Hơn 60% doanh nghiệp Việt Nam từng bị xử phạt vi phạm hành chính về thuế, theo thống kê của Tổng cục Thuế. Con số này cho thấy việc nắm rõ các quy định pháp luật về thuế là vô cùng quan trọng. Luật Quản lý thuế 2025 (có hiệu lực từ ngày 01/7/2026) mang đến nhiều thay đổi lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động của mọi doanh nghiệp tại Việt Nam. Nếu không cập nhật kịp thời, doanh nghiệp có thể đối mặt với các rủi ro như bị truy thu thuế, phạt tiền, thậm chí bị đình chỉ hoạt động. Bài viết này sẽ phân tích chi tiết 5 quy định mới quan trọng nhất mà mọi kế toán viên và chủ doanh nghiệp cần nắm vững.
1. Bổ sung các hành vi bị nghiêm cấm trong quản lý thuế: Doanh nghiệp cần tránh những gì?
- Hơn 60% doanh nghiệp Việt Nam từng bị xử phạt vi phạm hành chính về thuế, theo thống kê của Tổng cục Thuế
Luật Quản lý thuế 2025 đã mở rộng đáng kể danh sách các hành vi bị nghiêm cấm trong lĩnh vực quản lý thuế, nhằm tăng cường tính minh bạch và chống thất thu ngân sách. So với Luật Quản lý thuế 2019, các quy định mới không chỉ bổ sung mà còn sửa đổi, làm rõ hơn các hành vi vi phạm. Dưới đây là những điểm mới doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý:
- Cố tình không kê khai hoặc kê khai không đầy đủ: Hành vi cố tình không kê khai hoặc kê khai thuế, các khoản thu khác không đầy đủ, kịp thời, chính xác về số tiền thuế được miễn, giảm, hoàn, không thu sẽ bị xử lý nghiêm. Điều này nhấn mạnh trách nhiệm của doanh nghiệp trong việc cung cấp thông tin chính xác ngay từ đầu.
- Gian lận, trục lợi tiền thuế, ngân sách nhà nước: Đây là hành vi bị nghiêm cấm rõ ràng, bao gồm mọi hình thức gian dối để chiếm đoạt tiền thuế hoặc tiền ngân sách.
- Lợi dụng chức vụ, quyền hạn để tiết lộ thông tin người nộp thuế: Quy định này bảo vệ quyền riêng tư của doanh nghiệp, đồng thời cảnh báo các cán bộ thuế không được lạm dụng thông tin.
- Làm sai lệch kết quả kiểm tra, xử lý vi phạm thuế: Hành vi này có thể đến từ cả phía cơ quan thuế và người nộp thuế, nhằm che giấu vi phạm hoặc giảm nhẹ mức phạt.
- Chống đối, trì hoãn, không cung cấp thông tin cho kiểm tra thuế: Doanh nghiệp có nghĩa vụ hợp tác đầy đủ với cơ quan thuế trong quá trình kiểm tra. Việc chống đối hoặc trì hoãn sẽ bị coi là hành vi vi phạm.
- Làm giả hóa đơn, chứng từ: Đây là một trong những hành vi nguy hiểm nhất. Luật mới bổ sung cụ thể hành vi “làm giả hóa đơn, chứng từ để thực hiện hành vi trái pháp luật; tạo lập hóa đơn, chứng từ điện tử trái phép”. Điều này nhằm ngăn chặn tình trạng mua bán hóa đơn trái phép, gây thất thu thuế lớn.
- Cung cấp, phát tán thông tin sai lệch: Hành vi này gây ảnh hưởng đến uy tín của cơ quan quản lý thuế, người nộp thuế và hệ thống thông tin quản lý thuế.
Ngoài ra, Luật cũng sửa đổi một số hành vi bị nghiêm cấm từ Luật cũ, như mở rộng phạm vi từ “tiền thuế” sang “tiền thuế, khoản thu khác”, và từ “hóa đơn” sang “hóa đơn, chứng từ”.
2. Điều chỉnh trường hợp không được hoàn trả số thuế nộp thừa: Ai sẽ bị ảnh hưởng?
Luật Quản lý thuế 2025 đã có những điều chỉnh quan trọng về việc xử lý số tiền thuế nộp thừa, đặc biệt là các trường hợp không được hoàn trả. Theo khoản 1 Điều 15, số tiền thuế nộp thừa được định nghĩa là số tiền đã nộp lớn hơn số tiền phải nộp. Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp nộp thừa đều được hoàn lại.
Điểm mới đáng chú ý là quy định về xử lý số tiền thuế GTGT nộp thừa khi nhập khẩu hàng hóa. Cụ thể, nếu doanh nghiệp đã kê khai khấu trừ số tiền thuế nộp thừa với cơ quan thuế, thì việc xử lý số tiền này sẽ thực hiện theo quy định của Bộ trưởng Bộ Tài chính. Điều này nhằm tránh tình trạng doanh nghiệp được khấu trừ hai lần cho cùng một khoản thuế.
Đặc biệt, Luật mới đã loại bỏ hoàn toàn trường hợp không được hoàn trả số thuế nộp thừa quy định tại điểm b khoản 3 Điều 60 Luật Quản lý thuế 2019. Trước đây, nếu người nộp thuế không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký và sau 1 năm kể từ ngày cơ quan thuế thông báo trên phương tiện thông tin đại chúng mà không có phản hồi, thì số tiền nộp thừa sẽ không được hoàn trả. Quy định này đã được bãi bỏ, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp trong việc đòi lại tiền nộp thừa.
3. Bổ sung trường hợp phải nộp tiền chậm nộp: Trách nhiệm mở rộng cho bên thứ ba
Luật Quản lý thuế 2025 đã bổ sung thêm hai trường hợp phải nộp tiền chậm nộp, mở rộng trách nhiệm không chỉ cho người nộp thuế mà còn cho các bên liên quan.
- Cơ quan, tổ chức khấu trừ thuế nộp thay: Nếu cơ quan, tổ chức thuộc đối tượng khấu trừ thuế, nộp thuế, khoản thu khác thay cho người nộp thuế mà nộp không đầy đủ, không đúng thời hạn, thì tổ chức đó có trách nhiệm nộp tiền chậm nộp thay cho người nộp thuế. Quy định này thường áp dụng cho các tổ chức chi trả thu nhập (như công ty trả lương cho nhân viên) hoặc các đại lý thuế.
- Hàng hóa xuất nhập khẩu được bảo lãnh thuế: Đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu thuộc đối tượng chịu thuế được tổ chức tín dụng bảo lãnh số thuế phải nộp, nếu người nộp thuế không nộp đúng hạn, thì tổ chức tín dụng bảo lãnh sẽ phải nộp tiền chậm nộp thay.
Ngoài ra, Luật mới giao Chính phủ quy định chi tiết về mức tính tiền chậm nộp, thời gian tính, các trường hợp không tính hoặc chưa tính tiền chậm nộp. Điều này cho thấy mức phạt có thể được điều chỉnh linh hoạt theo tình hình kinh tế xã hội.
4. Quy định mới về kiểm tra thuế tại trụ sở doanh nghiệp: Những thay đổi cần biết
Luật Quản lý thuế 2025 sửa đổi trường hợp kiểm tra thuế tại trụ sở doanh nghiệp theo điểm a khoản 3 Điều 22. So với quy định cũ tại Điều 110 Luật Quản lý thuế 2019, quy định mới đã điều chỉnh các trường hợp hồ sơ thuộc diện kiểm tra, bao gồm cả việc sửa đổi, bổ sung các tiêu chí để xác định doanh nghiệp nào sẽ bị kiểm tra tại trụ sở. Điều này giúp cơ quan thuế tập trung nguồn lực vào các doanh nghiệp có rủi ro cao, giảm phiền hà cho doanh nghiệp tuân thủ tốt.
Bên cạnh đó, thời hạn thực hiện kiểm tra về thuế cũng được kéo dài hơn so với trước đây. Cụ thể, thời gian kiểm tra tại trụ sở doanh nghiệp có thể kéo dài hơn, tùy thuộc vào quy mô và tính chất phức tạp của vụ việc. Doanh nghiệp cần chuẩn bị sẵn sàng hồ sơ, chứng từ để phối hợp với cơ quan thuế trong suốt quá trình kiểm tra.
5. Các khoản nợ thuế trước 01/7/2026 đều xử lý theo Luật mới
Một điểm quan trọng khác là Luật Quản lý thuế 2025 quy định rõ rằng tất cả các khoản nợ thuế phát sinh trước ngày 01/7/2026 (ngày Luật có hiệu lực) đều sẽ được xử lý theo các quy định của Luật mới. Điều này có nghĩa là các doanh nghiệp đang có nợ thuế từ trước cần đặc biệt lưu ý, vì các chính sách về miễn, giảm, gia hạn nợ thuế có thể thay đổi.
Doanh nghiệp nên chủ động liên hệ với cơ quan thuế quản lý trực tiếp, chẳng hạn như Chi cục Thuế Long Biên, để được hướng dẫn cụ thể về cách xử lý các khoản nợ thuế cũ. Việc này giúp doanh nghiệp tránh bị áp dụng các biện pháp cưỡng chế thuế không đáng có, đồng thời tận dụng được các chính sách ưu đãi nếu có.
Tóm lại: Luật Quản lý thuế 2025 mang đến nhiều thay đổi quan trọng, từ việc bổ sung các hành vi bị nghiêm cấm, điều chỉnh hoàn thuế nộp thừa, mở rộng trách nhiệm nộp tiền chậm nộp, đến các quy định mới về kiểm tra thuế và xử lý nợ thuế cũ. Doanh nghiệp tại Long Biên, Hà Nội nói riêng và cả nước nói chung cần cập nhật kịp thời để đảm bảo tuân thủ đúng pháp luật, tránh các rủi ro không đáng có.