Doanh nghiệp và cá nhân nước ngoài cần biết: Quy định mới về hoàn thuế theo Hiệp định tránh đánh thuế hai lần từ 2026
Từ năm 2026, hàng ngàn doanh nghiệp và cá nhân nước ngoài đang hoạt động tại Việt Nam, đặc biệt là tại các khu vực kinh tế trọng điểm như Hà Nội, sẽ chịu tác động trực tiếp từ các quy định mới về hoàn thuế theo Hiệp định tránh đánh thuế hai lần (DTA) và các Điều ước quốc tế khác. Cụ thể, Thông tư 89/2026/TT-BTC của Bộ Tài chính đã ban hành những hướng dẫn chi tiết, rõ ràng về hồ sơ và thủ tục hoàn thuế, nhằm đảm bảo quyền lợi hợp pháp của người nộp thuế và thúc đẩy môi trường đầu tư minh bạch tại Việt Nam.
Hiệp định tránh đánh thuế hai lần là công cụ pháp lý quan trọng giúp loại bỏ hoặc giảm thiểu gánh nặng thuế kép đối với các khoản thu nhập phát sinh từ hoạt động kinh doanh, đầu tư, hoặc lao động giữa hai quốc gia. Đối với Việt Nam, việc thực hiện các Hiệp định này không chỉ thu hút đầu tư nước ngoài mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp và cá nhân nước ngoài tuân thủ nghĩa vụ thuế một cách hiệu quả.
Thông tư 89/2026/TT-BTC ra đời với mục đích cụ thể hóa các quy định về hoàn thuế, đặc biệt là đối với các trường hợp đã nộp thừa số thuế theo Hiệp định hoặc Điều ước quốc tế. Các đối tượng bị ảnh hưởng trực tiếp bao gồm:
- Các tổ chức, cá nhân nước ngoài có thu nhập phát sinh tại Việt Nam và thuộc diện được miễn, giảm thuế theo Hiệp định.
- Các tổ chức, cá nhân Việt Nam được ủy quyền thực hiện thủ tục hoàn thuế thay cho đối tác nước ngoài.
- Các tổ chức, cá nhân Việt Nam thuộc đối tượng được miễn thuế theo các Điều ước quốc tế khác mà Việt Nam là thành viên.
Việc nắm vững các quy định này là yếu tố then chốt để doanh nghiệp và cá nhân có thể thực hiện đúng thủ tục, đảm bảo quyền lợi được hoàn thuế kịp thời và tránh những sai sót không đáng có trong quá trình tuân thủ pháp luật thuế tại Việt Nam.
Chi tiết hồ sơ hoàn thuế theo Thông tư 89/2026/TT-BTC: Các tài liệu bắt buộc và căn cứ pháp lý
Để thực hiện thủ tục hoàn thuế theo Hiệp định tránh đánh thuế hai lần và các Điều ước quốc tế khác, người nộp thuế cần chuẩn bị một bộ hồ sơ đầy đủ và hợp lệ theo quy định tại Điều 56 Thông tư 89/2026/TT-BTC của Bộ Tài chính. Dưới đây là các thành phần hồ sơ chi tiết:
1. Văn bản đề nghị hoàn trả tiền thuế nộp thừa
Đây là tài liệu cốt lõi, thể hiện yêu cầu hoàn thuế của người nộp thuế. Văn bản này phải được lập theo mẫu số 02/HT Phụ lục III ban hành kèm theo Thông tư 89/2026/TT-BTC. Mẫu này yêu cầu cung cấp đầy đủ thông tin về người nộp thuế, số tiền thuế đề nghị hoàn, lý do hoàn thuế (theo Hiệp định hoặc Điều ước quốc tế), và các thông tin liên quan khác.
2. Bản sao có chứng thực văn bản ủy quyền
Trong nhiều trường hợp, tổ chức, cá nhân nước ngoài (hoặc tổ chức, cá nhân Việt Nam thuộc đối tượng được miễn thuế) sẽ ủy quyền cho một tổ chức hoặc cá nhân Việt Nam thực hiện các thủ tục đề nghị hoàn trả tiền thuế nộp thừa. Khi đó, bản sao có chứng thực của văn bản ủy quyền là bắt buộc. Đặc biệt:
- Nếu việc ủy quyền được thực hiện ở nước ngoài, văn bản ủy quyền cần phải được hợp pháp hóa lãnh sự theo quy định của pháp luật Việt Nam.
- Nếu việc ủy quyền được thực hiện tại Việt Nam, văn bản ủy quyền cần được công chứng theo quy định.
Có hai trường hợp ủy quyền cụ thể cần lưu ý:
- Trường hợp bên Việt Nam khấu trừ, khai và nộp thuế thay: Nếu bên Việt Nam đã khấu trừ và nộp số thuế của tổ chức, cá nhân nước ngoài vào ngân sách nhà nước, bên Việt Nam có thể nộp hồ sơ đề nghị hoàn trả tiền thuế nộp thừa cho cơ quan thuế quản lý trực tiếp thay cho nhà thầu nước ngoài. Việc này bao gồm cả việc thực hiện thủ tục hoàn trả tiền thuế nộp thừa vào tài khoản của bên Việt Nam, nếu được ủy quyền rõ ràng theo điểm b khoản 2 Điều 56 Thông tư 89/2026/TT-BTC.
- Trường hợp người được ủy quyền không phải là bên Việt Nam khấu trừ thuế: Nếu người được ủy quyền thực hiện nộp hồ sơ không thuộc trường hợp trên, người được ủy quyền phải điền các thông tin liên quan về việc bên Việt Nam đã khấu trừ và khai, nộp số thuế của tổ chức, cá nhân nước ngoài vào ngân sách nhà nước vào mẫu số 02/HT Phụ lục III Thông tư 89/2026/TT-BTC.
3. Tài liệu liên quan đến hồ sơ hoàn trả tiền thuế nộp thừa
Các tài liệu này nhằm chứng minh quyền được miễn, giảm thuế theo Hiệp định hoặc Điều ước quốc tế, làm cơ sở cho việc hoàn thuế:
Đối với trường hợp hoàn trả tiền thuế nộp thừa theo Hiệp định thuế:
- Bản sao có chứng thực của các thành phần hồ sơ trong hồ sơ miễn, giảm thuế theo Hiệp định thuế quy định tại Điều 76, Điều 77, Điều 78, Điều 79 và Điều 80 Thông tư 89/2026/TT-BTC. Các điều này quy định chi tiết về hồ sơ miễn, giảm thuế cho từng loại thu nhập (ví dụ: thu nhập từ kinh doanh, tiền lãi, tiền bản quyền, dịch vụ kỹ thuật…).
- Bản sao có chứng thực của văn bản xác nhận của tổ chức, cá nhân Việt Nam ký kết hợp đồng về thời gian và tình hình hoạt động thực tế theo hợp đồng (trừ trường hợp hoàn thuế đối với hãng vận tải nước ngoài). Tài liệu này giúp cơ quan thuế xác minh tính hợp lệ của hoạt động và thời gian hoạt động tại Việt Nam.
Đối với trường hợp hoàn trả tiền thuế theo Điều ước quốc tế khác:
- Bản sao có chứng thực của các thành phần hồ sơ miễn thuế, giảm thuế theo Điều ước quốc tế khác quy định tại Điều 81 Thông tư 89/2026/TT-BTC. Điều này áp dụng cho các trường hợp miễn, giảm thuế không thuộc Hiệp định tránh đánh thuế hai lần nhưng thuộc phạm vi của các Điều ước quốc tế khác mà Việt Nam là thành viên.
Lưu ý quan trọng: Trường hợp người nộp thuế đã nộp cho cơ quan thuế quản lý trực tiếp hồ sơ đề nghị miễn, giảm thuế theo Hiệp định thuế hoặc theo Điều ước quốc tế khác (quy định tại Điều 76, 77, 78, 79, 80 và 81 Thông tư 89/2026/TT-BTC) trước khi nộp hồ sơ đề nghị hoàn trả tiền thuế nộp thừa, người nộp thuế không phải nộp lại các tài liệu đã nộp cho cơ quan thuế.
Tóm tắt và Hỗ trợ từ ANC Việt Nam
Việc hoàn thuế theo Hiệp định tránh đánh thuế hai lần và các Điều ước quốc tế khác là một quy trình phức tạp, đòi hỏi sự chuẩn bị hồ sơ kỹ lưỡng và tuân thủ đúng các quy định của Thông tư 89/2026/TT-BTC. Nắm vững các yêu cầu về văn bản đề nghị, giấy ủy quyền và các tài liệu chứng minh là chìa khóa để đảm bảo quyền lợi hoàn thuế của doanh nghiệp và cá nhân nước ngoài.
Tại ANC Việt Nam, chúng tôi tự hào là đơn vị cung cấp dịch vụ tư vấn thuế và kế toán chuyên nghiệp, sẵn sàng hỗ trợ quý khách hàng trong việc chuẩn bị và nộp hồ sơ hoàn thuế một cách chính xác và hiệu quả. Nếu quý vị có bất kỳ thắc mắc nào hoặc cần sự hỗ trợ chuyên sâu về các thủ tục thuế tại Long Biên, Hà Nội, đừng ngần ngại liên hệ với đội ngũ chuyên gia của chúng tôi để được tư vấn kịp thời.