Tỷ giá xuất hóa đơn 2026: Quy định mới và ảnh hưởng tới doanh nghiệp
- Lựa chọn tỷ giá phù hợp: Dựa vào Thông tư 99/2025, chọn tỷ giá giao dịch thực tế (mua/bán trung bình) hoặc tỷ giá xấp xỉ (không vượt +/-1%)
- Không cập nhật tỷ giá xấp xỉ hàng ngày, dẫn đến chênh lệch >1%
- Theo Thông tư 99/2025/TT-BTC, doanh nghiệp được phép sử dụng tỷ giá xấp xỉ nếu chênh lệch không vượt quá +/-1% so với tỷ giá trung bình ngân hàng vào ngày giao dịch
Bắt đầu từ 01/07/2026, doanh nghiệp phải ghi rõ tỷ giá trên hóa đơn ngoại tệ theo quy định của Nghị định 254/2026/NĐ-CP. Việc không tuân thủ có thể dẫn đến xử phạt hành chính và ảnh hưởng đến báo cáo tài chính.
Đối với doanh nghiệp tại Long Biên, Hà Nội, Chi cục Thuế Long Biên và Cục Thuế Hà Nội đã đưa ra hướng dẫn chi tiết về cách áp dụng các loại tỷ giá mới.
Chi tiết 4 loại tỷ giá và căn cứ pháp lý áp dụng năm 2026
Dưới đây là bảng tổng hợp các loại tỷ giá, cách dùng và căn cứ pháp lý hiện hành:
| Loại tỷ giá | Cách dùng | Căn cứ pháp lý |
|---|---|---|
| Tỷ giá ghi sổ kế toán (giao dịch thực tế) | Ghi nhận doanh thu, chi phí, công nợ bằng ngoại tệ. Áp dụng tỷ giá mua, bán hoặc xấp xỉ tùy nghiệp vụ. | Thông tư 99/2025/TT-BTC |
| Tỷ giá trên hóa đơn | Ghi trên hóa đơn điện tử khi lập hóa đơn bằng ngoại tệ. Phải phản ánh tỷ giá theo Luật Quản lý thuế. | Điều 10 Nghị định 254/2026/NĐ-CP |
| Tỷ giá tính thuế (ngoại trừ hàng hóa XNK) | Quy đổi ngoại tệ để xác định nghĩa vụ thuế. | Điều 12 Luật Quản lý thuế 2025; Điều 14 Nghị định 252/2026/NĐ-CP |
| Tỷ giá tính thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu | Áp dụng cho thuế XNK và các loại thuế liên quan. | Khoản 4 Điều 14 Nghị định 252/2026/NĐ-CP |
| Tỷ giá hải quan | Tỷ giá mua vào qua chuyển khoản của Vietcombank, công bố theo quy định. | Khoản 5 Điều 21 Nghị định 08/2015/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 167/2025/NĐ-CP) |
Việc hiểu rõ từng loại tỷ giá giúp doanh nghiệp tránh việc ghi sổ sai, giảm rủi ro kiểm tra và tối ưu chi phí thuế.
Các bước doanh nghiệp cần thực hiện để áp dụng đúng tỷ giá năm 2026
Để tuân thủ đầy đủ các quy định mới, doanh nghiệp cần thực hiện các bước sau:
- 1. Xác định loại giao dịch: Phân loại giao dịch thành mua bán hàng hóa, dịch vụ, xuất khẩu, nhập khẩu hoặc giao dịch tài chính.
- 2. Lựa chọn tỷ giá phù hợp: Dựa vào Thông tư 99/2025, chọn tỷ giá giao dịch thực tế (mua/bán trung bình) hoặc tỷ giá xấp xỉ (không vượt +/-1%).
- 3. Ghi trên hóa đơn: Khi lập hóa đơn điện tử bằng ngoại tệ, ghi rõ tỷ giá theo Nghị định 254/2026.
- 4. Tính thuế: Áp dụng tỷ giá tính thuế theo Luật Quản lý thuế; đối với hàng hóa XNK, dùng tỷ giá hải quan.
- 5. Lập báo cáo tài chính: Quy đổi toàn bộ giao dịch ngoại tệ sang VND bằng tỷ giá đã chọn và ghi chú trong thuyết minh báo cáo tài chính.
- 6. Kiểm tra và lưu trữ: Lưu trữ chứng từ, bảng tổng hợp tỷ giá và các báo cáo liên quan ít nhất 10 năm.
Mức phạt và những sai lầm thường gặp khi sử dụng sai tỷ giá
Việc không tuân thủ đúng loại tỷ giá có thể dẫn đến các hình phạt hành chính theo quy định hiện hành:
- Phạt tiền: Có thể tính dựa trên mức thuế chưa nộp hoặc mức vi phạm cụ thể.
- Phạt hành chính: Áp dụng theo mức quy định cho mỗi hóa đơn không ghi đúng tỷ giá.
- Khấu trừ thuế: Khi tỷ giá hải quan không đúng, thuế nhập khẩu có thể bị điều chỉnh tăng.
Những điểm dễ sai thường gặp:
- Nhầm lẫn giữa tỷ giá giao dịch thực tế và tỷ giá trên hóa đơn.
- Không cập nhật tỷ giá xấp xỉ hàng ngày, dẫn đến chênh lệch >1%.
- Áp dụng tỷ giá hải quan cho giao dịch nội địa.
- Thiếu chứng từ chứng minh tỷ giá được sử dụng.
Câu hỏi thường gặp về tỷ giá xuất hóa đơn, tính thuế và hải quan 2026
Doanh nghiệp có thể dùng tỷ giá xấp xỉ thay vì tỷ giá trung bình ngân hàng không?
Đúng. Theo Thông tư 99/2025/TT-BTC, doanh nghiệp được phép sử dụng tỷ giá xấp xỉ nếu chênh lệch không vượt quá +/-1% so với tỷ giá trung bình ngân hàng vào ngày giao dịch. Tuy nhiên, doanh nghiệp phải ghi chú rõ ràng trong thuyết minh báo cáo tài chính.
Làm sao để xác định tỷ giá hải quan khi ngân hàng không công bố tỷ giá của đồng ngoại tệ cần giao dịch?
Trong trường hợp này, doanh nghiệp có thể chọn một đồng tiền trung gian (ví dụ USD) để quy đổi sang VND, sau đó áp dụng tỷ giá hải quan được công bố trên trang web của Tổng cục Hải quan hoặc Thông báo của Bộ Tài chính. Việc lựa chọn phải được thống nhất và ghi chú trong báo cáo hải quan.
Giao dịch bán ngoại tệ có cần lập hóa đơn không?
Theo khoản 4 Điều 7 Nghị định 254/2026/NĐ-CP, giao dịch bán ngoại tệ không phải lập hóa đơn điện tử, nhưng doanh nghiệp vẫn phải lập bảng tổng hợp chi tiết giao dịch bán ngoại tệ hàng tháng và lưu trữ để cung cấp khi cơ quan thuế yêu cầu.
Hành động ngay: Những việc doanh nghiệp cần làm để tuân thủ
Để tránh rủi ro và tối ưu chi phí, doanh nghiệp nên thực hiện ngay các bước sau:
- Kiểm tra và cập nhật phần mềm kế toán để hỗ trợ lựa chọn tỷ giá xấp xỉ và ghi sổ tự động.
- Đào tạo nhân viên kế toán về quy định mới của Nghị định 254/2026/NĐ-CP.
- Thiết lập quy trình lưu trữ chứng từ tỷ giá và báo cáo hải quan theo yêu cầu của Chi cục Thuế Long Biên.
- Thường xuyên kiểm tra tính đúng đắn của tỷ giá trên hóa đơn và trong báo cáo tài chính.