Hàng ngàn doanh nghiệp Việt Nam đối mặt rủi ro bị công khai thông tin vì mã số thuế không hoạt động năm 2026?
Năm 2026, chiến dịch “Làm sạch mã số thuế – Tháo gỡ điểm nghẽn trong kinh doanh” đang được Tổng cục Thuế triển khai mạnh mẽ trên toàn quốc, theo chỉ đạo tại Công điện 18/CĐ-CT năm 2026. Mục tiêu chính của chiến dịch này là rà soát, chuẩn hóa dữ liệu người nộp thuế (NNT), đặc biệt là các mã số thuế đang ở trạng thái không hoạt động hoặc có dấu hiệu rủi ro.
Trong bối cảnh đó, nhiều Cục Thuế địa phương, điển hình như Cục Thuế tỉnh Điện Biên, đã công khai danh sách các NNT có mã số thuế ở trạng thái 03 và trạng thái 06. Việc công khai này không chỉ là một biện pháp hành chính mà còn là lời cảnh báo nghiêm túc về hậu quả pháp lý và tài chính mà doanh nghiệp có thể phải đối mặt nếu không kịp thời xử lý.
Vậy, trạng thái 03 và 06 của mã số thuế là gì, và tại sao chúng lại quan trọng đến vậy đối với doanh nghiệp tại Việt Nam?
- Trạng thái 03: Đây là trạng thái dành cho NNT đã ngừng hoạt động kinh doanh nhưng chưa hoàn thành đầy đủ các thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế theo quy định pháp luật. Điều này có nghĩa là, mặc dù doanh nghiệp không còn hoạt động, mã số thuế của họ vẫn tồn tại trên hệ thống nhưng ở trạng thái “treo”, gây khó khăn cho công tác quản lý của cơ quan thuế và tiềm ẩn rủi ro về nghĩa vụ thuế chưa được giải quyết.
- Trạng thái 06: Trạng thái này áp dụng cho NNT không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký với cơ quan thuế. Đây thường là dấu hiệu của việc doanh nghiệp đã chuyển địa điểm mà không thông báo, hoặc là các trường hợp doanh nghiệp “ma”, thành lập để thực hiện các hành vi gian lận.
Việc công khai danh sách các NNT ở trạng thái này được thực hiện theo quy định tại điểm b khoản 1 Điều 4 Nghị định 252/2026/NĐ-CP. Mục đích là để minh bạch thông tin, cảnh báo các đối tác kinh doanh và thúc đẩy NNT chủ động thực hiện nghĩa vụ của mình. Đối với các doanh nghiệp đang hoạt động, việc có mã số thuế ở trạng thái 03 hoặc 06 có thể dẫn đến nhiều hệ lụy nghiêm trọng như:
- Bị cơ quan thuế đưa vào danh sách rủi ro cao, ảnh hưởng đến việc sử dụng hóa đơn điện tử.
- Gặp khó khăn trong các giao dịch với ngân hàng, đối tác kinh doanh.
- Bị xử phạt hành chính do vi phạm các quy định về đăng ký thuế và quản lý thuế.
- Mất uy tín trên thị trường, ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận các nguồn vốn và cơ hội kinh doanh.
Do đó, việc hiểu rõ các trạng thái này và chủ động thực hiện các bước cần thiết để khôi phục mã số thuế hoặc hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực là vô cùng quan trọng đối với mọi doanh nghiệp tại Việt Nam trong năm 2026.
Tiêu chí xác định người nộp thuế có rủi ro cao trong đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử
Theo Điều 7 Thông tư 91/2026/TT-BTC, người nộp thuế sẽ được xếp vào nhóm rủi ro cao nếu đáp ứng một trong các tiêu chí sau (sau khi đã đối chiếu thông tin đúng thời hạn):
- Chủ sở hữu hoặc người đại diện pháp luật của doanh nghiệp có kết luận của cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền về hành vi gian lận, mua bán hóa đơn.
- Doanh nghiệp thuộc danh sách có giao dịch đáng ngờ theo quy định của Luật Phòng, chống rửa tiền.
- Địa chỉ trụ sở chính không có địa chỉ cụ thể theo địa giới hành chính hoặc nằm trong căn hộ chung cư (trừ trường hợp cá nhân kinh doanh) mà không đáp ứng quy định pháp luật về địa điểm kinh doanh.
- Người nộp thuế có người đại diện pháp luật hoặc chủ sở hữu đồng thời là người đại diện pháp luật hoặc chủ sở hữu của doanh nghiệp ở trạng thái 03 hoặc 06, hoặc có hành vi vi phạm về thuế, hóa đơn, chứng từ theo Thông tư 94/2026/TT-BTC.
- Các dấu hiệu rủi ro khác do cơ quan thuế xác định theo Thông tư 94/2026/TT-BTC và đã thông báo cho người nộp thuế biết và giải trình.
Điều kiện và hồ sơ cần chuẩn bị để khôi phục mã số thuế năm 2026
Việc khôi phục mã số thuế là một quy trình cần thiết để doanh nghiệp có thể tiếp tục hoạt động hợp pháp và tuân thủ các quy định của pháp luật về thuế tại Việt Nam. Căn cứ khoản 1 và 2 Điều 17 Thông tư 90/2026/TT-BTC, các trường hợp và hồ sơ cần chuẩn bị để khôi phục mã số thuế được quy định chi tiết như sau:
1. Đối với người nộp thuế đăng ký thuế cùng với đăng ký doanh nghiệp, đăng ký hợp tác xã, đăng ký kinh doanh (DN, HTX, HKD):
Các trường hợp được khôi phục mã số thuế bao gồm:
- Được khôi phục tình trạng pháp lý theo quy định của pháp luật về đăng ký kinh doanh thì đồng thời được khôi phục mã số thuế.
- Có hồ sơ đề nghị khôi phục mã số thuế sau khi cơ quan thuế có thông báo NNT không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký nhưng chưa bị thu hồi giấy phép và chưa bị chấm dứt hiệu lực mã số thuế.
- Đơn vị phụ thuộc của doanh nghiệp, đơn vị phụ thuộc của hợp tác xã có nhu cầu tiếp tục hoạt động kinh doanh sau khi đã có hồ sơ chấm dứt hiệu lực mã số thuế theo quy định tại khoản 5 Điều 13 Thông tư 90/2026/TT-BTC gửi đến cơ quan thuế nhưng chưa nộp hồ sơ chấm dứt hoạt động đến cơ quan đăng ký kinh doanh.
Hồ sơ cần chuẩn bị (tùy trường hợp cụ thể):
- Văn bản đề nghị khôi phục mã số thuế (Mẫu số 24/ĐK-TCT ban hành kèm theo Thông tư 90/2026/TT-BTC).
- Bản sao Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp/hợp tác xã/kinh doanh (nếu có thay đổi thông tin).
- Văn bản của cơ quan đăng ký kinh doanh về việc khôi phục tình trạng pháp lý (nếu có).
- Các giấy tờ chứng minh địa chỉ trụ sở chính hợp pháp (hợp đồng thuê nhà, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất,…) nếu mã số thuế ở trạng thái 06.
- Bản giải trình về lý do ngừng hoạt động hoặc không hoạt động tại địa chỉ đăng ký.
- Các giấy tờ khác theo yêu cầu của cơ quan thuế để làm rõ tình trạng hoạt động.
2. Đối với người nộp thuế đăng ký thuế trực tiếp với cơ quan thuế (cá nhân kinh doanh, hộ kinh doanh không đăng ký kinh doanh, tổ chức khác):
Các trường hợp được khôi phục mã số thuế bao gồm:
- Được cơ quan có thẩm quyền có văn bản hủy bỏ văn bản thu hồi giấy phép thành lập và hoạt động, quyết định thành lập hoặc giấy phép tương đương.
- Khi cơ quan thuế có thông báo NNT không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký nhưng chưa bị thu hồi giấy phép và chưa bị chấm dứt hiệu lực mã số thuế.
- Khi có nhu cầu tiếp tục hoạt động kinh doanh sau khi đã có hồ sơ chấm dứt hiệu lực mã số thuế theo quy định tại khoản 7 Điều 13 Thông tư 90/2026/TT-BTC gửi đến cơ quan thuế nhưng cơ quan thuế chưa ban hành thông báo chấm dứt hiệu lực mã số thuế.
Hồ sơ cần chuẩn bị (tùy trường hợp cụ thể):
- Văn bản đề nghị khôi phục mã số thuế (Mẫu số 24/ĐK-TCT ban hành kèm theo Thông tư 90/2026/TT-BTC).