Từ 01/7/2026: Quy định mới về ghi “Bán cho người tiêu dùng” trên hóa đơn VAT
Từ ngày 01/7/2026, hàng triệu giao dịch bán lẻ tại Việt Nam sẽ chịu tác động trực tiếp từ một quy định mới về hóa đơn giá trị gia tăng (VAT). Theo Nghị định 254/2026/NĐ-CP, các doanh nghiệp, tổ chức kinh tế khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ cho người tiêu dùng cá nhân mà người mua không cung cấp đầy đủ thông tin theo yêu cầu, bắt buộc phải ghi rõ cụm từ “Bán cho người tiêu dùng” trên hóa đơn VAT. Quy định này không chỉ thay đổi cách thức lập hóa đơn mà còn ảnh hưởng sâu sắc đến giá trị pháp lý của hóa đơn trong việc hạch toán và quyết toán thuế.
Cụ thể, quy định mới này áp dụng cho tất cả các tổ chức kinh tế khai thuế giá trị gia tăng theo phương pháp khấu trừ khi phát sinh giao dịch bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ. Mục tiêu là nhằm tăng cường tính minh bạch trong quản lý thuế, đặc biệt là đối với các giao dịch bán lẻ không có thông tin chi tiết về người mua. Tuy nhiên, điều này cũng đặt ra thách thức lớn cho các doanh nghiệp và người mua là tổ chức, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh khi muốn sử dụng hóa đơn để kê khai chi phí hợp lệ.
Chi tiết quy định và căn cứ pháp lý về hóa đơn “Bán cho người tiêu dùng”
Căn cứ pháp lý cho quy định này được nêu rõ tại Điều 8 và điểm b khoản 4 Phụ lục ban hành kèm theo Nghị định 254/2026/NĐ-CP. Theo đó, hóa đơn giá trị gia tăng (hóa đơn VAT) là loại hóa đơn dành cho các tổ chức kinh tế khai thuế giá trị gia tăng theo phương pháp khấu trừ.
Điểm b khoản 4 Phụ lục Nghị định 254/2026/NĐ-CP quy định chi tiết về thông tin người mua trên hóa đơn như sau:
- Trường hợp người mua là người tiêu dùng cung cấp thông tin: Nếu người mua cung cấp tên, địa chỉ, số định danh cá nhân (hoặc số hộ chiếu/giấy tờ xuất nhập cảnh và quốc tịch đối với người nước ngoài), thì trên hóa đơn phải thể hiện đầy đủ các thông tin này.
- Trường hợp người mua là người tiêu dùng không cung cấp thông tin: Nếu người mua không cung cấp tên, địa chỉ, số định danh cá nhân, thì trên hóa đơn VAT phải thể hiện rõ cụm từ “Bán cho người tiêu dùng”.
- Trường hợp đặc thù: Đối với một số trường hợp bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ đặc thù cho người tiêu dùng là cá nhân quy định tại điểm 9 Phụ lục này, trên hóa đơn không phải thể hiện tên, địa chỉ, số định danh cá nhân của người mua.
Điều quan trọng cần lưu ý là hóa đơn không có thông tin người mua hoặc hóa đơn xuất cho người tiêu dùng (ghi “Bán cho người tiêu dùng”) sẽ không có giá trị để tổ chức kinh tế, cơ quan, tổ chức khác, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh sử dụng vào mục đích hạch toán chi phí hoặc quyết toán thuế theo quy định pháp luật về thuế tại Việt Nam. Điều này có nghĩa là, nếu một doanh nghiệp mua hàng hóa, dịch vụ nhưng không yêu cầu xuất hóa đơn với đầy đủ thông tin của mình mà chấp nhận hóa đơn ghi “Bán cho người tiêu dùng”, thì khoản chi phí đó sẽ không được chấp nhận khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp.
Ví dụ minh họa về tác động của hóa đơn “Bán cho người tiêu dùng”:
Công ty TNHH ABC là một doanh nghiệp hoạt động tại Việt Nam. Vào tháng 8/2026, kế toán của công ty mua một số văn phòng phẩm tại một cửa hàng bán lẻ với tổng giá trị 1.100.000 VNĐ (đã bao gồm VAT). Kế toán không cung cấp mã số thuế và địa chỉ công ty cho cửa hàng. Do đó, cửa hàng đã xuất hóa đơn VAT ghi rõ “Bán cho người tiêu dùng”.
Khi Công ty TNHH ABC thực hiện quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp cuối năm, khoản chi phí 1.000.000 VNĐ (chưa VAT) cho văn phòng phẩm này sẽ không được tính vào chi phí hợp lý để giảm trừ thu nhập chịu thuế. Điều này dẫn đến việc công ty phải nộp thuế thu nhập doanh nghiệp cao hơn so với trường hợp có hóa đơn hợp lệ ghi đầy đủ thông tin của công ty.
Các loại hóa đơn áp dụng từ 01/7/2026 và đối tượng sử dụng
Căn cứ tại Điều 8 Nghị định 254/2026/NĐ-CP, từ ngày 01/7/2026, các loại hóa đơn chính thức được sử dụng tại Việt Nam bao gồm:
Hóa đơn giá trị gia tăng (GTGT)
Dành cho các tổ chức kinh tế khai thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ, áp dụng cho các hoạt động:
- Bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ trong nội địa.
- Hoạt động vận tải quốc tế.
- Xuất vào khu phi thuế quan và các trường hợp được coi như xuất khẩu.
- Xuất khẩu hàng hóa, cung cấp dịch vụ ra nước ngoài.
- Hoạt động kinh doanh thương mại điện tử, kinh doanh dựa trên nền tảng số và các dịch vụ khác của nhà cung cấp ở nước ngoài không có cơ sở thường trú tại Việt Nam.
Hóa đơn bán hàng
Dành cho các tổ chức kinh tế, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh khai thuế GTGT theo phương pháp trực tiếp, áp dụng cho:
- Các hoạt động bán hàng, dịch vụ nội địa; vận tải quốc tế; xuất vào khu phi thuế quan và xuất khẩu ra nước ngoài.
- Tổ chức, cá nhân trong khu phi thuế quan khi bán hàng vào nội địa hoặc bán giữa các khu phi thuế quan với nhau (trên hóa đơn ghi rõ “Dành cho tổ chức, cá nhân trong khu phi thuế quan”).
Hóa đơn thương mại điện tử
Áp dụng đối với các tổ chức kinh tế, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có hoạt động xuất khẩu hàng hóa, cung cấp dịch vụ ra nước ngoài và đáp ứng được điều kiện chuyển dữ liệu hóa đơn thương mại bằng phương thức điện tử đến cơ quan thuế.
💡 Lưu ý: Trường hợp không đáp ứng điều kiện chuyển dữ liệu điện tử, doanh nghiệp được lựa chọn lập hóa đơn GTGT điện tử hoặc hóa đơn bán hàng điện tử.Hóa đơn điện tử bán tài sản công
Sử dụng khi thực hiện bán, chuyển nhượng các tài sản công theo quy định của pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công.
Hóa đơn điện tử bán hàng dự trữ quốc gia
Sử dụng khi các cơ quan, đơn vị thuộc hệ thống cơ quan dự trữ nhà nước thực hiện bán hàng dự trữ quốc gia.
Các loại hóa đơn khác
- Tem, vé, thẻ theo định dạng chuẩn dữ liệu.
- Phiếu thu tiền cước vận chuyển hàng không; chứng từ thu cước phí vận tải quốc tế; chứng từ thu phí dịch vụ ngân hàng (được lập theo thông lệ quốc tế và quy định pháp luật liên quan).