Xử phạt thuế, hóa đơn 2026: 4 Nghị định mới nhất doanh nghiệp cần nắm rõ

Nghị định mới nhất về xử phạt vi phạm hành chính thuế, hóa đơn: Cập nhật từ 2026

Bạn có biết, từ ngày 21/07/2026, các quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thuế và hóa đơn tại Việt Nam đã có những cập nhật quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến hàng triệu doanh nghiệp và người nộp thuế? Sự thay đổi này được thể hiện rõ nét qua việc Chính phủ ban hành Nghị định 291/2026/NĐ-CP, một văn bản pháp lý sửa đổi, bổ sung các quy định hiện hành, nhằm tăng cường tính minh bạch và hiệu quả trong quản lý thuế.

Quy định mới này không chỉ làm rõ hơn về các hành vi vi phạm mà còn chi tiết hóa đối tượng bị xử phạt, từ người nộp thuế trực tiếp đến các tổ chức, cá nhân liên quan. Việc nắm bắt kịp thời những thay đổi này là vô cùng cần thiết để doanh nghiệp và người nộp thuế tại Việt Nam có thể điều chỉnh hoạt động, đảm bảo tuân thủ pháp luật và tránh những rủi ro pháp lý không đáng có.

Cụ thể, Nghị định 291/2026/NĐ-CP đã sửa đổi, bổ sung Nghị định 125/2020/NĐ-CP, vốn đã được điều chỉnh bởi Nghị định 102/2021/NĐ-CP và Nghị định 310/2025/NĐ-CP. Điều này tạo nên một khung pháp lý toàn diện và chặt chẽ hơn cho việc xử phạt vi phạm hành chính về thuế và hóa đơn, có hiệu lực từ ngày 21/07/2026. Đồng thời, Bộ Tài chính cũng đã ban hành Văn bản hợp nhất 27/2026/VBHN-TT-BTC vào ngày 27/08/2026, tổng hợp các quy định này, giúp người nộp thuế dễ dàng tra cứu và áp dụng.

Chi tiết các Nghị định và căn cứ pháp lý hiện hành về xử phạt thuế, hóa đơn

Để hiểu rõ hơn về các quy định xử phạt vi phạm hành chính về thuế và hóa đơn hiện hành tại Việt Nam, chúng ta cần xem xét chuỗi các Nghị định đã được ban hành và sửa đổi:

• Nghị định 125/2020/NĐ-CP: Ban hành ngày 19/10/2020, có hiệu lực từ 05/12/2020, là nền tảng ban đầu quy định về xử phạt vi phạm hành chính về thuế, hóa đơn.
• Nghị định 102/2021/NĐ-CP: Ban hành ngày 16/11/2021, có hiệu lực từ 01/01/2022, sửa đổi một số điều của Nghị định 125/2020/NĐ-CP.
• Nghị định 310/2025/NĐ-CP: Ban hành ngày 02/12/2025, có hiệu lực từ 16/01/2026, tiếp tục sửa đổi Nghị định 125/2020/NĐ-CP.
• Nghị định 291/2026/NĐ-CP: Ban hành gần đây, có hiệu lực từ 21/07/2026, là văn bản sửa đổi, bổ sung mới nhất cho Nghị định 125/2020/NĐ-CP, đã được sửa đổi bởi Nghị định 102/2021/NĐ-CP và Nghị định 310/2025/NĐ-CP.

Để thuận tiện cho việc tra cứu, Bộ Tài chính đã ban hành Văn bản hợp nhất 27/2026/VBHN-TT-BTC ngày 27/08/2026, tổng hợp các quy định xử phạt vi phạm hành chính về thuế và hóa đơn từ các Nghị định trên.

Đối tượng bị xử phạt vi phạm hành chính về thuế, hóa đơn

Căn cứ theo Điều 3 Nghị định 125/2020/NĐ-CP, được sửa đổi bởi khoản 2 Điều 1 Nghị định 310/2025/NĐ-CP, các đối tượng bị xử phạt bao gồm:

1. Người nộp thuế có hành vi vi phạm hành chính về thuế, hóa đơn:
   • Trường hợp người nộp thuế ủy quyền cho tổ chức, cá nhân khác thực hiện các nghĩa vụ về thuế mà pháp luật quy định nghĩa vụ, trách nhiệm của bên được ủy quyền phải thực hiện thay, nếu bên được ủy quyền có hành vi vi phạm thì sẽ bị xử phạt.
   • Trường hợp tổ chức, cá nhân có nghĩa vụ đăng ký thuế, khai, nộp thuế thay người nộp thuế mà có hành vi vi phạm, thì tổ chức, cá nhân đó sẽ bị xử phạt.
   • Đặc biệt, theo quy định chống xói mòn cơ sở thuế toàn cầu (BEPS), đơn vị hợp thành chịu trách nhiệm kê khai, nộp hồ sơ khai thuế và nộp thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung, hoặc đơn vị hợp thành được Tập đoàn giao trách nhiệm gửi thông báo và danh sách các đơn vị hợp thành thuộc đối tượng áp dụng Nghị quyết 107/2023/QH15, nếu có hành vi vi phạm hành chính cũng sẽ bị xử phạt.
2. Tổ chức, cá nhân liên quan vi phạm hành chính về thuế, hóa đơn.

Các loại hình tổ chức bị xử phạt

Người nộp thuế là tổ chức bị xử phạt vi phạm hành chính về thuế, hóa đơn bao gồm:

• Doanh nghiệp được thành lập và hoạt động theo các luật như Luật Doanh nghiệp 2020, Luật Đầu tư 2020, Luật Các tổ chức tín dụng 2024, Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022, Luật Chứng khoán 2019, Luật Dầu khí 2022, Luật Thương mại 2005 và các văn bản pháp luật khác; bao gồm cả đơn vị phụ thuộc, địa điểm kinh doanh trực tiếp kê khai, nộp thuế, sử dụng hóa đơn.
• Đơn vị sự nghiệp công lập, ngoài công lập.
• Tổ chức được thành lập và hoạt động theo Luật Hợp tác xã.
• Tổ chức, doanh nghiệp nước ngoài, chi nhánh, văn phòng đại diện của thương nhân nước ngoài, văn phòng điều hành của nhà thầu nước ngoài tại Việt Nam kinh doanh hoặc có thu nhập phát sinh tại Việt Nam.
• Cơ quan nhà nước có hành vi vi phạm hành chính về thuế, hóa đơn mà hành vi đó không thuộc nhiệm vụ quản lý nhà nước được giao.
• Tổ hợp tác và các tổ chức khác được thành lập theo quy định của pháp luật.

Ví dụ tính toán minh họa về vi phạm hành chính:

Công ty Cổ phần XYZ tại Hà Nội nộp tờ khai thuế giá trị gia tăng (GTGT) của kỳ tính thuế tháng 06/2026 chậm 20 ngày so với thời hạn quy định. Theo quy định tại Nghị định 125/2020/NĐ-CP (đã được sửa đổi, bổ sung), hành vi nộp chậm hồ sơ khai thuế từ 01 ngày đến 30 ngày có thể bị phạt tiền từ 2.000.000 VNĐ đến 5.000.000 VNĐ. Giả sử, căn cứ vào tình tiết giảm nhẹ hoặc tăng nặng, cơ quan thuế địa phương quyết định xử phạt Công ty XYZ với mức phạt là 3.500.000 VNĐ.

Các bước doanh nghiệp cần thực hiện để tuân thủ quy định mới

Để đảm bảo tuân thủ các quy định mới nhất về xử phạt vi phạm hành chính về thuế và hóa đơn tại Việt Nam, doanh nghiệp cần chủ động thực hiện các bước sau:

1. Rà soát và cập nhật quy trình nội bộ: Kiểm tra lại toàn bộ quy trình kê khai, nộp thuế, sử dụng và quản lý hóa đơn điện tử của doanh nghiệp. Đảm bảo các quy trình này phù hợp với các Nghị định mới nhất, đặc biệt là Nghị định 291/2026/NĐ-CP và Văn bản hợp nhất 27/2026/VBHN-TT-BTC.
2. Nâng cao năng lực cho nhân sự: Tổ chức đào tạo, tập huấn cho đội ngũ kế toán, tài chính và các bộ phận liên quan về những điểm mới trong quy định pháp luật thuế và hóa đơn. Việc hiểu rõ các điều khoản, mức phạt và đối tượng bị xử phạt sẽ giúp giảm thiểu rủi ro.
3. Kiểm tra các nghĩa vụ ủy quyền và khai thay: Nếu doanh nghiệp có ủy quyền cho bên thứ ba thực hiện các nghĩa vụ thuế hoặc có trách nhiệm khai, nộp thuế thay cho đối tượng khác, cần rà soát lại các hợp đồng, thỏa thuận và đảm bảo rằng các bên đều nắm rõ trách nhiệm của mình theo quy định mới.
4. Đảm bảo hệ thống công nghệ thông tin: Cập nhật các phần mềm kế toán, phần mềm hóa đơn điện tử để chúng tương thích với các quy định mới, đặc biệt là các tiêu chuẩn về hóa đơn điện tử và báo cáo thuế.
5. Lưu trữ hồ sơ, chứng từ đầy đủ và khoa học: Đảm bảo tất cả các chứng từ, hồ sơ liên quan đến thuế và hóa đơn được lưu trữ một cách có hệ thống, dễ dàng truy xuất khi cơ quan thuế yêu cầu kiểm tra.

Mức phạt và những điểm dễ sai sót doanh nghiệp cần tránh

Các hành vi vi phạm hành chính về thuế và hóa đơn có thể dẫn đến nhiều hình thức xử phạt khác nhau, từ cảnh cáo, phạt tiền đến các biện pháp khắc phục hậu quả. Mức phạt cụ thể sẽ phụ thuộc vào tính chất, mức độ nghiêm trọng của hành vi vi phạm, được quy định chi tiết trong Nghị định 125/2020/NĐ-CP và các Nghị định sửa đổi.

Những điểm dễ sai sót doanh nghiệp cần tránh

Trong quá trình hoạt động, doanh nghiệp Việt Nam thường mắc phải một số sai sót phổ biến có thể dẫn đến vi phạm hành chính về thuế và hóa đơn:

• Không cập nhật kịp thời các văn bản pháp luật: Các quy định về thuế và hóa đơn thường xuyên thay đổi, việc không theo dõi và cập nhật kịp thời các Nghị định sửa đổi (như 102/2021/NĐ-CP, 310/2025/NĐ-CP, 291/2026/NĐ-CP) là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến sai phạm.
• Sai sót trong kê khai thuế: Nhầm lẫn về kỳ tính thuế, áp dụng sai mức thuế suất, khai thiếu doanh thu, hoặc kê khai khống chi phí là những lỗi thường gặp.
• Vi phạm quy định về hóa đơn điện tử: Việc không lập hóa đơn điện tử đúng thời điểm, sai thông tin trên hóa đơn, hoặc sử dụng hóa đơn không hợp pháp, hợp lệ có thể bị xử phạt nghiêm khắc.
• Thiếu sót trong lưu trữ hồ sơ, chứng từ: Không lưu giữ đầy đủ các chứng từ kế toán, hóa đơn, sổ sách theo quy định hoặc làm mất mát, hư hỏng các tài liệu quan trọng.
• Nhầm lẫn trách nhiệm giữa các bên: Đặc biệt trong trường hợp ủy quyền hoặc khai, nộp thuế thay, việc không phân định rõ ràng trách nhiệm giữa người nộp thuế và bên được ủy quyền/khai thay có thể gây ra tranh chấp và vi phạm.
• Chủ quan với các lỗi nhỏ: Nhiều doanh nghiệp thường bỏ qua các lỗi nhỏ như nộp chậm vài ngày, sai sót nhỏ trên tờ khai, nhưng những lỗi này nếu lặp lại hoặc tích lũy có thể dẫn đến mức phạt lớn hơn.

Tiền phạt không được trừ khi tính thuế TNDN

Một điểm cực kỳ quan trọng mà doanh nghiệp cần lưu ý là quy định về việc tiền phạt do vi phạm hành chính. Căn cứ theo khoản 2 Điều 9 Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025, các khoản chi không được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế bao gồm:

• Khoản chi không đáp ứng đủ các điều kiện quy định tại khoản 1 Điều này.
• Khoản tiền phạt do vi phạm hành chính.
• Khoản chi được bù đắp bằng nguồn kinh phí khác.
• Các khoản chi vượt mức quy định của Chính phủ đối với một số loại chi phí cụ thể.
• Phần trích lập không đúng hoặc vượt mức theo quy định của pháp luật về trích lập dự phòng.
• Khoản trích khấu hao tài sản cố định không đúng hoặc vượt mức quy định của pháp luật.

Như vậy, khoản tiền nộp phạt do vi phạm hành chính về thuế, hóa đơn sẽ không được tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN của doanh nghiệp. Điều này có nghĩa là doanh nghiệp sẽ phải chịu toàn bộ gánh nặng của khoản phạt mà không được giảm trừ thuế.

Ví dụ minh họa về việc không được trừ chi phí:

Công ty TNHH Phát Triển Xanh bị cơ quan thuế xử phạt 15.000.000 VNĐ do hành vi sử dụng hóa đơn không hợp pháp. Khi tính thuế TNDN cho kỳ tính thuế, Công ty TNHH Phát Triển Xanh không được phép đưa khoản tiền phạt 15.000.000 VNĐ này vào chi phí được trừ. Điều này làm tăng thu nhập chịu thuế và do đó, tăng số thuế TNDN mà công ty phải nộp.

Câu hỏi thường gặp về xử phạt vi phạm hành chính thuế, hóa đơn 2026

Nếu doanh nghiệp ủy quyền cho công ty nộp thuế, ai sẽ chịu trách nhiệm nếu có vi phạm?

Theo Điều 3 Nghị định 125/2020/NĐ-CP (được sửa đổi bởi Nghị định 310/2025/NĐ-CP), nếu bên được ủy quyền (công ty ) có hành vi vi phạm hành chính mà pháp luật về thuế, quản lý thuế quy định nghĩa vụ của họ phải thực hiện thay người nộp thuế, thì bên được ủy quyền sẽ bị xử phạt. Tuy nhiên, người nộp thuế (doanh nghiệp) vẫn có trách nhiệm cuối cùng trong việc đảm bảo tuân thủ pháp luật thuế và cần giám sát chặt chẽ hoạt động của bên được ủy quyền.

Các quy định mới về chống xói mòn cơ sở thuế toàn cầu (BEPS) ảnh hưởng thế nào đến việc xử phạt?

Nghị định 310/2025/NĐ-CP đã bổ sung quy định xử phạt đối với đơn vị hợp thành chịu trách nhiệm kê khai theo quy định chống xói mòn cơ sở thuế toàn cầu (BEPS) nếu có hành vi vi phạm hành chính về thuế. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tuân thủ các quy định quốc tế trong bối cảnh hội nhập kinh tế và yêu cầu các tập đoàn đa quốc gia phải minh bạch hơn trong việc kê khai và nộp thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung tại Việt Nam.

Doanh nghiệp có thể tra cứu các quy định xử phạt mới nhất ở đâu để đảm bảo tính chính xác?

Để đảm bảo tính chính xác và cập nhật, doanh nghiệp nên tham khảo Văn bản hợp nhất 27/2026/VBHN-TT-BTC của Bộ Tài chính, được ban hành ngày 27/08/2026. Ngoài ra, có thể truy cập trực tiếp các Nghị định gốc như 125/2020/NĐ-CP và các Nghị định sửa đổi 102/2021/NĐ-CP, 310/2025/NĐ-CP, 291/2026/NĐ-CP trên các cổng thông tin pháp luật chính thức của Chính phủ Việt Nam hoặc Tổng cục Thuế.

Hành động doanh nghiệp cần thực hiện ngay để tránh rủi ro pháp lý

Trong bối cảnh các quy định về xử phạt vi phạm hành chính về thuế và hóa đơn liên tục được cập nhật, việc chủ động hành động là chìa khóa để doanh nghiệp duy trì sự tuân thủ và bảo vệ mình khỏi những rủi ro pháp lý không đáng có. Dưới đây là những hành động cụ thể mà doanh nghiệp cần thực hiện ngay:

• Thành lập đội ngũ rà soát nội bộ hoặc thuê chuyên gia tư vấn: Một đội ngũ chuyên trách hoặc các chuyên gia tư vấn thuế có kinh nghiệm sẽ giúp doanh nghiệp rà soát toàn bộ hệ thống kế toán, tài chính, các quy trình liên quan đến thuế và hóa đơn để phát hiện và khắc phục kịp thời các sai sót, đảm bảo tuân thủ các quy định mới nhất của pháp luật Việt Nam.
• Đào tạo và nâng cao năng lực cho bộ phận kế toán, tài chính: Đầu tư vào việc đào tạo liên tục cho nhân sự là điều cần thiết. Các khóa học chuyên sâu về các Nghị định mới, các tình huống thực tế và cách xử lý sẽ giúp đội ngũ của bạn tự tin hơn trong công việc và giảm thiểu sai sót.
• Thiết lập hệ thống kiểm soát nội bộ chặt chẽ: Xây dựng và duy trì một hệ thống kiểm soát nội bộ hiệu quả, bao gồm các quy trình kiểm tra chéo, phê duyệt đa cấp và giám sát định kỳ, sẽ giúp ngăn chặn các vi phạm từ sớm.
• Chủ động liên hệ cơ quan thuế khi có vướng mắc: Khi gặp phải bất kỳ vướng mắc nào trong quá trình thực hiện nghĩa vụ thuế, doanh nghiệp nên chủ động liên hệ với cơ quan thuế địa phương hoặc Tổng cục Thuế để được hướng dẫn và giải đáp kịp thời, tránh việc tự ý diễn giải sai quy định.
• Đảm bảo sử dụng phần mềm kế toán, hóa đơn điện tử hợp pháp và cập nhật: Lựa chọn các phần mềm được cấp phép, có khả năng cập nhật tự động theo các thay đổi của pháp luật sẽ giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian, công sức và giảm thiểu lỗi thủ công.

Việc chủ động thực hiện các biện pháp trên không chỉ giúp doanh nghiệp tránh được các khoản phạt mà còn góp phần xây dựng hình ảnh một doanh nghiệp minh bạch, tuân thủ pháp luật, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển bền vững. Nếu doanh nghiệp bạn cần hỗ trợ rà soát tuân thủ các quy định mới nhất về xử phạt vi phạm hành chính về thuế, hóa đơn, ANC Việt Nam có thể tư vấn chi tiết qua hotline 0942597477.