Nghị định 291/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ 21/7/2026 – Điều gì thay đổi?
Bạn có biết rằng từ 21/7/2026, quy định xử phạt vi phạm hành chính về thuế và hóa đơn sẽ được cập nhật mới? Chính phủ đã ký ban hành Nghị định 291/2026/NĐ-CP, sửa đổi một số điều của Nghị định 125/2020/NĐ-CP, đồng thời tích hợp các bổ sung từ Nghị định 102/2021 và Nghị định 310/2025. Điều này ảnh hưởng trực tiếp tới hàng triệu doanh nghiệp và cá nhân nộp thuế tại Việt Nam.
Với hiệu lực ngay lập tức, mọi doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân phải điều chỉnh quy trình kê khai, lưu trữ và xử lý hóa đơn để tránh các hình phạt mới.
Chi tiết các sửa đổi so với Nghị định 125/2020 và căn cứ pháp lý
Nghị định 291/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung các điều sau (theo nội dung được công bố):
- Điều 4: Quy định thời điểm có hiệu lực của nghị định.
- Điều 7: Điều chỉnh một số mức phạt hành chính liên quan đến việc không kê khai, khai sai hoặc không nộp thuế.
- Điều 12: Rút gọn nội dung bắt buộc trên một số loại hóa đơn điện tử.
Căn cứ pháp lý:
- Nghị định 125/2020/NĐ-CP ngày 19/10/2020.
- Nghị định 102/2021/NĐ-CP ngày 16/11/2021 (bổ sung).
- Nghị định 310/2025/NĐ-CP ngày 02/12/2025 (bổ sung).
- Thông tư 94/2026/TT-BTC ngày 01/7/2026 về quản lý tuân thủ, quản lý rủi ro trong quản lý thuế.
Về mức phạt, Nghị định 291/2026/NĐ-CP quy định tăng hoặc điều chỉnh các mức phạt hành chính so với Nghị định 125/2020. Các mức cụ thể được nêu trong nghị định và phụ lục kèm theo, vì vậy doanh nghiệp cần tham khảo bản chính thức để biết chi tiết.
Đối với nội dung không bắt buộc trên hóa đơn điện tử, Nghị định 291/2026/NĐ-CP quy định rõ ràng các trường hợp không cần có chữ ký số, tên, địa chỉ người mua, v.v. Điều này giúp giảm gánh nặng hành chính cho doanh nghiệp, đặc biệt trong các giao dịch bán lẻ, dịch vụ vận tải và các ngành đặc thù.
Bước thực hiện cho doanh nghiệp: chuẩn bị và khai báo
Để tuân thủ Nghị định 291/2026/NĐ-CP, doanh nghiệp cần thực hiện các bước sau:
- Kiểm tra hệ thống phần mềm kế toán: Đảm bảo phần mềm hỗ trợ cập nhật các thay đổi về mức phạt và nội dung bắt buộc trên hóa đơn điện tử.
- Đào tạo nhân viên: Tổ chức buổi đào tạo về quy định mới, nhấn mạnh các lỗi thường gặp và cách phòng tránh.
- Rà soát hợp đồng và mẫu hóa đơn: Loại bỏ các trường bắt buộc không còn cần thiết (ví dụ: chữ ký số của người mua trong một số trường hợp).
- Thực hiện kiểm tra nội bộ: Sử dụng công cụ quản lý rủi ro (theo Thông tư 94/2026) để đánh giá mức độ tuân thủ và xác định các rủi ro tiềm ẩn.
- Nộp tờ khai điều chỉnh: Nếu phát hiện sai sót trong kỳ trước, doanh nghiệp phải nộp tờ khai điều chỉnh và thanh toán phần phạt (nếu có) theo quy định hiện hành.
Thời điểm quan trọng:
- 21/7/2026 – Ngày hiệu lực Nghị định 291/2026/NĐ-CP.
Mức phạt mới và những lỗi thường gặp khi áp dụng
Những lỗi thường gặp:
- Không cập nhật mức phạt mới trong phần mềm kế toán, dẫn đến tính toán sai.
- Nhầm lẫn giữa nội dung bắt buộc và không bắt buộc trên hóa đơn điện tử, gây lỗi khi xuất hóa đơn.
- Thiếu chứng từ hỗ trợ khi bị kiểm tra, do chưa thực hiện quản lý rủi ro theo Thông tư 94/2026.
Mức phạt mới (theo Nghị định 291/2026) được điều chỉnh so với mức cũ, chi tiết được quy định trong nghị định và phụ lục kèm theo.
Câu hỏi thường gặp (FAQ) về Nghị định 291/2026
Doanh nghiệp có phải thay đổi mẫu hóa đơn điện tử ngay khi Nghị định có hiệu lực?
Không bắt buộc phải thay đổi ngay lập tức, nhưng doanh nghiệp phải đảm bảo mẫu hóa đơn mới đáp ứng các yêu cầu không bắt buộc (ví dụ: không cần chữ ký số của người mua trong một số trường hợp). Theo Điều 12 NĐ 291/2026, việc không tuân thủ sẽ bị xử phạt theo mức mới.
Phải nộp mức phạt mới cho các vi phạm đã xảy ra trước 21/7/2026 không?
Các vi phạm phát sinh trước ngày 21/7/2026 sẽ được xử lý theo mức phạt cũ. Tuy nhiên, nếu doanh nghiệp không khai báo điều chỉnh trong thời hạn quy định, cơ quan thuế sẽ áp dụng mức phạt mới.
Làm sao để tránh bị phạt khi không có chữ ký số của người mua trên hóa đơn điện tử?
Theo phụ lục của Nghị định 291/2026, nếu người mua là cá nhân không cung cấp thông tin cá nhân, doanh nghiệp không cần ghi chữ ký số của người mua. Tuy nhiên, doanh nghiệp phải lưu trữ thỏa thuận ký kỹ thuật giữa hai bên và có bằng chứng giao dịch để chứng minh tính hợp pháp.
Hành động ngay: Những việc doanh nghiệp cần làm ngay hôm nay
Để không bị phạt và duy trì hoạt động kinh doanh ổn định, doanh nghiệp nên:
- Kiểm tra và cập nhật phần mềm kế toán, ERP với các mức phạt và nội dung hóa đơn mới.
- Thực hiện rà soát nội bộ, đào tạo nhân viên và chuẩn bị tài liệu chứng từ theo yêu cầu của Nghị định 291/2026.