Từ 01/01/2026, mã tiểu mục thuế TNDN chính thức thay đổi – Doanh nghiệp cần lưu ý gì?
- Như vậy, các mã tiểu mục nộp thuế TNDN hiện nay, có hiệu lực từ 01/01/2026, bao gồm:
Mã số Mục Mã số Tiểu mục TÊN GỌI 1050 Thuế thu nhập doanh nghiệp 1052 Thuế thu nhập doanh nghiệp từ hoạt động sản xuất kinh doanh (gồm cả dịch vụ trong lĩnh vực dầu khí) 1053 Thuế thu nhập doanh nghiệp từ chuyển nhượng bất động sản 1055 Thuế thu nhập doanh nghiệp từ hoạt động chuyển nhượng vốn 1056 Thuế thu nhập doanh nghiệp từ hoạt động thăm dò và khai thác dầu, khí (không kể thuế thu nhập doanh nghiệp thu theo hiệp định, hợp đồng thăm dò, khai thác dầu khí) 1057 Thuế thu nhập doanh nghiệp từ hoạt động xổ số kiến thiết 1058 Thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung theo quy định về thuế tối thiểu toàn cầu 1059 Thuế thu nhập doanh nghiệp từ hoạt động giao dịch, chuyển nhượng, kinh doanh tài sản mã hóa 1099 Khác
Mức thuế suất thuế TNDN hiện hành và cách xác định doanh thu tính thuế
Bên cạnh việc cập nhật mã tiểu mục, doanh nghiệp cũng cần nắm rõ các quy định về mức thuế suất và cách xác định doanh thu tính thuế TNDN theo Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025:
Thuế suất phổ biến: 20% áp dụng cho hầu hết các doanh nghiệp, trừ các trường hợp đặc biệt - Thuế suất ưu đãi cho doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ: 15% áp dụng đối với doanh nghiệp có tổng doanh thu năm không quá 03 tỷ đồng
- 17% áp dụng đối với doanh nghiệp có tổng doanh thu năm từ trên 03 tỷ đồng đến không quá 50 tỷ đồng
- Thuế suất đặc thù: Hoạt động tìm kiếm, thăm dò và khai thác dầu khí: Từ 25% đến 50%, tùy thuộc vào vị trí, điều kiện khai thác và trữ lượng mỏ
- ): 50%
Từ ngày 01/01/2026, một thay đổi quan trọng trong hệ thống Mục lục ngân sách nhà nước sẽ chính thức có hiệu lực, ảnh hưởng trực tiếp đến cách thức các doanh nghiệp tại Việt Nam kê khai và nộp thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN). Cụ thể, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư 123/2026/TT-BTC, sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 130/2025/TT-BTC quy định về Hệ thống Mục lục ngân sách Nhà nước. Điểm đáng chú ý nhất là việc bổ sung mã tiểu mục 1059 dành riêng cho hoạt động giao dịch, chuyển nhượng, kinh doanh tài sản mã hóa.
Quy định mới này không chỉ phản ánh sự phát triển của nền kinh tế số mà còn đặt ra yêu cầu cấp thiết cho các doanh nghiệp, đặc biệt là những đơn vị có hoạt động liên quan đến tài sản mã hóa, phải rà soát và cập nhật kịp thời quy trình kế toán, kê khai thuế của mình. Việc hiểu rõ và áp dụng đúng các mã tiểu mục là yếu tố then chốt để đảm bảo tuân thủ pháp luật thuế tại Việt Nam, tránh những sai sót không đáng có và các mức phạt hành chính.
Chi tiết quy định về mã tiểu mục TNDN và căn cứ pháp lý theo Thông tư 123/2026/TT-BTC
Để hiểu rõ hơn về các thay đổi, trước hết cần nắm vững khái niệm về “Mục” và “Tiểu mục” trong hệ thống Mục lục ngân sách nhà nước. Theo Điều 4 Thông tư 130/2025/TT-BTC, quy định phân loại như sau:
- Mục: Dùng để phân loại các khoản thu, chi ngân sách nhà nước căn cứ nội dung kinh tế theo các chính sách, chế độ thu, chi ngân sách nhà nước. Các Mục có tính chất giống nhau được tập hợp thành Tiểu nhóm, và các Tiểu nhóm có tính chất giống nhau được tập hợp thành Nhóm.
- Tiểu mục: Là phân loại chi tiết của Mục, dùng để phân loại các khoản thu, chi ngân sách nhà nước chi tiết theo các đối tượng quản lý trong từng Mục.
Thông tư 123/2026/TT-BTC đã sửa đổi, bổ sung Phụ lục 3 của Thông tư 130/2025/TT-BTC, ban hành kèm theo Danh mục mã mục tiểu mục. Cụ thể, tại Điều 4 Thông tư 123/2026/TT-BTC, một số Mục, Tiểu mục đã được sửa đổi, bổ sung hoặc bãi bỏ. Trong đó, điểm nổi bật nhất đối với thuế TNDN là:
- Bổ sung Tiểu mục 1059 “Thuế thu nhập doanh nghiệp từ hoạt động giao dịch, chuyển nhượng, kinh doanh tài sản mã hóa” thuộc Mục 1050 “Thuế thu nhập doanh nghiệp”.
Như vậy, các mã tiểu mục nộp thuế TNDN hiện nay, có hiệu lực từ 01/01/2026, bao gồm:
| Mã số Mục | Mã số Tiểu mục | TÊN GỌI |
|---|---|---|
| 1050 | Thuế thu nhập doanh nghiệp | |
| 1052 | Thuế thu nhập doanh nghiệp từ hoạt động sản xuất kinh doanh (gồm cả dịch vụ trong lĩnh vực dầu khí) | |
| 1053 | Thuế thu nhập doanh nghiệp từ chuyển nhượng bất động sản | |
| 1055 | Thuế thu nhập doanh nghiệp từ hoạt động chuyển nhượng vốn | |
| 1056 | Thuế thu nhập doanh nghiệp từ hoạt động thăm dò và khai thác dầu, khí (không kể thuế thu nhập doanh nghiệp thu theo hiệp định, hợp đồng thăm dò, khai thác dầu khí) | |
| 1057 | Thuế thu nhập doanh nghiệp từ hoạt động xổ số kiến thiết | |
| 1058 | Thuế thu nhập doanh nghiệp bổ sung theo quy định về thuế tối thiểu toàn cầu | |
| 1059 | Thuế thu nhập doanh nghiệp từ hoạt động giao dịch, chuyển nhượng, kinh doanh tài sản mã hóa | |
| 1099 | Khác |
Mức thuế suất thuế TNDN hiện hành và cách xác định doanh thu tính thuế
Bên cạnh việc cập nhật mã tiểu mục, doanh nghiệp cũng cần nắm rõ các quy định về mức thuế suất và cách xác định doanh thu tính thuế TNDN theo Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025:
- Thuế suất phổ biến: 20% áp dụng cho hầu hết các doanh nghiệp, trừ các trường hợp đặc biệt.
- Thuế suất ưu đãi cho doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ:
- 15% áp dụng đối với doanh nghiệp có tổng doanh thu năm không quá 03 tỷ đồng.
- 17% áp dụng đối với doanh nghiệp có tổng doanh thu năm từ trên 03 tỷ đồng đến không quá 50 tỷ đồng.
Doanh thu làm căn cứ xác định các mức thuế suất ưu đãi này là tổng doanh thu của kỳ tính thuế TNDN trước liền kề.
- Thuế suất đặc thù:
- Hoạt động tìm kiếm, thăm dò và khai thác dầu khí: Từ 25% đến 50%, tùy thuộc vào vị trí, điều kiện khai thác và trữ lượng mỏ.
- Hoạt động thăm dò, khai thác tài nguyên quý hiếm (bạch kim, vàng, bạc, thiếc, đá quý, đất hiếm…): 50%. Trường hợp các mỏ có từ 70% diện tích được giao trở lên ở địa bàn có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn, thuế suất là 40%.
Doanh thu tính thuế TNDN được quy định tại Điều 8 Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025 là toàn bộ tiền bán hàng, tiền gia công, tiền cung ứng dịch vụ kể cả trợ giá, phụ thu, phụ trội mà doanh nghiệp được hưởng, không phân biệt đã thu được tiền hay chưa thu được tiền.
Ví dụ minh họa tính thuế TNDN:
Công ty B là một doanh nghiệp sản xuất kinh doanh tại Việt Nam, có tổng doanh thu năm trước liền kề là 45 tỷ đồng. Trong kỳ tính thuế hiện tại, Công ty B đạt doanh thu chịu thuế là 50 tỷ đồng.
- Theo quy định, Công ty B thuộc đối tượng áp dụng thuế suất 17% (doanh thu năm trước liền kề từ trên 03 tỷ đồng đến không quá 50 tỷ đồng).
- Thuế TNDN phải nộp của Công ty B = 50 tỷ đồng × 17% = 8.5 tỷ đồng.
Các bước cần thực hiện để tuân thủ quy định mới về mã tiểu mục TNDN
Để đảm bảo tuân thủ các quy định mới của Thông tư 123/2026/TT-BTC, các doanh nghiệp tại Việt Nam cần thực hiện các bước sau:
- Rà soát và phân loại hoạt động kinh doanh: Doanh nghiệp cần xem xét kỹ lưỡng tất cả các nguồn thu nhập, đặc biệt là những hoạt động mới phát sinh như giao dịch, chuyển nhượng, kinh doanh tài sản mã hóa. Việc này giúp xác định chính xác loại hình thu nhập để áp dụng đúng mã tiểu mục.
- Cập nhật hệ thống kế toán và phần mềm khai thuế: Đảm bảo rằng hệ thống kế toán nội bộ và các phần mềm hỗ trợ kê khai thuế (như HTKK) đã được cập nhật để phản ánh các mã tiểu mục mới. Điều này sẽ giúp quá trình lập báo cáo và nộp thuế diễn ra suôn sẻ và chính xác.
- Đào tạo và phổ biến thông tin: Tổ chức các buổi đào tạo hoặc phổ biến thông tin cho đội ngũ kế toán, tài chính về những thay đổi trong Mục lục ngân sách nhà nước, đặc biệt là các mã tiểu mục TNDN mới. Việc này giúp nâng cao nhận thức và năng lực tuân thủ của nhân viên.
- Tham khảo hướng dẫn từ cơ quan thuế: Chủ động tìm kiếm và tham khảo các văn bản hướng dẫn chi tiết từ Tổng cục Thuế hoặc cơ quan thuế địa phương nếu có bất kỳ vướng mắc nào trong quá trình áp dụng.
Mức phạt và những điểm dễ sai khi áp dụng mã tiểu mục thuế TNDN
Việc không tuân thủ hoặc áp dụng sai các quy định về mã tiểu mục thuế TNDN có thể dẫn đến những hậu quả pháp lý và tài chính nghiêm trọng cho doanh nghiệp. Dưới đây là một số điểm dễ sai và các mức phạt liên quan:
Những điểm dễ sai sót:
- Sử dụng sai mã tiểu mục: Đây là lỗi phổ biến nhất, đặc biệt khi có các hoạt động kinh doanh mới hoặc phức tạp như tài sản mã hóa. Việc sử dụng sai mã tiểu mục có thể dẫn đến việc hạch toán sai nguồn thu ngân sách, gây khó khăn cho công tác quản lý của cơ quan thuế và có thể yêu cầu doanh nghiệp phải điều chỉnh lại hồ sơ.
- Không cập nhật kịp thời quy định: Doanh nghiệp không theo dõi sát sao các văn bản pháp luật mới, dẫn đến việc áp dụng các quy định cũ hoặc bỏ sót các thay đổi quan trọng.
- Bỏ sót hoặc khai thiếu doanh thu: Đặc biệt với các hoạt động kinh doanh mới hoặc có tính chất đặc thù, việc xác định đầy đủ và chính xác doanh thu chịu thuế TNDN là rất quan trọng. Bỏ sót doanh thu sẽ dẫn đến khai thiếu thuế.
- Nhầm lẫn giữa các loại hình thu nhập: Một số doanh nghiệp có thể nhầm lẫn giữa thu nhập từ hoạt động sản xuất kinh doanh thông thường với thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản, chuyển nhượng vốn, hoặc tài sản mã hóa, dẫn đến việc áp dụng sai mã tiểu mục và thuế suất.
Mức phạt vi phạm hành chính về thuế:
Mặc dù Thông tư 123/2026/TT-BTC không quy định trực tiếp về mức phạt cho việc sử dụng sai mã tiểu mục, nhưng hành vi này có thể bị xử lý theo các quy định về vi phạm hành chính trong lĩnh vực thuế, cụ thể là hành vi khai sai, khai không đầy đủ các nội dung trong hồ sơ thuế hoặc chậm nộp hồ sơ khai thuế.
- Phạt hành vi khai sai, khai không đầy đủ: Theo quy định hiện hành, hành vi khai sai, khai không đầy đủ các nội dung trong hồ sơ thuế mà không dẫn đến thiếu số tiền thuế phải nộp hoặc tăng số tiền thuế được miễn, giảm, hoàn có thể bị phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1.500.000 đồng.
- Phạt hành vi khai thiếu thuế: Nếu việc sử dụng sai mã tiểu mục dẫn đến khai thiếu số tiền thuế phải nộp, doanh nghiệp có thể bị phạt 20% số tiền thuế khai thiếu, đồng thời phải nộp đủ số tiền thuế thiếu và tiền chậm nộp.
- Tiền chậm nộp thuế: Ngoài các khoản phạt, doanh nghiệp còn phải nộp tiền chậm nộp tính trên số tiền thuế chậm nộp theo quy định của pháp luật về quản lý thuế.
Câu hỏi thường gặp về mã tiểu mục thuế TNDN và Thông tư 123/2026/TT-BTC
Doanh nghiệp có hoạt động liên quan đến tài sản mã hóa cần lưu ý gì khi áp dụng tiểu mục 1059?
Các doanh nghiệp tại Việt Nam có hoạt động giao dịch, chuyển nhượng, hoặc kinh doanh tài sản mã hóa cần đặc biệt lưu ý rằng từ 01/01/2026, thu nhập từ các hoạt động này sẽ phải kê khai và nộp thuế TNDN theo tiểu mục 1059. Doanh nghiệp cần xác định rõ ràng các khoản doanh thu và chi phí liên quan đến tài sản mã hóa để tính toán chính xác thu nhập chịu thuế, đồng thời đảm bảo hạch toán riêng biệt và minh bạch để tránh nhầm lẫn với các hoạt động kinh doanh khác. Căn cứ pháp lý là Điều 4 Thông tư 123/2026/TT-BTC.
Nếu doanh nghiệp đã nộp thuế TNDN trước khi Thông tư 123/2026/TT-BTC có hiệu lực, có cần điều chỉnh không?
Thông tư 123/2026/TT-BTC có hiệu lực từ ngày 01/01/2026 và áp dụng cho các kỳ tính thuế phát sinh từ thời điểm này. Do đó, đối với các kỳ tính thuế đã kết thúc và đã nộp thuế TNDN trước ngày 01/01/2026, doanh nghiệp không cần điều chỉnh lại hồ sơ đã nộp. Tuy nhiên, từ kỳ tính thuế bắt đầu từ năm 2026 trở đi, doanh nghiệp phải áp dụng các mã tiểu mục mới theo quy định của Thông tư này. Việc điều chỉnh chỉ cần thực hiện cho các giao dịch phát sinh từ thời điểm Thông tư có hiệu lực.
Làm thế nào để xác định doanh thu tính thuế TNDN cho các hoạt động đặc thù như chuyển nhượng bất động sản hay tài sản mã hóa?
Theo Điều 8 Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025, doanh thu tính thuế TNDN là toàn bộ tiền bán hàng, tiền gia công, tiền cung ứng dịch vụ kể cả trợ giá, phụ thu, phụ trội mà doanh nghiệp được hưởng, không phân biệt đã thu được tiền hay chưa. Đối với hoạt động đặc thù như chuyển nhượng bất động sản hoặc tài sản mã hóa, doanh thu được xác định là tổng số tiền thu được từ việc chuyển nhượng, bao gồm cả các khoản phụ thu (nếu có). Doanh nghiệp cần có đầy đủ hóa đơn, chứng từ hợp lệ để chứng minh doanh thu và chi phí liên quan, đảm bảo tính minh bạch và chính xác khi kê khai thuế.
Hành động doanh nghiệp cần làm ngay để đảm bảo tuân thủ thuế TNDN 2026
Trước những thay đổi quan trọng về mã tiểu mục thuế TNDN theo Thông tư 123/2026/TT-BTC, các doanh nghiệp tại Việt Nam cần chủ động thực hiện các hành động sau đây để đảm bảo tuân thủ và tránh rủi ro:
- Rà soát toàn diện quy trình: Kiểm tra lại toàn bộ quy trình kế toán, khai báo và nộp thuế TNDN hiện tại để xác định những điểm cần điều chỉnh phù hợp với các mã tiểu mục mới, đặc biệt là tiểu mục 1059 cho tài sản mã hóa.
- Cập nhật hệ thống và đào tạo nhân sự: Đảm bảo các phần mềm kế toán, khai thuế được cập nhật phiên bản mới nhất và tổ chức đào tạo chuyên sâu cho đội ngũ kế toán, tài chính về các quy định mới.
- Lập kế hoạch tuân thủ: Xây dựng kế hoạch chi tiết cho việc áp dụng các mã tiểu mục mới, bao gồm việc xác định trách nhiệm, thời gian thực hiện và các nguồn lực cần thiết.
- Tìm kiếm tư vấn chuyên nghiệp: Nếu doanh nghiệp bạn gặp khó khăn trong việc hiểu rõ hoặc áp dụng các quy định mới, đặc biệt là với các hoạt động kinh doanh phức tạp như tài sản mã hóa, việc tìm kiếm sự tư vấn từ các chuyên gia thuế là vô cùng cần thiết.
Việc chủ động nắm bắt và thực hiện đúng các quy định mới không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ pháp luật mà còn tối ưu hóa quy trình quản lý thuế, giảm thiểu rủi ro và tập trung vào phát triển kinh doanh bền vững. Nếu doanh nghiệp bạn cần hỗ trợ chuyên sâu về việc cập nhật mã tiểu mục thuế TNDN, xác định nghĩa vụ thuế cho các hoạt động đặc thù, hoặc tư vấn về các vấn đề kế toán – thuế khác tại Việt Nam, ANC Việt Nam có thể tư vấn chi tiết qua hotline 0942597477.