Thuế TNCN 2026: Bậc thuế mới và giảm trừ gia cảnh sẽ có hiệu lực từ 1/1 – Điều gì cần biết?
- Các mức thuế suất và bậc thu nhập chi tiết sẽ được công bố trong Nghị định hướng dẫn, nhưng nguyên tắc là mức thuế suất tăng dần từ 5% đến 35% tùy vào mức thu nhập tính thuế
- Phạt tiền 0,5% doanh thu chịu thuế (tối đa 100 triệu đồng) cho mỗi lần vi phạm
- Phạt bổ sung nếu khai báo sai thuế TNCN: 10% số thuế chưa nộp
Bạn có biết rằng điều chỉnh bậc thuế thu nhập cá nhân (TNCN) và mức giảm trừ gia cảnh sẽ không bắt đầu từ ngày 01/07/2026 như nhiều người nghĩ, mà thực tế đã được áp dụng từ ngày 01/01/2026?
Quy định mới này ảnh hưởng trực tiếp tới hàng triệu người nộp thuế cá nhân cư trú và tất cả doanh nghiệp tại Việt Nam có trả lương cho nhân viên. Nếu không kịp chuẩn bị, doanh nghiệp có thể gặp rủi ro về tính thuế sai và bị xử phạt.
Căn cứ pháp lý: Điều 29 Luật Thuế TNCN 2025 và Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15
Theo Điều 29 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025, luật này có hiệu lực thi hành từ ngày 01/07/2026, nhưng các quy định về thu nhập từ tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú sẽ áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026 (tức từ 01/01/2026).
Thêm vào đó, Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15 quy định mức giảm trừ gia cảnh mới có hiệu lực từ ngày 01/01/2026, áp dụng cho kỳ tính thuế năm 2026.
- Luật Thuế TNCN 2025 thay thế Luật Thuế TNCN 2007 và các sửa đổi trước đó.
- Áp dụng đồng thời với Luật Quản lý thuế 2019 (có hiệu lực từ 01/07/2026).
- Trong trường hợp có xung đột ưu đãi, ưu tiên áp dụng quy định có lợi hơn cho người nộp thuế.
Bậc thuế TNCN và mức giảm trừ gia cảnh mới
Luật 2025 duy trì biểu thuế lũy tiến 5 bậc. Các mức thuế suất và bậc thu nhập chi tiết sẽ được công bố trong Nghị định hướng dẫn, nhưng nguyên tắc là mức thuế suất tăng dần từ 5% đến 35% tùy vào mức thu nhập tính thuế.
Mức giảm trừ gia cảnh mới:
- Người nộp thuế: 15,5 triệu đồng/tháng (tương đương 186 triệu đồng/năm).
- Mỗi người phụ thuộc: 6,2 triệu đồng/tháng.
Các bước doanh nghiệp và cá nhân chuẩn bị trước ngày 1/1/2026
Để không bị gián đoạn trong việc tính thuế và khai báo, hãy thực hiện các bước sau:
- Kiểm tra phần mềm kế toán/thuế: Đảm bảo hệ thống đã cập nhật biểu thuế lũy tiến 5 bậc và mức giảm trừ mới.
- Rà soát danh sách người phụ thuộc: Xác định đầy đủ các người phụ thuộc theo quy định (con chưa thành niên, người khuyết tật, vợ/chồng không có khả năng lao động, …).
- Đăng ký người phụ thuộc: Gửi hồ sơ đăng ký tới cơ quan thuế địa phương.
- Điều chỉnh bảng lương: Áp dụng mức giảm trừ gia cảnh mới vào tính lương tháng 1/2026.
- Đào tạo nhân viên kế toán: Cập nhật kiến thức về bậc thuế mới và các khoản giảm trừ (bảo hiểm xã hội, y tế, thất nghiệp, đóng góp từ thiện, …).
Mức phạt và những lỗi thường gặp khi áp dụng mức giảm trừ mới
Việc không áp dụng đúng mức giảm trừ gia cảnh hoặc bỏ sót người phụ thuộc có thể dẫn đến các hình phạt theo quy định của pháp luật.
- Phạt tiền 0,5% doanh thu chịu thuế (tối đa 100 triệu đồng) cho mỗi lần vi phạm.
- Phạt bổ sung nếu khai báo sai thuế TNCN: 10% số thuế chưa nộp.
Những lỗi thường gặp:
- Nhầm lẫn ngày áp dụng (người nghĩ là 01/07/2026).
- Không tính giảm trừ bảo hiểm xã hội, y tế, thất nghiệp đúng tỷ lệ.
- Quên đăng ký người phụ thuộc hoặc đăng ký không đủ giấy tờ chứng minh.
Câu hỏi thường gặp (FAQ) về bậc thuế và giảm trừ gia cảnh 2026
Doanh nghiệp có cần thay đổi phần mềm kế toán ngay sau ngày 01/01/2026?
Có. Theo Điều 29 Luật Thuế TNCN 2025, các quy định về thu nhập từ tiền lương, tiền công áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026, vì vậy phần mềm kế toán phải cập nhật biểu thuế 5 bậc và mức giảm trừ mới trước ngày 01/01/2026 để tránh sai sót.
Người phụ thuộc được tính giảm trừ bao nhiêu và có giới hạn số người phụ thuộc?
Mỗi người phụ thuộc được giảm trừ 6,2 triệu đồng/tháng theo Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15. Không có giới hạn số người phụ thuộc, nhưng mỗi người phụ thuộc chỉ được tính giảm trừ một lần cho một người nộp thuế.
Làm sao để đăng ký người phụ thuộc nếu doanh nghiệp đã khai báo sai trong năm 2025?
Doanh nghiệp cần nộp đơn đăng ký người phụ thuộc kèm theo giấy tờ chứng minh (sổ hộ khẩu, giấy khai sinh, giấy chứng nhận khuyết tật…) tới cơ quan thuế địa phương. Theo Thông tư 111/2013/TT-BTC, việc sửa đổi khai báo phải được thực hiện trước ngày 30/04 năm tính thuế tiếp theo.
Hành động ngay: Những việc cần làm để tuân thủ
Để không bị gián đoạn và tránh các mức phạt, doanh nghiệp và cá nhân nên thực hiện ngay các bước sau:
- Kiểm tra và cập nhật phần mềm kế toán/thuế.
- Rà soát và đăng ký đầy đủ người phụ thuộc.
- Điều chỉnh bảng lương theo mức giảm trừ mới.
- Đào tạo nhân viên kế toán về các thay đổi pháp luật.