TL;DR: Từ 01/07/2026, Thông tư 94/2026/TT-BTC sẽ áp dụng tiêu chí mới để phân loại rủi ro cho người nộp thuế cá nhân. Ba mức rủi ro (cao, trung bình, thấp) được xác định dựa trên các chỉ tiêu trong phụ lục, ảnh hưởng tới các biện pháp quản lý thuế như kiểm tra, xử phạt và ưu đãi. Bài viết hướng dẫn chi tiết cách chuẩn bị hồ sơ, quy trình đánh giá, thời gian và các biện pháp quản lý thuế, đồng thời giải đáp các thắc mắc thường gặp để cá nhân tránh bị phạt và tối ưu hoá nghĩa vụ thuế.
1. Tại sao tiêu chí phân loại rủi ro mới lại quan trọng đối với người nộp thuế cá nhân?
Việc hiểu rõ mức độ rủi ro của mình giúp người nộp thuế cá nhân chuẩn bị hồ sơ và thực hiện các biện pháp phòng ngừa phù hợp, giảm thiểu khả năng bị kiểm tra đột xuất và tối ưu hoá chi phí tuân thủ. Thông tư 94/2026/TT-BTC, có hiệu lực từ 01/07/2026, đưa ra một hệ thống tiêu chuẩn cụ thể, giúp người nộp thuế nắm bắt được vị trí rủi ro và chuẩn bị phù hợp.
2. Điều kiện và hồ sơ cần chuẩn bị để được đánh giá rủi ro
Để cơ quan thuế có thể phân loại rủi ro chính xác, người nộp thuế cá nhân cần chuẩn bị đầy đủ các tài liệu sau:
- Đơn đề nghị đánh giá rủi ro (theo mẫu đề nghị của cơ quan thuế).
- Bản sao CMND/CCCD còn hiệu lực.
- Giấy tờ chứng minh thu nhập trong 12 tháng gần nhất (sổ thuế, bảng lương, sao kê ngân hàng).
- Hồ sơ khai thuế TNCN (Mẫu 02/KK-TNCN) đã nộp trong năm tài chính trước.
- Biên bản quyết toán thuế (nếu có).
- Hồ sơ liên quan đến các giao dịch bất động sản, chứng khoán, hoặc các hoạt động kinh doanh phụ (nếu áp dụng).
3. Quy trình thực hiện đánh giá rủi ro từng bước
Quy trình được chia thành 5 bước chính, mỗi bước có thời gian ước tính và các hành động cụ thể:
- Tiếp nhận yêu cầu: Cơ quan thuế nhận hồ sơ và xác nhận đầy đủ (1-2 ngày).
- Kiểm tra tài liệu: Đánh giá tính hợp lệ của các giấy tờ, so sánh với dữ liệu hệ thống (3-5 ngày).
- Áp dụng tiêu chí rủi ro: Sử dụng các chỉ tiêu trong Phụ lục II, III của Thông tư 94/2026/TT-BTC để tính điểm rủi ro (2-3 ngày).
- Phân loại mức độ: Dựa trên tổng điểm, xác định mức rủi ro cao, trung bình hoặc thấp (1 ngày).
- Thông báo kết quả: Gửi kết quả và hướng dẫn biện pháp quản lý thuế tương ứng (1-2 ngày).
Tổng thời gian dự kiến từ khi nộp hồ sơ đến khi nhận kết quả là 7-13 ngày làm việc. Trong trường hợp có yêu cầu bổ sung tài liệu, thời gian có thể kéo dài thêm 5 ngày.
4. Chi phí và thời gian xử lý các mức rủi ro
Chi phí thực hiện đánh giá rủi ro không được quy định cụ thể trong Thông tư 94/2026/TT-BTC; thời gian xử lý phụ thuộc vào mức độ phức tạp của hồ sơ và mức độ rủi ro được xác định. Thông thường, mức rủi ro cao có thể yêu cầu thời gian kiểm tra lâu hơn và các biện pháp quản lý thuế chặt chẽ hơn, trong khi mức rủi ro thấp thường chỉ được theo dõi hồ sơ.
5. Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Người nộp thuế cá nhân có thể tự tự đánh giá mức rủi ro mà không cần đến cơ quan thuế?
Theo khoản 7 Điều 3 Thông tư 94/2026/TT-BTC, việc tự đánh giá chỉ mang tính tham khảo. Để được công nhận chính thức, hồ sơ phải được nộp và xác nhận bởi cơ quan thuế địa phương. Việc tự đánh giá không thay thế quy trình kiểm tra của Tổng cục Thuế.
Trong trường hợp bị xếp vào mức rủi ro cao, người nộp thuế có phải chịu kiểm tra tại trụ sở ngay lập tức không?
Không nhất thiết. Theo Điều 14 và Điều 15 Thông tư, cơ quan thuế sẽ lên kế hoạch kiểm tra, thường trong vòng 30 ngày kể từ khi nhận kết quả phân loại. Tuy nhiên, nếu có dấu hiệu vi phạm nghiêm trọng, kiểm tra có thể được thực hiện sớm hơn.
Làm sao để giảm mức rủi ro từ trung bình xuống thấp?
Người nộp thuế nên thực hiện đầy đủ nghĩa vụ khai báo, nộp thuế đúng hạn, và duy trì hồ sơ tài chính minh bạch. Theo Điều 16 Thông tư, việc cung cấp đầy đủ chứng từ, thực hiện các biện pháp phòng ngừa (như kiểm soát nội bộ) sẽ giúp giảm điểm rủi ro trong lần đánh giá tiếp theo.
6. Tóm tắt và bước tiếp theo
Tiêu chí phân loại rủi ro mới sẽ giúp người nộp thuế cá nhân hiểu rõ vị trí của mình trong hệ thống quản lý thuế, từ đó chuẩn bị hồ sơ và thực hiện các biện pháp phòng ngừa phù hợp. Để tránh các hình phạt và tối ưu hoá chi phí, doanh nghiệp và cá nhân nên:
- Chuẩn bị đầy đủ hồ sơ theo danh sách trên.
- Nộp hồ sơ đúng thời hạn (trong vòng 30 ngày).
- Thực hiện các biện pháp kiểm soát nội bộ để giảm điểm rủi ro.
- Liên hệ với hoặc chuyên nghiệp nếu cần hỗ trợ.
Nếu doanh nghiệp hoặc cá nhân của bạn cần tư vấn chi tiết về quy trình đánh giá rủi ro, hãy liên hệ với Chi cục Thuế Long Biên hoặc Cục Thuế Hà Nội để được hỗ trợ.