Người nộp thuế bị giám sát trọng điểm về thuế trong trường hợp nào từ 01/07/2026?
Từ ngày 01/07/2026, các doanh nghiệp và cá nhân nộp thuế tại Việt Nam, bao gồm cả những đơn vị hoạt động tại khu vực Long Biên, Hà Nội, cần đặc biệt lưu ý đến các tiêu chí xác định người nộp thuế bị giám sát trọng điểm về thuế. Việc nắm rõ các trường hợp này theo Thông tư 94/2026/TT-BTC sẽ giúp doanh nghiệp chủ động phòng ngừa rủi ro, đảm bảo tuân thủ pháp luật thuế và tránh các biện pháp kiểm soát chặt chẽ từ cơ quan thuế.
Giám sát trọng điểm là việc cơ quan thuế áp dụng các biện pháp nghiệp vụ quản lý thuế để theo dõi, kiểm soát chặt chẽ hoạt động của người nộp thuế có dấu hiệu rủi ro cao hoặc có dấu hiệu vi phạm pháp luật thuế trong một khoảng thời gian nhất định (theo khoản 12 Điều 3 Thông tư 94/2026/TT-BTC). Khi bị đưa vào danh sách này, doanh nghiệp sẽ phải đối mặt với sự kiểm tra, đánh giá kỹ lưỡng hơn, và nếu phát hiện sai phạm, có thể dẫn đến các hình thức xử lý theo quy định của pháp luật.
Các tiêu chí xác định người nộp thuế bị giám sát trọng điểm
Theo điểm d khoản 1 Điều 9 Thông tư 94/2026/TT-BTC, người nộp thuế sẽ thuộc trường hợp giám sát trọng điểm về thuế nếu có một trong các dấu hiệu sau đây:
- Thực hiện các giao dịch qua ngân hàng có dấu hiệu đáng ngờ theo quy định của pháp luật về phòng, chống rửa tiền, và các giao dịch này có liên quan đến hành vi trốn thuế hoặc gian lận thuế.
- Người nộp thuế hoặc người đại diện hợp pháp của người nộp thuế bị khởi tố về các hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến thuế, hóa đơn, hoặc chứng từ.
- Có dấu hiệu rủi ro cao về thuế thuộc chuyên đề trọng điểm, hoặc qua quá trình thu thập thông tin từ công tác quản lý của cơ quan thuế, nhận thấy cần thiết phải giám sát quản lý thuế.
- Người nộp thuế thuộc mức không tuân thủ pháp luật thuế theo quy định tại Điều 10 Thông tư 94/2026/TT-BTC; hoặc người nộp thuế không giải trình, bổ sung thông tin, hoặc có giải trình, bổ sung thông tin nhưng không đầy đủ theo yêu cầu và thời hạn được nêu trong thông báo bằng văn bản của cơ quan thuế.
Việc hiểu rõ các tiêu chí này là bước đầu tiên và quan trọng nhất để doanh nghiệp có thể tự đánh giá mức độ rủi ro của mình và chủ động điều chỉnh các hoạt động kinh doanh, tài chính để đảm bảo tuân thủ, tránh rơi vào diện giám sát trọng điểm.
Nguyên tắc quản lý tuân thủ và rủi ro trong quản lý thuế
Để đảm bảo công tác quản lý thuế hiệu quả và công bằng, Điều 4 Thông tư 94/2026/TT-BTC đã quy định rõ các nguyên tắc quản lý tuân thủ và quản lý rủi ro. Các nguyên tắc này không chỉ định hướng hoạt động của cơ quan thuế mà còn là cơ sở để người nộp thuế hiểu rõ hơn về cách thức mà họ được đánh giá và quản lý.
Cụ thể, việc áp dụng quản lý tuân thủ và quản lý rủi ro phải đảm bảo tính khách quan, minh bạch, đúng quy định của pháp luật và không phân biệt đối xử. Mục tiêu chính là nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý thuế, đồng thời khuyến khích người nộp thuế tự nguyện tuân thủ tốt pháp luật thuế. Bên cạnh đó, các biện pháp này cũng nhằm phòng ngừa, phát hiện và xử lý kịp thời các hành vi vi phạm pháp luật thuế.
Quản lý tuân thủ và rủi ro được thực hiện dựa trên phân tích dữ liệu khách quan, toàn diện và được cập nhật thường xuyên. Cơ quan thuế ưu tiên ứng dụng công nghệ thông tin hiện đại và tự động hóa trong việc thu thập, xử lý dữ liệu, đánh giá và phân loại người nộp thuế. Thông tin phục vụ công tác này được thu thập từ nhiều nguồn khác nhau, cả trong và ngoài cơ quan thuế, bao gồm cả thông tin từ nước ngoài theo quy định, và được quản lý thông qua hệ thống quản trị thuế của ngành.
Việc đánh giá, phân loại mức độ tuân thủ pháp luật thuế và mức độ rủi ro của người nộp thuế được thực hiện tự động, định kỳ, theo một hoặc kết hợp các phương pháp được quy định tại Thông tư này. Điều này dựa trên quy trình, biện pháp nghiệp vụ quản lý thuế, hệ thống tiêu chí và cơ sở dữ liệu về người nộp thuế. Trong trường hợp hệ thống gặp sự cố hoặc chưa đáp ứng yêu cầu, việc thực hiện có thể được tiến hành thủ công trên cơ sở phê duyệt bằng văn bản của người có thẩm quyền.
Tầm quan trọng của việc tuân thủ và giải trình kịp thời
Khi cơ quan thuế, chẳng hạn như Chi cục Thuế Long Biên hoặc Cục Thuế Hà Nội, yêu cầu giải trình hoặc cung cấp thông tin, việc phản hồi kịp thời và đầy đủ là vô cùng quan trọng. Theo điểm (4) khoản 1 Điều 9 Thông tư 94/2026/TT-BTC, việc không giải trình hoặc giải trình không đầy đủ theo yêu cầu và thời hạn tại thông báo bằng văn bản có thể là một trong những dấu hiệu khiến doanh nghiệp bị đưa vào diện giám sát trọng điểm.
Việc chủ động tuân thủ pháp luật thuế không chỉ giúp doanh nghiệp tránh được các rủi ro bị giám sát trọng điểm mà còn tạo dựng uy tín, giảm thiểu chi phí phát sinh từ các hoạt động kiểm tra, thanh tra. Doanh nghiệp cần thường xuyên rà soát các giao dịch tài chính, đặc biệt là các giao dịch qua ngân hàng, để đảm bảo tính minh bạch và hợp pháp, tránh những dấu hiệu đáng ngờ có thể dẫn đến nghi vấn về trốn thuế hoặc gian lận thuế.
Trong trường hợp nhận được thông báo yêu cầu giải trình, doanh nghiệp cần chuẩn bị kỹ lưỡng các tài liệu, chứng từ liên quan và đưa ra giải trình rõ ràng, thuyết phục trong thời hạn quy định. Điều này không chỉ giúp làm sáng tỏ các vấn đề mà cơ quan thuế quan tâm mà còn thể hiện sự hợp tác và tinh thần tuân thủ của doanh nghiệp, góp phần giảm thiểu mức độ rủi ro được đánh giá.
Câu hỏi thường gặp về giám sát trọng điểm thuế
Doanh nghiệp có bị giám sát nếu chỉ có một giao dịch ngân hàng đáng ngờ?
Theo điểm (1) khoản 1 Điều 9 Thông tư 94/2026/TT-BTC, một giao dịch ngân hàng có dấu hiệu đáng ngờ theo quy định của pháp luật về phòng, chống rửa tiền và có liên quan đến trốn thuế, gian lận thuế đã có thể là một trong các tiêu chí để cơ quan thuế xem xét đưa doanh nghiệp vào danh sách giám sát trọng điểm. Do đó, ngay cả một giao dịch đơn lẻ cũng cần được xem xét cẩn trọng.
Làm thế nào để doanh nghiệp chứng minh rằng giao dịch ngân hàng không liên quan đến trốn thuế?
Để chứng minh tính hợp pháp của giao dịch, doanh nghiệp cần cung cấp các chứng từ, tài liệu chứng minh tính hợp pháp, hợp lệ của giao dịch, như hợp đồng mua bán, hóa đơn, chứng từ thanh toán, sao kê ngân hàng chi tiết, và các giải trình rõ ràng, thuyết phục. Việc giải trình đầy đủ và kịp thời theo yêu cầu của cơ quan thuế là rất quan trọng để làm rõ vấn đề và giảm thiểu rủi ro.
Nếu doanh nghiệp không nhận được thông báo giám sát bằng văn bản, có phải không cần thực hiện giải trình?
Cơ quan thuế sẽ gửi thông báo bằng văn bản khi yêu cầu giải trình hoặc cung cấp thông tin. Doanh nghiệp chỉ có nghĩa vụ giải trình khi nhận được thông báo chính thức từ cơ quan thuế. Tuy nhiên, việc chủ động rà soát và đảm bảo tuân thủ pháp luật thuế là cần thiết để tránh các rủi ro và không bị đưa vào diện giám sát trọng điểm ngay từ đầu.
Kết luận
Việc nắm vững các tiêu chí và nguyên tắc quản lý tuân thủ, quản lý rủi ro theo Thông tư 94/2026/TT-BTC là yếu tố then chốt giúp người nộp thuế, đặc biệt là các doanh nghiệp tại Hà Nội, duy trì hoạt động kinh doanh ổn định và tránh các rủi ro pháp lý không đáng có. Chủ động tuân thủ, minh bạch trong các giao dịch và sẵn sàng giải trình kịp thời là những biện pháp hiệu quả nhất để phòng ngừa việc bị đưa vào danh sách giám sát trọng điểm về thuế từ ngày 01/07/2026.