc điểm cụ thể của từng loại phế liệu. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải có sự am hiểu sâu sắc về pháp luật thuế và khả năng phân loại hàng hóa chính xác. Bài viết này của ANC Việt Nam sẽ cung cấp một hướng dẫn chi tiết, giúp doanh nghiệp Việt Nam nắm vững quy trình và các quy định cần thiết để kê khai thuế GTGT khi bán phế liệu một cách chính xác nhất.

Điều kiện và hồ sơ cần chuẩn bị để xác định thuế suất GTGT phế liệu chính xác

Để đảm bảo việc xác định thuế suất GTGT khi bán phế liệu được chính xác và minh bạch, doanh nghiệp cần chuẩn bị đầy đủ các điều kiện và hồ sơ liên quan. Việc này không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ pháp luật mà còn là cơ sở để giải trình với cơ quan thuế khi có yêu cầu kiểm tra, thanh tra.

Dưới đây là danh sách các giấy tờ và thông tin cần thiết:

• Hợp đồng mua bán phế liệu: Bao gồm các điều khoản rõ ràng về loại phế liệu, số lượng, chất lượng, giá cả và các điều kiện giao nhận. Hợp đồng cần thể hiện rõ ràng bản chất của giao dịch là bán phế liệu, không phải sản phẩm chính.
• Biên bản giao nhận hàng hóa: Chứng minh việc giao nhận phế liệu thực tế giữa bên bán và bên mua, có chữ ký xác nhận của các bên liên quan. Biên bản này cần mô tả chi tiết về số lượng và tình trạng của phế liệu tại thời điểm giao nhận.
• Mô tả chi tiết loại phế liệu: Đây là yếu tố then chốt. Doanh nghiệp cần có tài liệu mô tả rõ ràng về:
• Tên gọi cụ thể: Ví dụ: phế liệu sắt thép, phế liệu nhựa PVC, phế liệu giấy carton, phế liệu đồng, nhôm…
• Thành phần chính: Liệt kê các vật liệu cấu thành phế liệu.
• Nguồn gốc phát sinh: Phế liệu từ quá trình sản xuất nào, từ sản phẩm nào bị loại bỏ.
• Tình trạng: Đã qua sơ chế hay chưa, có lẫn tạp chất không.
• Mục đích sử dụng sau này (nếu biết): Phế liệu này thường được dùng để tái chế thành sản phẩm gì.
• Chứng từ kế toán liên quan:
• Phiếu nhập kho phế liệu (nếu có).
• Phiếu xuất kho phế liệu.
• Sổ sách kế toán ghi nhận doanh thu từ việc bán phế liệu.
• Các văn bản pháp lý tham chiếu:
• Luật Thuế giá trị gia tăng 2024.
• Nghị định 174/2025/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Thuế GTGT.
• Quyết định 32/2026/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ (nếu có liên quan đến danh mục hàng hóa).
• Các công văn hướng dẫn của Tổng cục Thuế hoặc cơ quan thuế địa phương (ví dụ: Công văn 7851/TNI-QLDN2 năm 2026 của Thuế tỉnh Tây Ninh).

Quy trình 3 bước xác định thuế suất GTGT khi bán phế liệu theo quy định mới nhất

Việc xác định thuế suất GTGT cho phế liệu đòi hỏi một quy trình bài bản và tuân thủ chặt chẽ các quy định pháp luật. Dựa trên Công văn 7851/TNI-QLDN2 năm 2026 của Thuế tỉnh Tây Ninh và các quy định hiện hành, doanh nghiệp có thể thực hiện theo 3 bước sau:

1. Bước 1: Phân loại và xác định bản chất phế liệu (Thời gian ước tính: 1-2 ngày)

Đây là bước quan trọng nhất, quyết định đến việc áp dụng thuế suất đúng hay sai. Doanh nghiệp cần xác định cụ thể loại phế liệu, bản chất và đặc điểm của hàng hóa thực tế bán ra. Không chỉ dựa vào tên gọi chung chung “phế liệu”, mà phải đi sâu vào chi tiết:

• Xác định nguồn gốc: Phế liệu này phát sinh từ hoạt động sản xuất, kinh doanh nào của doanh nghiệp? Nó là phần thừa, hỏng, lỗi của sản phẩm chính hay là vật tư đã qua sử dụng?
• Mô tả vật lý: Phế liệu có hình dạng, kích thước, chất liệu gì? Ví dụ: phế liệu kim loại (sắt, đồng, nhôm), phế liệu nhựa (PVC, PE, PP), phế liệu giấy (carton, báo), phế liệu vải, phế liệu điện tử…
• Mức độ sơ chế: Phế liệu đã được phân loại, làm sạch, cắt nhỏ hay vẫn ở dạng nguyên bản? Mức độ sơ chế có thể ảnh hưởng đến việc phân loại là “sản phẩm phụ” hay “phế liệu” thuần túy.
• Giá trị kinh tế: Mặc dù là phế liệu, nhưng giá trị kinh tế của nó có đáng kể không? Điều này giúp phân biệt với rác thải thông thường.

Ví dụ: Một công ty sản xuất đồ gỗ có thể có phế liệu là mùn cưa, dăm bào (có thể dùng làm chất đốt hoặc nguyên liệu sản xuất ván ép) và phế liệu là các mảnh gỗ vụn không còn giá trị sử dụng. Việc phân loại rõ ràng sẽ ảnh hưởng đến thuế suất.

2. Bước 2: Đối chiếu với các mức thuế suất GTGT hiện hành (Thời gian ước tính: 1-3 ngày)

Sau khi đã phân loại chi tiết phế liệu, doanh nghiệp cần đối chiếu với các quy định về thuế suất tại Luật Thuế giá trị gia tăng 2024 và các văn bản hướng dẫn để xác định đúng loại sản phẩm và mức thuế suất áp dụng.

Mức thuế suất 0%

Căn cứ khoản 1 Điều 9 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024, mức thuế suất 0% áp dụng đối với hàng hóa, dịch vụ xuất khẩu. Đối với phế liệu, trường hợp này thường xảy ra khi doanh nghiệp bán phế liệu cho tổ chức, cá nhân ở nước ngoài và được tiêu dùng ở ngoài Việt Nam, hoặc bán cho tổ chức trong khu phi thuế quan phục vụ trực tiếp cho hoạt động sản xuất xuất khẩu. Các trường hợp cụ thể bao gồm:

• Hàng hóa từ Việt Nam bán cho tổ chức, cá nhân ở nước ngoài và được tiêu dùng ở ngoài Việt Nam.
• Hàng hóa từ nội địa Việt Nam bán cho tổ chức trong khu phi thuế quan và được tiêu dùng trong khu phi thuế quan phục vụ trực tiếp cho hoạt động sản xuất xuất khẩu.
• Hàng hóa đã bán tại khu vực cách ly cho cá nhân (người nước ngoài hoặc người Việt Nam) đã làm thủ tục xuất cảnh.
• Hàng hóa đã bán tại cửa hàng miễn thuế.

Tuy nhiên, cần lưu ý các trường hợp không áp dụng thuế suất 0% như chuyển giao công nghệ, chuyển nhượng quyền sở hữu trí tuệ ra nước ngoài, dịch vụ cấp tín dụng, sản phẩm phái sinh, thuốc lá, rượu, bia nhập khẩu sau đó xuất khẩu, xăng, dầu mua tại nội địa bán cho cơ sở kinh doanh trong khu phi thuế quan, xe ô tô bán cho tổ chức, cá nhân trong khu phi thuế quan.

Mức thuế suất 5%

Theo khoản 2 Điều 9 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024, mức thuế suất 5% áp dụng đối với một số hàng hóa, dịch vụ thiết yếu và khuyến khích phát triển. Đối với phế liệu, cần xem xét kỹ lưỡng nếu phế liệu đó thuộc các danh mục sau:

• Sản phẩm cây trồng, rừng trồng (trừ gỗ, măng), chăn nuôi, thủy sản nuôi trồng, đánh bắt chưa chế biến thành các sản phẩm khác hoặc chỉ qua sơ chế thông thường. Ví dụ: vỏ trấu, bã mía, rơm rạ nếu được coi là phế liệu từ nông nghiệp và chỉ qua sơ chế thông thường.
• Mủ cao su dạng mủ cờ rếp, mủ tờ, mủ bún, mủ cốm.
• Sản phẩm bằng đay, cói, tre, nứa, lá, rơm, vỏ dừa, sọ dừa, bèo tây và các sản phẩm thủ công khác sản xuất bằng nguyên liệu tận dụng từ nông nghiệp.

Việc xác định “sơ chế thông thường” là rất quan trọng để áp dụng đúng mức thuế suất này.

Mức thuế suất 10%

Mức thuế suất 10% là mức áp dụng đối với hàng hóa, dịch vụ không quy định tại khoản 1 (0%) và khoản 2 (5%) Điều 9 Luật Thuế giá trị gia tăng 2024. Đây là mức thuế suất phổ biến nhất và thường áp dụng cho phần lớn các loại phế liệu công nghiệp, phế liệu kim loại, nhựa, giấy đã qua sử dụng không thuộc diện xuất khẩu hoặc các danh mục đặc biệt khác.

Ví dụ: Phế liệu sắt thép, phế liệu nhựa tổng hợp, phế liệu điện tử, phế liệu thủy tinh… khi bán trong nước thường sẽ chịu thuế suất 10% nếu không có quy định đặc biệt nào khác.

3. Bước 3: Áp dụng chính sách giảm thuế (nếu có) và lập hóa đơn (Thời gian ước tính: Ngay lập tức sau khi xác định)

Nếu phế liệu thuộc mức thuế suất 10%, doanh nghiệp cần tiếp tục đối chiếu Nghị định 174/2025/NĐ-CP và các Phụ lục kèm theo để xác định xem có chính sách giảm thuế nào được áp dụng hay không. Trong một số giai đoạn, Chính phủ có thể ban hành các chính sách giảm thuế GTGT cho một số nhóm hàng hóa, dịch vụ nhất định để kích thích kinh tế.

Sau khi xác định được mức thuế suất cuối cùng, doanh nghiệp tiến hành lập hóa đơn GTGT. Trên hóa đơn, cần ghi rõ tên hàng hóa (phế liệu cụ thể), đơn vị tính, số lượng, đơn giá, thành tiền, thuế suất GTGT và số tiền thuế GTGT. Việc lập hóa đơn phải tuân thủ các quy định về hóa đơn điện tử hiện hành.

Ví dụ tính toán:

Công ty B chuyên sản xuất linh kiện điện tử, trong quá trình sản xuất phát sinh phế liệu đồng và phế liệu nhựa. Công ty B bán 500 kg phế liệu đồng với giá 100.000 VNĐ/kg và 1.000 kg phế liệu nhựa với giá 10.000 VNĐ/kg cho một công ty tái chế trong nước. Giả sử cả hai loại phế liệu này đều thuộc đối tượng chịu thuế suất 10% theo Luật Thuế GTGT 2024.

• Doanh thu từ phế liệu đồng: 500 kg × 100.000 VNĐ/kg = 50.000.000 VNĐ
• Thuế GTGT phế liệu đồng: 50.000.000 VNĐ × 10% = 5.000.000 VNĐ
• Doanh thu từ phế liệu nhựa: 1.000 kg × 10.000 VNĐ/kg = 10.000.000 VNĐ
• Thuế GTGT phế liệu nhựa: 10.000.000 VNĐ × 10% = 1.000.000 VNĐ
• Tổng doanh thu bán phế liệu: 50.000.000 VNĐ + 10.000.000 VNĐ = 60.000.000 VNĐ
• Tổng thuế GTGT phải nộp: 5.000.000 VNĐ + 1.000.000 VNĐ = 6.000.000 VNĐ

Công ty B sẽ lập hóa đơn GTGT với tổng giá trị hàng hóa là 60.000.000 VNĐ và tổng tiền thuế GTGT là 6.000.000 VNĐ.

Chi phí và thời gian xử lý liên quan đến việc kê khai thuế GTGT phế liệu

Việc kê khai thuế GTGT đối với hoạt động bán phế liệu là một phần của quy trình kê khai thuế GTGT định kỳ của doanh nghiệp. Do đó, chi phí trực tiếp phát sinh thường không đáng kể, chủ yếu là chi phí tuân thủ nội bộ và thời gian của nhân sự kế toán.

Chi phí liên quan:

• Chi phí nhân sự: Thời gian của kế toán viên để phân loại phế liệu, đối chiếu quy định, lập hóa đơn và kê khai thuế.
• Chi phí phần mềm kế toán/hóa đơn điện tử: Nếu doanh nghiệp sử dụng các phần mềm này để quản lý và lập hóa đơn.
• Chi phí tư vấn (nếu có): Trong trường hợp phế liệu có tính chất phức tạp, doanh nghiệp có thể cần thuê các chuyên gia tư vấn thuế để đảm bảo việc phân loại và áp dụng thuế suất là chính xác.

Thời gian xử lý và hạn nộp:

Hoạt động bán phế liệu sẽ được tổng hợp vào tờ khai thuế GTGT định kỳ của doanh nghiệp, có thể là hàng tháng hoặc hàng quý, tùy thuộc vào quy mô và doanh thu của doanh nghiệp.

Giải đáp các câu hỏi thường gặp về thuế GTGT khi bán phế liệu tại Việt Nam

Phế liệu nhập khẩu để tái chế có được hưởng ưu đãi thuế GTGT không?

Theo quy định hiện hành tại Việt Nam, phế liệu nhập khẩu để tái chế thường không thuộc đối tượng không chịu thuế GTGT hoặc được hưởng ưu đãi thuế suất 0% hay 5% khi nhập khẩu. Thuế GTGT đầu vào đối với phế liệu nhập khẩu sẽ được kê khai, khấu trừ như các hàng hóa nhập khẩu thông thường khác, tùy thuộc vào mục đích sử dụng và loại hình doanh nghiệp. Tuy nhiên, cần kiểm tra các quy định cụ thể về chính sách nhập khẩu phế liệu và các hiệp định thương mại quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ bán phế liệu có cần kê khai thuế GTGT không?

Có, doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ tại Việt Nam vẫn phải kê khai và nộp thuế GTGT khi bán phế liệu nếu thuộc đối tượng chịu thuế GTGT và không thuộc trường hợp được miễn thuế theo quy định. Mặc dù có thể được kê khai theo quý thay vì theo tháng, nhưng nghĩa vụ kê khai và nộp thuế vẫn phải được thực hiện đầy đủ. Việc xác định thuế suất vẫn tuân thủ Luật Thuế GTGT 2024 và các văn bản hướng dẫn.

Làm thế nào để phân biệt phế liệu và sản phẩm phụ trong hoạt động sản xuất?

Việc phân biệt phế liệu và sản phẩm phụ là rất quan trọng vì có thể ảnh hưởng đến cách hạch toán và kê khai thuế. Sản phẩm phụ là những sản phẩm được tạo ra đồng thời với sản phẩm chính từ cùng một quá trình sản xuất, có giá trị kinh tế đáng kể và có thể bán ra thị trường hoặc sử dụng cho mục đích khác. Ngược lại, phế liệu là những vật liệu thừa, hỏng, lỗi hoặc không còn giá trị sử dụng ban đầu, thường có giá trị kinh tế thấp hơn và chủ yếu được bán để tái chế hoặc xử lý. Cơ quan thuế thường dựa vào bản chất, giá trị kinh tế và mục đích sử dụng sau này để phân loại.

Tóm tắt các điểm chính và bước tiếp theo cho doanh nghiệp

Việc xác định thuế giá trị gia tăng (GTGT) khi bán phế liệu là một nghiệp vụ kế toán – thuế đòi hỏi sự cẩn trọng và tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp luật tại Việt Nam. Không có một mức thuế suất chung cho tất cả các loại phế liệu; thay vào đó, doanh nghiệp phải dựa vào bản chất, đặc điểm cụ thể của từng loại phế liệu để đối chiếu với Luật Thuế GTGT 2024, Nghị định 174/2025/NĐ-CP và các văn bản hướng dẫn khác.

Các điểm mấu chốt mà doanh nghiệp cần ghi nhớ bao gồm:

• Phân loại chính xác: Đây là bước đầu tiên và quan trọng nhất. Việc mô tả chi tiết nguồn gốc, thành phần, và tình trạng của phế liệu sẽ là cơ sở để áp dụng đúng thuế suất.
• Đối chiếu pháp lý: Luôn tham chiếu đến các quy định mới nhất về thuế suất 0%, 5%, và 10% để xác định mức thuế phù hợp.
• Hồ sơ minh bạch: Chuẩn bị đầy đủ hợp đồng, biên bản giao nhận, mô tả hàng hóa và các chứng từ liên quan để giải trình khi cần thiết.
• Tuân thủ hạn nộp: Kê khai và nộp thuế GTGT đúng hạn để tránh các khoản phạt không đáng có.

Để đảm bảo tuân thủ pháp luật thuế một cách hiệu quả và tránh các rủi ro không đáng có, doanh nghiệp nên thường xuyên cập nhật các quy định mới từ Bộ Tài chính và Tổng cục Thuế. Nếu doanh nghiệp bạn cần hỗ trợ chuyên sâu trong việc phân loại phế liệu, xác định thuế suất GTGT chính xác, hoặc tư vấn về các vấn đề kế toán – thuế phức tạp khác, ANC Việt Nam có thể cung cấp các giải pháp tư vấn chi tiết và chuyên nghiệp. Hãy liên hệ với chúng tôi qua hotline 0942597477 để được hỗ trợ kịp thời.