Quy định mới 2026: Khiếu nại thuế theo Hiệp định tránh đánh thuế hai lần
- Ví dụ tính toán:
Doanh nghiệpDoanh thu (VNĐ)Thuế TNDN (20%)Số tiền khiếu nại Công ty A5 - ⚠️ Mức phạt: Khiếu nại sau thời hạn 3 năm có thể bị phạt lên tới 10% giá trị thuế chưa nộp
Bạn có biết rằng từ 1/1/2026 doanh nghiệp và cá nhân cư trú tại Việt Nam hoặc các nước ký kết Hiệp định tránh đánh thuế hai lần (MAP/APA) sẽ phải tuân thủ quy trình khiếu nại mới được quy định trong Thông tư 95/2026/TT-BTC? Quy định này ảnh hưởng trực tiếp tới hàng trăm doanh nghiệp có giao dịch xuyên biên giới, đặc biệt là những công ty đa quốc gia đang áp dụng các hiệp định thuế.
Ngay lập tức, Thông tư 95/2026/TT-BTC quy định rằng:
- Đối tượng cư trú của Bên ký kết (ngoại quốc) có thể đề nghị cơ quan thuế của Bên ký kết nơi mình cư trú tiến hành thỏa thuận song phương.
- Đối tượng cư trú tại Việt Nam cũng có quyền đề nghị cơ quan thuế Việt Nam xúc tiến thỏa thuận.
- Thời hạn khiếu nại là ba (3) năm kể từ ngày thông báo đầu tiên của cơ quan thuế.
Chi tiết quy định và căn cứ pháp lý trong Thông tư 95/2026
Theo Điều 54 Thông tư 95/2026/TT-BTC, quy trình giải quyết tranh chấp được chia làm hai nhóm chính:
- Đối tượng cư trú của Bên ký kết (ngoại quốc): Khi người khiếu nại cho rằng quyết định thuế không phù hợp với Hiệp định, họ có thể đề nghị cơ quan thuế của Bên ký kết nơi mình cư trú thực hiện thỏa thuận song phương. Quy trình này không ảnh hưởng đến quyền khiếu nại theo luật thuế Việt Nam.
- Đối tượng cư trú tại Việt Nam: Khi người cư trú tại Việt Nam cho rằng quyết định thuế không phù hợp, họ đề nghị cơ quan thuế Việt Nam xúc tiến thỏa thuận song phương. Trước khi đề nghị, người khiếu nại phải thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ thuế đã được thông báo tại quyết định của cơ quan thuế Việt Nam và, nếu có, của cơ quan thuế của Bên ký kết.
Trong cả hai trường hợp, người khiếu nại phải thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ thuế đã được thông báo trước khi nộp khiếu nại, trừ khi có quyết định tạm đình chỉ.
Ví dụ tính toán:
| Doanh nghiệp | Doanh thu (VNĐ) | Thuế TNDN (20%) | Số tiền khiếu nại |
|---|---|---|---|
| Công ty A | 5.000.000.000 | 1.000.000.000 | 1.000.000.000 (được nộp trước khi khiếu nại) |
Trong ví dụ trên, dù công ty A muốn khiếu nại vì cho rằng thuế TNDN không phù hợp với Hiệp định, họ vẫn phải nộp đủ 1 tỷ đồng trước khi tiến hành khiếu nại, trừ khi có quyết định tạm đình chỉ.
Các bước thực hiện khiếu nại và thỏa thuận MAP/APA
Để tránh rủi ro và giảm thời gian giải quyết, doanh nghiệp nên tuân thủ quy trình sau:
- Bước 1: Kiểm tra tính hợp lệ – Xác định xem quyết định thuế có vi phạm Hiệp định tránh đánh thuế hai lần hay không.
- Bước 2: Hoàn thiện nghĩa vụ thuế – Thanh toán đầy đủ số tiền thuế được thông báo, trừ khi có quyết định tạm đình chỉ.
- Bước 3: Chuẩn bị hồ sơ khiếu nại – Bao gồm: Đơn khiếu nại, bản sao quyết định thuế, chứng từ liên quan, và bản dịch (nếu cần).
- Bước 4: Nộp hồ sơ tới cơ quan thuế có thẩm quyền – Đối với người cư trú tại Việt Nam, nộp tới Cục Thuế hoặc Sở Thuế; đối với người cư trú nước ngoài, nộp tới cơ quan thuế của Bên ký kết.
- Bước 5: Theo dõi tiến độ và tham gia thỏa thuận – Cơ quan thuế sẽ phối hợp với đối tác nước ngoài để tiến hành thỏa thuận MAP/APA theo Chương III của Thông tư 95/2026/TT-BTC.
Thời gian thực hiện tùy thuộc vào mức độ phức tạp và sự hợp tác của các bên.
Mức phạt, thời hạn và những lỗi thường gặp khi không tuân thủ
Việc không tuân thủ quy định có thể dẫn đến các hình phạt nặng nề, bao gồm:
- Phạt tiền và các hình thức xử phạt khác – Được quy định theo Luật Quản lý thuế và các văn bản hướng dẫn liên quan.
- Phạt hành chính – Có thể bao gồm đình chỉ hoạt động kinh doanh hoặc các biện pháp khác tùy theo mức độ vi phạm.
- Phạt bổ sung – Khiếu nại được nộp sau thời hạn 3 năm, cơ quan thuế có thể từ chối xem xét và áp dụng mức phạt cao hơn.
Những lỗi thường gặp:
- Không thanh toán đầy đủ số tiền thuế trước khi khiếu nại.
- Thiếu bản dịch công chứng của tài liệu nước ngoài.
- Không nộp hồ sơ trong thời hạn quy định.
- Không cung cấp đầy đủ thông tin về giao dịch liên quan đến Hiệp định.
Để tránh các lỗi trên, doanh nghiệp nên chuẩn bị hồ sơ kỹ lưỡng và tham khảo ý kiến chuyên gia thuế.
Câu hỏi thường gặp về khiếu nại thuế theo Hiệp định
Doanh nghiệp có thể khiếu nại khi chưa thanh toán toàn bộ số thuế được tính?
Không. Theo Điều 54 Thông tư 95/2026, người khiếu nại phải nộp đủ số tiền thuế đã thông báo, trừ khi có quyết định tạm đình chỉ của cơ quan thuế.
Thời hạn ba năm tính từ ngày nào?
Thời hạn bắt đầu tính từ ngày thông báo đầu tiên của cơ quan thuế về quyết định tính thuế mà người khiếu nại cho là không phù hợp với Hiệp định.
Nếu quyết định thuế đã được tòa án giải quyết, doanh nghiệp vẫn có quyền khiếu nại theo Thông tư 95/2026 không?
Không. Khiếu nại sẽ không được chấp nhận nếu vụ việc đã được tòa án giải quyết hoặc nếu thời hạn khiếu nại đã hết.
Hành động ngay: Những việc doanh nghiệp cần chuẩn bị
Để đáp ứng nhanh chóng và giảm thiểu rủi ro, doanh nghiệp nên thực hiện các bước sau:
- Kiểm tra lại các quyết định thuế gần nhất và so sánh với các điều khoản trong Hiệp định MAP/APA.
- Đảm bảo thanh toán đầy đủ số tiền thuế đã được thông báo và, nếu cần, chuẩn bị các giấy tờ chứng minh việc đã thực hiện nghĩa vụ tại cả Việt Nam và Bên ký kết.
- Chuẩn bị hồ sơ khiếu nại đầy đủ, bao gồm bản dịch công chứng nếu tài liệu gốc bằng ngoại ngữ.
- Nộp hồ sơ đúng thời hạn và theo quy định của cơ quan thuế có thẩm quyền.