Công văn 21206/CHQ-GSQL (2026): Giải đáp vướng mắc quan trọng về Hải quan, Thuế và Lao động
Trong bối cảnh hoạt động xuất nhập khẩu ngày càng phức tạp và nền kinh tế hội nhập sâu rộng, các doanh nghiệp tại Việt Nam, đặc biệt là những đơn vị hoạt động tại khu vực Long Biên, Hà Nội và các tỉnh thành lớn, thường xuyên đối mặt với nhiều vướng mắc liên quan đến thủ tục hải quan, nghĩa vụ thuế và các quy định về lao động. Nhằm tháo gỡ những khó khăn này, ngày 28/8/2026, Cục Hải quan đã ban hành Công văn 21206/CHQ-GSQL, tổng hợp và giải đáp 6 vướng mắc trọng yếu được các hiệp hội và doanh nghiệp kiến nghị.
Công văn này không chỉ cung cấp hướng dẫn cụ thể mà còn là cơ sở pháp lý quan trọng giúp doanh nghiệp hiểu rõ hơn về các quy định hiện hành, từ đó đảm bảo tuân thủ pháp luật, đẩy nhanh quá trình thông quan và tối ưu hóa hoạt động kinh doanh. Việc nắm bắt kịp thời nội dung của Công văn 21206/CHQ-GSQL là điều cần thiết cho mọi doanh nghiệp có hoạt động xuất nhập khẩu tại Việt Nam, góp phần tạo môi trường kinh doanh minh bạch và hiệu quả.
Giải đáp vướng mắc về giám định đồng bộ máy móc, thiết bị nhập khẩu
Một trong những vướng mắc lớn mà doanh nghiệp thường gặp phải là việc giám định đồng bộ đối với dây chuyền thiết bị sản xuất và máy móc thiết bị khi nhập khẩu ở dạng tháo rời, vận chuyển qua nhiều container. Theo phản ánh từ các hiệp hội và doanh nghiệp, việc yêu cầu giám định đồng bộ trong những trường hợp này thường kéo dài thời gian thông quan, gây ảnh hưởng lớn đến tiến độ sản xuất và chi phí. Các doanh nghiệp đã kiến nghị bỏ giám định đồng bộ với những đơn vị có lịch sử tuân thủ tốt, hợp đồng đầu vào và đầu ra minh bạch, cùng với packing list rõ ràng. Hơn nữa, các cơ quan giám định cũng gặp hạn chế về chuyên môn, kinh nghiệm trong lĩnh vực máy móc thiết bị, dẫn đến khó khăn trong việc đưa ra kết luận chính xác về tính đồng bộ.
Về vấn đề này, Cục Hải quan đã đưa ra ý kiến dựa trên Điều 8 Thông tư 14/2015/TT-BTC ngày 30/1/2015 của Bộ Tài chính, được sửa đổi, bổ sung tại Thông tư 17/2021/TT-BTC. Theo đó, hàng hóa là máy móc, thiết bị ở dạng chưa lắp ráp hoặc tháo rời (do yêu cầu đóng gói, bảo quản hoặc vận chuyển) sẽ được phân loại theo quy tắc 2a của sáu quy tắc tổng quát giải thích hệ thống HS. Hướng dẫn này giúp làm rõ quy trình phân loại, giảm bớt sự mơ hồ cho doanh nghiệp.
Trong trường hợp doanh nghiệp nhập khẩu máy móc, thiết bị ở dạng chưa lắp ráp hoặc tháo rời từ nhiều nguồn, nhiều chuyến, doanh nghiệp phải đăng ký Danh mục các chi tiết, linh kiện rời của máy móc, thiết bị và Phiếu theo dõi trừ lùi cho cơ quan hải quan nơi thuận tiện nhất. Cơ quan hải quan sẽ tiếp nhận, kiểm tra tính chính xác của Danh mục đã đăng ký. Nếu chưa có cơ sở xác định hàng hóa khai báo trong Danh mục có tính đồng bộ để lắp ráp thành máy móc, thiết bị hoàn chỉnh, người khai hải quan sẽ được yêu cầu cung cấp các tài liệu kỹ thuật sản xuất, bản thuyết minh, sơ đồ lắp ráp hàng hóa, catalogue và các tài liệu khác để chứng minh tính đồng bộ. Việc tuân thủ đúng các quy định này sẽ giúp doanh nghiệp đẩy nhanh quá trình thông quan, tránh phát sinh chi phí không đáng có.
Các trường hợp cơ quan hải quan xác định và thông báo số tiền thuế phải nộp
Căn cứ khoản 1 Điều 19 Nghị định 252/2026/NĐ-CP, cơ quan hải quan có trách nhiệm xác định số tiền thuế và các khoản thu khác phải nộp, sau đó thông báo cho người nộp thuế trong các trường hợp cụ thể sau đây. Việc nắm rõ các tình huống này là cực kỳ quan trọng để doanh nghiệp chủ động trong việc quản lý nghĩa vụ tài chính và tránh các rủi ro pháp lý:
- Người nộp thuế chấm dứt hoạt động, không hoạt động tại địa chỉ đăng ký kinh doanh, giải thể, phá sản mà chưa hoàn thành nghĩa vụ thuế. Trong trường hợp này, cơ quan hải quan sẽ tính thuế và thông báo thuế để xác định số tiền phải nộp đối với các tổ chức, cá nhân có nghĩa vụ liên quan theo quy định của pháp luật.
- Cơ quan nhà nước có thẩm quyền đề nghị cơ quan hải quan xác định số tiền thuế hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu bị tịch thu để làm căn cứ xử lý theo quy định pháp luật.
- Hàng hóa nhập khẩu chưa nộp các loại thuế ở khâu nhập khẩu, bị cơ quan có thẩm quyền cưỡng chế kê biên bán đấu giá. Nếu hàng hóa phải nộp các loại thuế ở khâu nhập khẩu, cơ quan hải quan sẽ tính thuế và thông báo thuế cho cơ quan thu tiền bán đấu giá để nộp tiền thuế.
- Hàng hóa nhập khẩu thuộc đối tượng miễn thuế, không chịu thuế, nhưng người khai thuế đã cầm cố, thế chấp để làm tài sản bảo đảm các khoản vay. Trường hợp tổ chức tín dụng phải xử lý tài sản cầm cố, thế chấp theo quy định của pháp luật để thu hồi nợ nhưng người khai thuế chưa kê khai tờ khai hải quan mới, chưa nộp đủ thuế theo quy định của pháp luật về hải quan, cơ quan hải quan sẽ xác định số tiền thuế phải nộp đối với hàng hóa và thông báo cho tổ chức tín dụng để thực hiện nghĩa vụ theo quy định của pháp luật.
Việc hiểu rõ các trường hợp này giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong việc tuân thủ nghĩa vụ thuế, đặc biệt khi có những thay đổi trong tình trạng hoạt động hoặc khi xử lý tài sản liên quan đến các khoản vay.
Quyền hạn và trách nhiệm của cơ quan hải quan trong quản lý hàng hóa xuất nhập khẩu
Theo Điều 5 Thông tư 13/2015/TT-BTC, được sửa đổi bởi khoản 3 Điều 1 Thông tư 13/2020/TT-BTC, cơ quan hải quan có các quyền hạn và trách nhiệm quan trọng trong việc quản lý hàng hóa xuất nhập khẩu tại Việt Nam, cụ thể như sau:
- Triển khai áp dụng các biện pháp kiểm tra, giám sát, kiểm soát hải quan, tạm dừng làm thủ tục hải quan theo quy định của pháp luật hải quan, pháp luật thương mại và pháp luật sở hữu trí tuệ đối với hàng hóa có nghi ngờ là hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.
- Giải thích, hướng dẫn các tổ chức, cá nhân liên quan tuân thủ các quy định của Luật Hải quan, Luật Sở hữu trí tuệ và các hướng dẫn liên quan. Đồng thời, thông báo bằng văn bản cho các tổ chức, cá nhân liên quan về kết quả giải quyết, xử lý vụ việc.
- Phối hợp với các cơ quan quản lý Nhà nước, các lực lượng có chức năng chống hàng giả và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trong công tác đấu
Những quyền hạn và trách nhiệm này của cơ quan hải quan đóng vai trò then chốt trong việc duy trì một môi trường thương mại công bằng, bảo vệ quyền lợi của các doanh nghiệp và người tiêu dùng, đồng thời góp phần vào sự phát triển bền vững của nền kinh tế.
Tổng kết và khuyến nghị cho doanh nghiệp
Công văn 21206/CHQ-GSQL năm 2026 của Cục Hải quan là một văn bản pháp lý quan trọng, cung cấp những giải đáp và hướng dẫn thiết thực cho các doanh nghiệp đang hoạt động trong lĩnh vực xuất nhập khẩu tại Việt Nam. Từ việc làm rõ quy trình giám định đồng bộ máy móc, thiết bị nhập khẩu đến việc xác định các trường hợp cơ quan hải quan sẽ thông báo số tiền thuế phải nộp, và các quyền hạn, trách nhiệm trong quản lý hàng hóa, công văn này giúp doanh nghiệp có cái nhìn toàn diện hơn về các quy định hiện hành.
Để đảm bảo tuân thủ pháp luật và tối ưu hóa hoạt động kinh doanh, các doanh nghiệp, đặc biệt là những đơn vị có trụ sở hoặc hoạt động tại khu vực Long Biên hay các quận khác của Hà Nội, cần chủ động nghiên cứu kỹ lưỡng nội dung của Công văn 21206/CHQ-GSQL. Việc chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, tài liệu cần thiết và nắm vững các quy định sẽ giúp doanh nghiệp tránh được những rủi ro pháp lý, đẩy nhanh quá trình thông quan và góp phần vào sự phát triển bền vững của doanh nghiệp trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế.
Nếu có bất kỳ vướng mắc nào trong quá trình thực hiện các thủ tục hải quan, thuế hoặc lao động, việc tìm kiếm sự tư vấn từ các chuyên gia hoặc liên hệ trực tiếp với Cục Hải quan Hà Nội hoặc Chi cục Thuế Long Biên là điều cần thiết để nhận được hướng dẫn chính xác và kịp thời.