{ “tldr”: “Doanh nghiệp Việt Nam đối mặt với rủi ro mất toàn bộ ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) và bị xử phạt nặng nếu sử dụng hóa đơn không hợp pháp để hạch toán chi phí. Theo Công văn 1527/AGI-NVDTP năm 2026 và các quy định pháp luật hiện hành, việc này không chỉ làm mất quyền lợi thuế mà còn dẫn đến các hình phạt hành chính. Các hành vi như sử dụng hóa đơn khống, hóa đơn tẩy xóa, hoặc hóa đơn của đơn vị khác đều bị coi là không hợp pháp, đòi hỏi doanh nghiệp phải tăng cường kiểm soát và tuân thủ chặt chẽ quy định về hóa đơn, chứng từ.”, “seoTitle”: “Mất ưu đãi thuế TNDN 2026: Rủi ro từ hóa đơn không hợp pháp”, “metaDescription”: “Tìm hiểu về rủi ro mất ưu đãi thuế TNDN và mức phạt khi sử dụng hóa đơn không hợp pháp theo Công văn 1527/AGI-NVDTP và Nghị định 125/2020/NĐ-CP. Hướng dẫn doanh nghiệp Việt Nam tuân thủ quy định để tránh vi phạm.”, “content”: “
Sử dụng hóa đơn không hợp pháp: Doanh nghiệp Việt Nam đối mặt nguy cơ mất ưu đãi thuế TNDN từ năm 2026
- Công ty này đang được hưởng ưu đãi thuế suất 10% trong 15 năm (thay vì mức 20% thông thường) do đầu tư vào lĩnh vực công nghệ cao
- \n\n Trường hợp 1: Tuân thủ đúng quy định\n Thuế TNDN phải nộp (nếu không có vi phạm): 10 tỷ đồng × 10% = 1 tỷ đồng
- \n Thuế TNDN phải nộp (sau khi mất ưu đãi): 10 tỷ đồng × 20% = 2 tỷ đồng
\n
Một sai lầm nghiêm trọng trong quản lý hóa đơn có thể khiến doanh nghiệp Việt Nam mất đi hàng tỷ đồng ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) và đối mặt với các mức phạt hành chính nặng nề. Cụ thể, từ ngày 19/6/2026, theo Công văn 1527/AGI-NVDTP của Cục Thuế tỉnh An Giang, các doanh nghiệp sử dụng hóa đơn không hợp pháp để hạch toán chi phí sản xuất kinh doanh trong kỳ tính thuế sẽ không được hưởng ưu đãi thuế TNDN của năm tính thuế tương ứng. Quy định này ảnh hưởng trực tiếp đến hàng triệu doanh nghiệp đang hoạt động tại Việt Nam, đặc biệt là những đơn vị đang được hưởng các chính sách ưu đãi thuế.
\n
Quy định mới này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tuân thủ pháp luật về hóa đơn, chứng từ trong hoạt động kinh doanh. Nó không chỉ là điều kiện để các khoản chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế, mà còn là yếu tố then chốt để doanh nghiệp duy trì các quyền lợi ưu đãi thuế đã được cấp. Việc sử dụng hóa đơn không hợp pháp không chỉ gây thiệt hại về tài chính mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín và hoạt động lâu dài của doanh nghiệp.
\n\n
Chi tiết quy định về chi phí được trừ, ưu đãi thuế và căn cứ pháp lý
\n
Để hiểu rõ hơn về tác động của việc sử dụng hóa đơn không hợp pháp, chúng ta cần xem xét các quy định pháp lý liên quan đến chi phí được trừ và điều kiện áp dụng ưu đãi thuế TNDN tại Việt Nam.
\n\n
Điều kiện các khoản chi được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN
\n
Theo Điều 9 Nghị định 320/2025/NĐ-CP, các khoản chi của doanh nghiệp được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN phải đáp ứng đồng thời ba điều kiện sau:
\n
- \n
- Khoản chi thực tế phát sinh: Phải liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp, bao gồm cả chi phí nghiên cứu và phát triển.
- Có đủ hóa đơn, chứng từ hợp pháp: Khoản chi phải có đầy đủ hóa đơn, chứng từ theo quy định của pháp luật. Đây là điều kiện tiên quyết để chứng minh tính hợp lệ của chi phí.
- Có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt: Đối với các giao dịch mua hàng hóa, dịch vụ và các khoản thanh toán khác có giá trị từ 05 triệu đồng trở lên, doanh nghiệp bắt buộc phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt.
\n
\n
\n
\n\n
Điều kiện áp dụng ưu đãi thuế TNDN
\n
Điều 18 Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025 quy định rõ về điều kiện để doanh nghiệp được hưởng ưu đãi thuế:
\n
- \n
- Doanh nghiệp phải thực hiện chế độ kế toán, hóa đơn, chứng từ và nộp thuế theo phương pháp kê khai.
- Doanh nghiệp phải hạch toán riêng thu nhập từ hoạt động sản xuất, kinh doanh được ưu đãi thuế với thu nhập từ hoạt động không được ưu đãi. Trường hợp không hạch toán riêng được, thu nhập ưu đãi sẽ được xác định theo tỷ lệ doanh thu hoặc chi phí.
\n
\n
\n
Như vậy, việc tuân thủ quy định về hóa đơn, chứng từ không chỉ là điều kiện để chi phí được trừ mà còn là nền tảng để doanh nghiệp đủ điều kiện hưởng các ưu đãi thuế TNDN.
\n\n
Công văn 1527/AGI-NVDTP năm 2026: Mất ưu đãi khi sử dụng hóa đơn không hợp pháp
\n
Điểm mấu chốt được nhấn mạnh trong Công văn 1527/AGI-NVDTP năm 2026 của Cục Thuế tỉnh An Giang là:
\n
“Trường hợp doanh nghiệp sử dụng không hợp pháp hóa đơn để hạch toán chi phí sản xuất kinh doanh trong kỳ tính thuế thì không được hưởng ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp của năm tính thuế tương ứng, đồng thời xử phạt vi phạm hành chính theo quy định tại Điều 17 Nghị định 125/2020/NĐ-CP.”
\n
Điều này có nghĩa là, nếu doanh nghiệp bị phát hiện sử dụng hóa đơn không hợp pháp, dù chỉ cho một phần chi phí, thì toàn bộ ưu đãi thuế TNDN mà doanh nghiệp đó được hưởng trong cả năm tính thuế đó sẽ bị hủy bỏ. Đây là một hậu quả rất nghiêm trọng, vượt xa mức phạt hành chính thông thường.
\n\n
\n\n
Ví dụ minh họa về việc mất ưu đãi thuế TNDN
\n
Giả sử Công ty Cổ phần Phát triển X (đặt tại Việt Nam) có thu nhập chịu thuế TNDN là 10 tỷ đồng trong năm 2026. Công ty này đang được hưởng ưu đãi thuế suất 10% trong 15 năm (thay vì mức 20% thông thường) do đầu tư vào lĩnh vực công nghệ cao. Trong năm 2026, Công ty X đã hạch toán một khoản chi phí 200 triệu đồng dựa trên hóa đơn được xác định là không hợp pháp (ví dụ: hóa đơn khống từ một nhà cung cấp ma).
\n
- \n
- Trường hợp 1: Tuân thủ đúng quy định
- Thuế TNDN phải nộp (nếu không có vi phạm): 10 tỷ đồng × 10% = 1 tỷ đồng.
- Trường hợp 2: Sử dụng hóa đơn không hợp pháp
- Theo Công văn 1527/AGI-NVDTP, Công ty X sẽ mất toàn bộ ưu đãi thuế TNDN trong năm 2026.
- Khoản chi 200 triệu đồng từ hóa đơn không hợp pháp sẽ bị loại khỏi chi phí được trừ, làm tăng thu nhập chịu thuế. Tuy nhiên, để đơn giản hóa ví dụ, chúng ta tập trung vào việc mất ưu đãi.
- Thuế TNDN phải nộp (sau khi mất ưu đãi): 10 tỷ đồng × 20% = 2 tỷ đồng.
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
Như vậy, chỉ vì một khoản chi phí nhỏ sử dụng hóa đơn không hợp pháp, Công ty X đã phải nộp thêm 1 tỷ đồng tiền thuế TNDN, chưa kể các khoản phạt hành chính khác theo quy định của Nghị định 125/2020/NĐ-CP.
\n\n
Các bước cần thực hiện để đảm bảo tuân thủ và tránh rủi ro
\n
Để tránh những hậu quả nghiêm trọng từ việc sử dụng hóa đơn không hợp pháp, các doanh nghiệp tại Việt Nam cần chủ động thực hiện các bước sau:
\n
- \n
- Kiểm tra và xác minh tính hợp pháp của hóa đơn, chứng từ:\n
- \n
- Trước khi hạch toán bất kỳ hóa đơn nào, doanh nghiệp cần kiểm tra kỹ các thông tin trên hóa đơn (tên, mã số thuế, địa chỉ của người bán và người mua, nội dung, số lượng, đơn giá, thành tiền).
- Sử dụng các công cụ tra cứu hóa đơn điện tử của Tổng cục Thuế để xác minh tính hợp lệ của hóa đơn.
- Đối với các giao dịch lớn hoặc với nhà cung cấp mới, cần có quy trình xác minh chặt chẽ hơn về sự tồn tại và hoạt động hợp pháp của nhà cung cấp.
\n
\n
\n
\n
- Xây dựng quy trình kiểm soát nội bộ chặt chẽ:\n
- \n
- Thiết lập quy trình phê duyệt và kiểm tra hóa đơn, chứng từ rõ ràng, phân công trách nhiệm cụ thể cho từng bộ phận (mua hàng, kế toán, quản lý).
- Đào tạo định kỳ cho nhân viên kế toán và các bộ phận liên quan về các quy định mới nhất về hóa đơn, chứng từ và các hành vi bị coi là sử dụng hóa đơn không hợp pháp.
- Thực hiện đối chiếu định kỳ giữa sổ sách kế toán và các chứng từ gốc.
\n
\n
\n
\n
- Lưu trữ hóa đơn, chứng từ khoa học và an toàn:\n
- \n
- Đảm bảo tất cả hóa đơn, chứng từ được lưu trữ đầy đủ, đúng quy định và dễ dàng truy xuất khi cơ quan thuế yêu cầu.
- Đối với hóa đơn điện tử, cần có hệ thống lưu trữ an toàn, bảo mật và tuân thủ các quy định về lưu trữ dữ liệu điện tử.
\n
\n
\n
- Rà soát định kỳ các khoản chi phí và hóa đơn:\n
- \n
- Thực hiện rà soát định kỳ (hàng quý, hàng năm) các khoản chi phí đã hạch toán và các hóa đơn kèm theo để phát hiện sớm các sai sót hoặc dấu hiệu bất thường.
- Chủ động điều chỉnh, kê khai bổ sung nếu phát hiện sai sót trước khi cơ quan thuế kiểm tra.
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n\n
Mức phạt vi phạm và những điểm dễ sai sót trong quản lý hóa đơn
\n
Ngoài việc mất ưu đãi thuế TNDN, doanh nghiệp sử dụng hóa đơn không hợp pháp còn phải đối mặt với các mức phạt hành chính nghiêm khắc theo quy định của pháp luật Việt Nam.
\n\n
Xử phạt hành vi trốn thuế theo Nghị định 125/2020/NĐ-CP
\n
Điều 17 Nghị định 125/2020/NĐ-CP quy định về xử phạt hành vi trốn thuế. Trong đó, hành vi sử dụng hóa đơn không hợp pháp hoặc sử dụng không hợp pháp hóa đơn để khai thuế làm giảm số thuế phải nộp hoặc tăng số tiền thuế được hoàn, miễn, giảm sẽ bị phạt tiền 1 lần số thuế trốn đối với người nộp thuế có từ một tình tiết giảm nhẹ trở lên. Mức phạt có thể tăng lên 1,5 lần, 2 lần hoặc 3 lần số thuế trốn tùy thuộc vào số tình tiết tăng nặng.
\n\n
\n\n
Các hành vi bị coi là sử dụng không hợp pháp hóa đơn, chứng từ
\n
Để giúp doanh nghiệp nhận diện và tránh các rủi ro, Khoản 2 Điều 4 Nghị định 125/2020/NĐ-CP đã liệt kê chi tiết các hành vi bị coi là sử dụng không hợp pháp hóa đơn, chứng từ. Dưới đây là bảng tổng hợp các hành vi này:
\n\n
| STT | Hành vi sử dụng không hợp pháp hóa đơn, chứng từ | Mô tả chi tiết |
|---|---|---|
| 1 | Hóa đơn, chứng từ không đầy đủ nội dung bắt buộc hoặc bị tẩy xóa, sửa chữa | Hóa đơn không ghi đủ các chỉ tiêu bắt buộc theo quy định; hóa đơn bị tẩy xóa, sửa chữa không đúng quy định pháp luật. |
| 2 | Hóa đơn, chứng từ khống hoặc phản ánh sai giá trị thực tế | Hóa đơn, chứng từ đã ghi các chỉ tiêu, nội dung nghiệp vụ kinh tế nhưng việc mua bán hàng hóa, dịch vụ không có thật một phần hoặc toàn bộ; hóa đơn phản ánh không đúng giá trị thực tế phát sinh hoặc lập hóa đơn khống, lập hóa đơn giả. |
| 3 | Hóa đơn có sự chênh lệch giữa các liên | Hóa đơn có sự chênh lệch về giá trị hàng hóa, dịch vụ hoặc sai lệch các tiêu thức bắt buộc giữa các liên của hóa đơn. |
| 4 | Hóa đơn để quay vòng hoặc chứng minh cho hàng hóa, dịch vụ khác | Sử dụng hóa đơn để quay vòng khi vận chuyển hàng hóa trong khâu lưu thông hoặc dùng hóa đơn của hàng hóa, dịch vụ này để chứng minh cho hàng hóa, dịch vụ khác. |
| 5 | Hóa đơn, chứng từ của tổ chức, cá nhân khác | Sử dụng hóa đơn, chứng từ của tổ chức, cá nhân khác (trừ hóa đơn của cơ quan thuế và trường hợp được ủy nhiệm lập hóa đơn) để hợp thức hóa hàng hóa, dịch vụ mua vào hoặc bán ra. |
| 6 | Hóa đơn, chứng từ đã bị kết luận là không hợp pháp | Hóa đơn, chứng từ mà cơ quan thuế, cơ quan công an hoặc các cơ quan chức năng khác đã kết luận là sử dụng không hợp pháp. |
\n\n
Những điểm dễ sai sót doanh nghiệp cần lưu ý
\n
- \n
- Thiếu kiểm tra nhà cung cấp: Nhiều doanh nghiệp chỉ tập trung vào nội dung hóa đơn mà bỏ qua việc xác minh tính hợp pháp của nhà cung cấp, dẫn đến việc nhận phải hóa đơn từ các công ty “ma” hoặc không hoạt động.
- Sử dụng hóa đơn giấy không đúng quy định: Mặc dù hóa đơn điện tử đã phổ biến, một số doanh nghiệp vẫn còn sử dụng hóa đơn giấy và dễ mắc lỗi về hình thức, nội dung hoặc tính hợp lệ của hóa đơn.
- Hạch toán chi phí không có thực: Đây là hành vi trốn thuế rõ ràng nhất, thường liên quan đến việc lập hóa đơn khống để tăng chi phí và giảm thu nhập chịu thuế.
- Không cập nhật quy định mới: Pháp luật về thuế và hóa đơn thường xuyên có sự thay đổi. Việc không cập nhật kịp thời các quy định mới có thể dẫn đến vi phạm không chủ ý.
\n
\n
\n
\n
\n\n
\n\n
Giải đáp các câu hỏi thường gặp về hóa đơn không hợp pháp và ưu đãi thuế TNDN
\n\n
Nếu doanh nghiệp phát hiện hóa đơn không hợp pháp sau khi đã kê khai và nộp thuế thì phải làm gì?
\n
Khi phát hiện hóa đơn không hợp pháp sau khi đã kê khai và nộp thuế, doanh nghiệp cần chủ động lập hồ sơ khai bổ sung, điều chỉnh tờ khai thuế TNDN của kỳ tính thuế có liên quan. Đồng thời, loại bỏ khoản chi phí tương ứng với hóa đơn không hợp pháp ra khỏi chi phí được trừ và tính lại số thuế phải nộp. Việc tự giác khắc phục sẽ giúp doanh nghiệp giảm nhẹ mức phạt hành chính theo quy định tại Nghị định 125/2020/NĐ-CP.
\n\n
Làm thế nào để phân biệt hóa đơn hợp pháp và không hợp pháp khi giao dịch với nhà cung cấp mới?
\n
Để phân biệt hóa đơn hợp pháp, doanh nghiệp cần thực hiện các bước kiểm tra sau: (1) Tra cứu thông tin doanh nghiệp của nhà cung cấp trên Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp để xác minh sự tồn tại và tình trạng hoạt động. (2) Tra cứu hóa đơn điện tử trên Cổng thông tin của Tổng cục Thuế để kiểm tra tính hợp lệ của hóa đơn. (3) Đảm bảo nội dung hóa đơn đầy đủ, chính xác, không có dấu hiệu tẩy xóa, sửa chữa. (4) Yêu cầu chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt đối với các giao dịch có giá trị từ 05 triệu đồng trở lên.
\n\n
Nếu doanh nghiệp được hưởng nhiều ưu đãi thuế TNDN khác nhau, việc mất ưu đãi do hóa đơn không hợp pháp sẽ ảnh hưởng đến tất cả hay chỉ một phần?
\n
Theo Khoản 1 Điều 12 Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025, trong cùng một thời gian, nếu doanh nghiệp được hưởng nhiều mức ưu đãi thuế khác nhau đối với cùng một khoản thu nhập thì doanh nghiệp được lựa chọn áp dụng mức ưu đãi thuế có lợi nhất. Tuy nhiên, Công văn 1527/AGI-NVDTP năm 2026 nêu rõ rằng việc sử dụng hóa đơn không hợp pháp sẽ làm “không được hưởng ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp của năm tính thuế tương ứng”. Điều này ngụ ý rằng toàn bộ các ưu đãi thuế TNDN mà doanh nghiệp được hưởng trong năm đó có thể bị ảnh hưởng, không chỉ riêng một loại ưu đãi cụ thể, do vi phạm nguyên tắc cơ bản về tuân thủ hóa đơn, chứng từ.
\n\n
Hành động doanh nghiệp cần thực hiện ngay để đảm bảo tuân thủ thuế
\n
Trước những quy định ngày càng chặt chẽ và hậu quả nghiêm trọng từ việc sử dụng hóa đơn không hợp pháp, các doanh nghiệp tại Việt Nam cần hành động ngay lập tức để rà soát và củng cố hệ thống quản lý hóa đơn, chứng từ của mình.
\n
Đầu tiên, hãy tiến hành một cuộc kiểm tra nội bộ toàn diện về tất cả các hóa đơn, chứng từ đã và đang được sử dụng để hạch toán chi phí. Đảm bảo rằng mọi giao dịch đều có hóa đơn hợp lệ, đầy đủ thông tin và phản ánh đúng bản chất kinh tế. Đặc biệt chú ý đến các giao dịch với nhà cung cấp mới hoặc những giao dịch có giá trị lớn.
\n
Thứ hai, đầu tư vào việc đào tạo nhân sự kế toán và các bộ phận liên quan về các quy định pháp luật mới nhất về hóa đơn, chứng từ, cũng như các rủi ro và hậu quả của việc sử dụng hóa đơn không hợp pháp. Xây dựng một quy trình kiểm soát nội bộ chặt chẽ, từ khâu tiếp nhận, kiểm tra, phê duyệt đến lưu trữ hóa đơn.
\n
Cuối cùng, đừng ngần ngại tìm kiếm sự tư vấn từ các chuyên gia thuế và kế toán độc lập. Một cái nhìn khách quan từ bên ngoài có thể giúp doanh nghiệp phát hiện những lỗ hổng tiềm ẩn và đưa ra các giải pháp tối ưu để đảm bảo tuân thủ pháp luật thuế. Nếu doanh nghiệp bạn cần hỗ trợ rà soát hệ thống hóa đơn, chứng từ, đánh giá rủi ro thuế hoặc tư vấn chuyên sâu về các quy định mới, ANC Việt Nam có thể cung cấp dịch vụ tư vấn chi tiết qua hotline 0942597477. Chúng tôi cam kết đồng hành cùng doanh nghiệp để xây dựng một nền tảng tài chính vững chắc và tuân thủ pháp luật.
”
}