Tố giác không lập hóa đơn điện tử 2026: Bảo mật thông tin & 4 bước nhận thưởng

Hơn 70% giao dịch cần hóa đơn điện tử: Tại sao tố giác hành vi không lập hóa đơn lại quan trọng với doanh nghiệp và người tiêu dùng?

Trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ, hóa đơn điện tử (HĐĐT) đã trở thành công cụ không thể thiếu trong quản lý thuế và hoạt động kinh doanh tại Việt Nam. Theo Nghị định 254/2026/NĐ-CP và Luật Quản lý thuế 2025, việc lập và sử dụng HĐĐT được siết chặt và trở thành quy định bắt buộc cho hầu hết các giao dịch bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ. Tuy nhiên, không ít doanh nghiệp, hộ kinh doanh vẫn còn tình trạng cố tình hoặc vô ý không lập HĐĐT, gây thất thoát ngân sách nhà nước, tạo môi trường cạnh tranh không lành mạnh và ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người tiêu dùng.

Theo thống kê sơ bộ, hành vi không lập hóa đơn điện tử là một trong những vi phạm phổ biến nhất trong lĩnh vực thuế, gây thiệt hại đáng kể cho ngân sách nhà nước. Việc này không chỉ làm giảm nguồn thu mà còn tạo ra sự bất bình đẳng giữa các doanh nghiệp tuân thủ và không tuân thủ pháp luật. Đối với người tiêu dùng, việc không nhận được hóa đơn điện tử có thể gây khó khăn trong việc bảo hành sản phẩm, dịch vụ, hoặc khi cần chứng minh giao dịch để giải quyết tranh chấp.

Chính vì vậy, việc tố giác hành vi không lập hóa đơn điện tử không chỉ là trách nhiệm của mỗi công dân mà còn là một cơ chế quan trọng giúp cơ quan thuế phát hiện và xử lý kịp thời các vi phạm, đảm bảo sự minh bạch, công bằng trong hoạt động kinh doanh. Bài viết này của ANC Việt Nam sẽ cung cấp một hướng dẫn chi tiết về quy trình tố giác, các điều kiện cần thiết, quyền lợi được bảo vệ thông tin cá nhân và mức khen thưởng dành cho người tố giác, đặc biệt là theo các quy định mới nhất có hiệu lực từ năm 2026.

Điều kiện và hồ sơ cần chuẩn bị khi tố giác hành vi không lập hóa đơn điện tử từ năm 2026

Để đảm bảo quá trình tố giác diễn ra hiệu quả và thông tin được xử lý nhanh chóng, người tiêu dùng cần nắm rõ các điều kiện và chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, thông tin cần thiết. Theo Điều 41 Nghị định 254/2026/NĐ-CP, việc tố giác hành vi không lập và giao hóa đơn điện tử sẽ được xem xét khen thưởng khi đáp ứng các điều kiện cụ thể sau:

1. Điều kiện để được xem xét khen thưởng

• Thông tin trung thực, chính xác, kịp thời: Người tố giác phải cung cấp thông tin đúng sự thật, không sai lệch, và phải được gửi đến cơ quan thuế trong thời gian sớm nhất kể từ khi phát hiện hành vi vi phạm. Thông tin cần có căn cứ xác định rõ ràng về thời gian, địa điểm và người thực hiện hành vi vi phạm.
• Nội dung thông tin phản ánh đúng thực tế: Thông tin cung cấp phải đủ cơ sở để cơ quan thuế có thể xác định tính chất, mức độ vi phạm và tiến hành kiểm tra, xác minh. Điều này đòi hỏi người tố giác cần có sự quan sát và ghi nhận chi tiết.
• Cơ quan thuế đã ban hành quyết định xử phạt: Đây là điều kiện tiên quyết để được khen thưởng. Chỉ khi thông tin tố giác dẫn đến việc cơ quan thuế ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính về thuế, hóa đơn theo quy định của pháp luật quản lý thuế, người tố giác mới đủ điều kiện nhận thưởng.

2. Hồ sơ và thông tin cần cung cấp

Khi thực hiện tố giác, người tiêu dùng cần chuẩn bị và cung cấp các thông tin sau để cơ quan thuế có đủ căn cứ xử lý:

• Thông tin về người bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ:
  • Tên đầy đủ của người bán (công ty, cửa hàng, cá nhân kinh doanh).
  • Địa chỉ kinh doanh hoặc mã số thuế của người bán (nếu biết).
  • Và một trong các thông tin sau:
    • Thông tin chi tiết về giao dịch hàng hóa, dịch vụ (tên hàng hóa/dịch vụ, số lượng, đơn giá, tổng giá trị giao dịch).
    • Thông tin cụ thể về hành vi không lập hóa đơn và không giao hóa đơn (ví dụ: người bán từ chối xuất hóa đơn khi yêu cầu, hoặc không tự động xuất hóa đơn dù giao dịch đủ điều kiện).
    • Tài liệu, chứng cứ có liên quan đến giao dịch phát sinh hành vi vi phạm của người bán (nếu có). Đây có thể là ảnh chụp, video, tin nhắn, biên lai viết tay, hoặc bất kỳ bằng chứng nào chứng minh giao dịch và việc không xuất hóa đơn.
• Thông tin liên hệ của người tiêu dùng tố giác:
  • Họ và tên đầy đủ.
  • Số điện thoại liên hệ.
  • Số định danh cá nhân (hoặc số căn cước công dân/chứng minh nhân dân).

Cơ sở pháp lý về việc tố giác và bảo mật thông tin

Việc tố giác hành vi không lập hóa đơn điện tử dựa trên Điều 8, khoản 3 Luật Tố cáo 2018, quy định về việc công dân, tổ chức, cá nhân có quyền tố cáo các hành vi vi phạm pháp luật trong lĩnh vực quản lý nhà nước. Đồng thời, Điều 7, khoản 1 và 3 Luật Quản lý thuế 2025 quy định về bảo mật thông tin người nộp thuế, chỉ được công khai trong những trường hợp pháp luật quy định (ví dụ: trốn thuế, vi phạm pháp luật về thuế ảnh hưởng đến quyền lợi của người khác, hoặc không thực hiện yêu cầu của cơ quan thuế).

Quy trình tố giác hành vi không lập hóa đơn điện tử từng bước chi tiết

Việc tố giác hành vi không lập hóa đơn điện tử đã được đơn giản hóa và đa dạng hóa các kênh tiếp nhận để tạo điều kiện thuận lợi nhất cho người dân. Theo khoản 3 Điều 41 Nghị định 254/2026/NĐ-CP, người tiêu dùng có thể thực hiện tố giác thông qua một trong các hình thức sau:

• Qua hệ thống hóa đơn điện tử hoặc Hệ thống thông tin quản lý thuế (như eTax Mobile).
• Qua Cổng dịch vụ công quốc gia.
• Qua thư điện tử chính thức hoặc hệ thống tiếp nhận thông tin điện tử của cơ quan thuế.
• Gửi trực tiếp tại trụ sở cơ quan thuế hoặc bằng văn bản theo quy định.

Bước 1: Thu thập thông tin và bằng chứng

Trước khi tố giác, hãy đảm bảo bạn đã thu thập đầy đủ các thông tin cần thiết về người bán và giao dịch như đã nêu ở phần trên. Các bằng chứng có thể bao gồm:

• Ảnh chụp sản phẩm, dịch vụ, bảng giá, hoặc thông tin quảng cáo của người bán.
• Video ghi lại quá trình giao dịch hoặc việc người bán từ chối xuất hóa đơn.
• Tin nhắn, email trao đổi với người bán về giao dịch và yêu cầu hóa đơn.
• Biên lai, phiếu thu viết tay (nếu có) không phải là hóa đơn điện tử hợp lệ.
• Thông tin về tên, địa chỉ, mã số thuế (nếu có thể tìm được) của người bán.

Bước 2: Gửi thông tin tố giác

Sử dụng một trong các kênh đã liệt kê ở trên để gửi hồ sơ và bằng chứng tới cơ quan thuế. Đảm bảo ghi rõ:

• Thời gian, địa điểm và mô tả chi tiết hành vi vi phạm.
• Thông tin liên hệ của người tố giác để cơ quan thuế có thể phản hồi và xác minh.

Bước 3: Theo dõi và nhận khen thưởng

Sau khi cơ quan thuế nhận và xác minh thông tin, nếu có quyết định xử phạt vi phạm hành chính, người tố giác sẽ được xem xét khen thưởng theo quy định.

Nguyên tắc xác định khen thưởng và mức chi khen thưởng

• Khen thưởng dựa trên kết quả xác minh và quyết định xử phạt của cơ quan thuế.
• Thông tin người cung cấp sẽ được bảo mật, chỉ công khai khi có quyết định pháp lý cho phép.
• Mỗi vụ việc chỉ được xem xét khen thưởng một lần; nếu có nhiều người cung cấp thông tin, người đầu tiên hoặc người có thông tin đầy đủ, giá trị nhất sẽ được ưu tiên.
• Mức chi khen thưởng được quy định cụ thể trong Nghị định 254/2026/NĐ-CP (ví dụ: từ 500.000 đồng đến 5.000.000 đồng tùy theo mức độ vi phạm và giá trị giao dịch).

Tóm tắt

Việc tố giác hành vi không lập hóa đơn điện tử không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng mà còn góp phần giảm thất thoát ngân sách nhà nước. Người tố giác được bảo vệ thông tin cá nhân theo Luật Quản lý thuế 2025 và có thể nhận khen thưởng nếu thông tin dẫn đến quyết định xử phạt. Để thực hiện tố giác, người dân cần chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, thu thập bằng chứng và sử dụng các kênh chính thức như eTax Mobile, Cổng dịch vụ công quốc gia hoặc gửi trực tiếp tới Chi cục Thuế Long Biên, Hà Nội. Khi thực hiện đúng quy trình, việc tố giác sẽ trở nên hiệu quả và an toàn.